Қазақстанда әйелдер кәсіпкерлігі экономиканың маңызды қозғаушы күшіне айналып келеді, деп хабарлайды Dala news.
Ұлттық экономика министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы елімізде бір миллионнан астам әйел шағын және орта бизнес субъектілерін басқарған. Бұл – барлық ШОБ субъектілерінің 48,1 пайызы.
Әйелдер сауда, қызмет көрсету, сұлулық индустриясы, қоғамдық тамақтану, білім беру жобалары, сондай-ақ экологиялық және әлеуметтік бастамалар саласында белсенді жұмыс істеп келеді. Сарапшылардың айтуынша, әйел кәсіпкерлер тұрақты әрі қоғамға бағытталған бизнестер құрып, өңірлік экономиканың дамуына елеулі үлес қосып отыр.
Мемлекеттік қолдау аясында Қазақстанда 20 кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталығы және шағын қалалар мен ауылдарда 164 өңірлік орталық жұмыс істейді. Бұл орталықтар жаңа бастаған және жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлерге тегін қызмет көрсетеді.
Бүгінде әйелдер кәсіпкерлігін қолдаудың төрт негізгі құралы іске асырылуда.
Біріншісі – ақпараттық-консультациялық көмек. Бұл бағытта кәсіп ашу, ОКЭД таңдау, құжат рәсімдеу, мемлекеттік қолдау алу және тендерлерге қатысу бойынша кеңес беріледі.
2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 16 326 әйелге 60 249 қызмет көрсетілген.
Екінші бағыт – жұмыс істеп тұрған бизнесті сервистік қолдау. Оның ішінде бухгалтерлік есеп, салықтық есептілік, «1С» жүйесі, бизнес-жоспар әзірлеу және маркетингтік стратегиялар бар. Бұл бағытта 6 410 әйелге 7 106 қызмет ұсынылған.
Үшінші құрал – «Іскерлік байланыстар» бағдарламасы. Ол кәсіпкерлерге шетелдік әріптестермен байланыс орнатуға және халықаралық тағылымдамадан өтуге мүмкіндік береді. Бағдарламаға 36 кәсіпкер, оның ішінде 10 әйел қатысқан.
Төртінші бағыт – «Бір ауыл – бір өнім» жобасы. Бұл бастама ауылдағы жергілікті өндірушілердің әлеуетін арттыруға бағытталған. Қатысушылардың 90 пайызы – әйелдер. Жоба аясында 742 әйел кеңес алып, 38 қатысушы финалист атанды. Олар 5 млн теңгеге дейін мемлекеттік грант алып, оқыту, бренд жасау және өнімді нарыққа шығару бойынша қолдау алады.
Сонымен қатар әйел кәсіпкерлерді қолдау үшін Еуропалық қайта құру және даму банкімен бірлескен «Бизнестегі әйелдер» бағдарламасы жүзеге асырылып келеді. 2015 жылдан бері 565 консалтинг және коучинг жобасы жүргізіліп, Қазақстанның түкпір-түкпірінен 10 мыңға жуық әйел арнайы онлайн бағдарламаға қатысқан.
Қаржылық қолдау тетіктері де кеңінен қолданылады. Кәсіпкерлерге несие бойынша сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігі 13,2 пайызбен, ал әлеуметтік кәсіпкерлер үшін 12,2 пайызбен субсидияланады. Бұл бағдарлама арқылы 3 373 жобаға 365,7 млрд теңге көлемінде қолдау көрсетілген. Оның ішінде 1 423 жоба – әйелдерге тиесілі, жалпы несие көлемі 119,7 млрд теңгені құрады.
Кепіл мүлкі жеткіліксіз кәсіпкерлер үшін мемлекет несиеге кепілдік беру құралын ұсынады. Бұл механизм арқылы кәсіпкерлер 7 млрд теңгеге дейін несие ала алады, ал кепілдік көлемі 85 пайызға дейін жетеді.
Бағдарлама аясында 3 110 жобаға 603,4 млрд теңге несие беріліп, 304,2 млрд теңге көлемінде кепілдік ұсынылған. Оның ішінде 1 262 жоба әйелдерге тиесілі, олар 132,4 млрд теңге несие алып, 67,7 млрд теңге кепілдік пайдаланған.
Сарапшылардың пікірінше, әйелдер кәсіпкерлігін қолдау бағдарламалары шағын және орта бизнестің дамуына ғана емес, гендерлік теңдікті нығайтуға да ықпал етеді.
Мұндай бастамалар әйелдердің экономикалық белсенділігін арттырып, Қазақстанда гендерлік теңдік пен инклюзивті экономикалық өсімге жол ашып отыр.
