Қазақстанда жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға тұрғын үй алу тәртібіне өзгеріс енгізілді. Енді оларды тұрғын үй кезегіне қою үшін республикалық маңызы бар қалалар мен елордада үш жылдық тіркеудің болуы талап етілмейді. Бұл туралы премьер-министр Олжас Бектенов сенатор Андрей Лукиннің сауалына берген жауабында мәлімдеді, деп хабарлайды dalanews.kz.
Үш жылдық тіркеу талабы жойылды
Премьер-министрдің айтуынша, жетім балалар коммуналдық тұрғын үй қорынан немесе жергілікті атқарушы органдар жалға алған жеке тұрғын үй қорынан баспана алуға басым құқыққа ие.
Сонымен қатар жаңа өзгерістерге сәйкес, жетім балалар үшін республикалық маңызы бар қалалар мен Астанада үш жылдық тіркеу талабы алып тасталды. Бұдан бөлек, бір облыс аумағында тұрғылықты жерін ауыстырған жағдайда олардың тұрғын үй кезегіне тұрған бастапқы күні сақталады. Сондай-ақ тұрғын үй алғанға дейін оларды мұқтаждар тізімінен шығаруға жол берілмейді.
Мемлекеттік қолдау қандай бағыттарды қамтиды?
Үкімет басшысы жетім балалардың тұрғын үй жағдайын жақсартуға арналған бірнеше мемлекеттік қолдау тетігі бар екенін айтты.
Олардың қатарында:
– коммуналдық тұрғын үй қорынан баспана беру;
– жергілікті әкімдіктер жалға алған тұрғын үймен қамтамасыз ету;
– жеке тұрғын үй қорындағы жалдау ақысының 50 пайызын субсидиялау;
– «Отбасы банк» арқылы 2 және 5 пайыздық жеңілдетілген ипотекалық несиелер беру;
– «Наурыз» бағдарламасы аясында 7 пайыздық ипотека рәсімдеу;
– 1,5 млн теңге көлемінде тұрғын үй сертификаттарын беру бар.
2025–2026 жылдары қандай қолдау көрсетілді?
Үкімет мәліметінше, 2025 жылы жетім балаларға барлығы 447 тұрғын үй несиесі берілген.
Оның ішінде:
– 2 пайыздық мөлшерлемемен – 259 несие;
– 5 пайыздық мөлшерлемемен – 188 несие;
– 109 жетім балаға жалдау ақысын субсидиялау ұсынылған.
Ал 2026 жылдың бірінші тоқсанында 36 тұрғын үй сертификаты берілген.
«Мейірім» акциясы арқылы қандай көмек көрсетіледі?
Премьер-министрдің айтуынша, мемлекет басшысының тапсырмасымен «Мейірім» қайырымдылық акциясы іске асырылып жатыр. Оның аясында әрбір жетім балаға қамқор ұйым бекітіледі. Бұл ұйымдар мамандық таңдауға, жұмысқа орналасуға және баспанамен қамтылуға көмек көрсетеді. 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 2779 жетім бала бизнес субъектілеріне, екінші деңгейлі банктерге және мемлекеттік әрі жеке ұйымдарға бекітілген. Осы ұйымдар «Отбасы банкінде» ашылған шоттарға 835,5 млн теңгеден астам қаражат аударған.
Тұрғын үй кезегі қалай бақыланады?
Премьердің сөзінше, тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды есепке алу, кезекке қою және баспана бөлу толық электронды форматқа көшірілген. Бұл процестер «Тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығы» бірыңғай республикалық электронды базасы арқылы жүргізіледі. Оның операторы – «Отбасы банк». Жүйе eGov, халық және жылжымайтын мүлік базалары, білім беру дерекқорлары, АХАТ жүйелері және бірнеше министрліктің ақпараттық платформаларымен біріктірілген.
Үкіметтің мәліметінше, автоматтандыру адам факторын азайтып, тұрғын үй бөлу процесінің ашықтығын арттырған.
Жауапкершілік күшейтіледі
Үкімет басшысы тұрғын үй заңнамасын бұзғандар тәртіптік, әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін екенін атап өтті. Сонымен қатар, тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтардың тізімі ай сайын «Отбасы банктің» интернет-ресурсында жарияланып отырады.
«Бұл бағыттағы жұмыстар жалғасып жатыр және Үкімет бақылауында», – деді Олжас Бектенов.
