S&P Global Ratings халықаралық агенттігі Қазақстанның ұзақмерзімді тәуелсіз кредиттік рейтингін «BBB-» деңгейінен «BBB»-ге дейін көтерді. Қысқамерзімді рейтинг те «A-3»-тен «A-2»-ге жақсарды, ал болжам «тұрақты» деңгейде сақталды. Қазақстан мұндай көрсеткішке 2016 жылдан бері алғаш рет қол жеткізіп отыр, деп хабарлайды dalanews.kz.
Бір қарағанда, «BBB-» мен «BBB» арасындағы айырмашылық айтарлықтай көрінбеуі мүмкін. Алайда халықаралық инвесторлар үшін бұл – елдің қаржылық міндеттемелерін орындау қабілеті мен сыртқы экономикалық күйзелістерге төтеп беру мүмкіндігінің жақсарғанын көрсететін маңызды белгі.
Агенттік шешіміне Қазақстан экономикасының тұрақты өсу перспективасы, экономиканы әртараптандыру шаралары және жинақталған қаржылық қорлар әсер еткен.
Экономика 5,1%-ға өсуі мүмкін
S&P болжамынша, 2026 жылы Қазақстанның нақты жалпы ішкі өнімі 5,1%-ға өседі. Ал 2027–2029 жылдары экономикалық өсім жыл сайын 4–4,5% шамасында қалыптасуы ықтимал.
Агенттік Қазақстанның орта мерзімді кезеңдегі көрсеткіштері бірқатар мұнай экспорттаушы мемлекетпен салыстырғанда жоғары болатынын болжап отыр. Экономикалық өсімге шикізат секторы ғана емес, құрылыс, өңдеу өнеркәсібі және басқа да мұнайға қатысы жоқ салалар серпін беруі мүмкін.
Инвестиция көлемі ЖІӨ-нің 30%-ына жетуі мүмкін
S&P Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан ауқымды инвестициялық бағдарламаларға да назар аударды. Инфрақұрылымды жаңғыртуға, энергетикаға және шикізатты терең өңдеуге бағытталған жобаларға, оның ішінде «Бәйтерек» холдингі арқылы қаржы бөлініп жатыр.
Агенттік болжамынша, алдағы жылдары елдегі инвестиция көлемі жалпы ішкі өнімнің шамамен 30%-ына жетуі мүмкін. Мұндай қаржы жаңа өндіріс орындарын ашуға, инфрақұрылымды дамытуға және экономиканың шикізатқа тәуелділігін төмендетуге мүмкіндік береді.
Қаржылай резерв сыртқы қауіптерді азайтады
Рейтингтің көтерілуіне Қазақстанның қаржылық және сыртқы резервтері де ықпал еткен. Ұлттық банк пен Үкіметтің шетелдегі активтері елдің жалпы сыртқы қарызынан асып түседі. Бұл әлемдік экономикадағы тұрақсыздық кезінде ықтимал тәуекелдердің салдарын жеңілдетуге мүмкіндік береді.
Сонымен бірге бюджет шығынын бақылау және салық базасын кеңейту шаралары бюджет тапшылығын төмендетуге ықпал етуі мүмкін. S&P Қазақстанның банк секторы макроэкономикалық күйзелістерге төзімді екенін де атап өтті.
Рейтингтің көтерілуі Қазақстанға не береді?
Тәуелсіз кредиттік рейтинг – халықаралық инвесторлар елдегі тәуекелді бағалау кезінде басшылыққа алатын негізгі көрсеткіштердің бірі. Рейтингтің жақсаруы Қазақстанға деген сенімді арттырып, мемлекет пен отандық компаниялардың сыртқы нарықтан қаржы тартуына қолайлы жағдай қалыптастыра алады.
Рейтингтің көтерілуі шетелдік инвесторлар мен халықаралық қаржы ұйымдарының Қазақстанға деген сенімін арттыруы мүмкін. Сонымен қатар мемлекет пен отандық компаниялардың сыртқы нарықтан тиімді шарттармен қарыз алуына мүмкіндік береді. Шетелдік кредиторлар және инвесторлармен жұмыс істейтін қазақстандық бизнес үшін де қолайлы жағдай қалыптасып, елдің жалпы инвестициялық тартымдылығы арта түседі.
Дегенмен рейтингтің көтерілуі несие мен қарыз қаражатының бірден арзандайтынын білдірмейді. Оның нақты экономикалық әсері инфляцияға, базалық мөлшерлемеге, бюджет саясатына және инвестициялық жобалардың тиімділігіне байланысты болады.
Негізгі тәуекелдер сақталып отыр
S&P рейтингті әлемдік экономикадағы белгісіздік пен шикізат нарығындағы құбылмалылыққа қарамастан көтерді. Алайда Қазақстан экономикасының мұнай бағасына және экспорттық бағыттарға тәуелділігі әлі де басты тәуекелдердің бірі саналады.
Қазақстан мұнайының шамамен 80%-ы Ресей аумағы арқылы өтетін Каспий құбыр консорциумы жүйесімен тасымалданады. Мұнай бағасының ұзақ уақыт төмендеуі немесе экспорттық жеткізілімдердің үзілуі ел экономикасына және рейтингке кері әсер етуі мүмкін.
Осылайша, S&P шешімі Қазақстанның экономикалық тұрақтылығы мен қаржылық қорына берілген оң баға саналады. Алайда рейтингтің нақты пайдасы қаржылық тәртіптің сақталуына, экономиканы әртараптандыруға және инвестицияның жаңа өндіріс пен ұзақмерзімді өсімге айналуына байланысты болмақ.
