جاساندى ينتەللەكت بٷگٸنگٸ مەديانىڭ جۇمىس ىرعاعىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتٸپ, رەداكتسييالار كەز كەلگەن اقپاراتتى حالىققا جەدەل جەتكٸزۋگە ماشىقتاندى. مەتٸن ەزٸرلەۋ, تٸلدەن-تٸلگە اۋدارۋ, دىبىستاۋ, بەينەجازبالاردى ٶڭدەۋ مەن قاجەت دەرەكتەردٸ سٷزگٸدەن ٶتكٸزۋ سيياقتى اۋقىمدى شارۋالار ساناۋلى سەتتە-اق ورىندالاتىن بولدى. اقپاراتتىڭ جىلدام تاراعانى جاقسى-اۋ, بٸراق بۇل ٷردٸس “شىنايى شىعارماشىلىق داعدىنى جويىپ جٸبەرمەي مە?” دەگەن ورىندى ساۋال تۋىندايدى.
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە ٶتكەن “باق جٷيەسٸندەگٸ جاساندى ينتەللەكت” پەنٸ اياسىندا ماگيسترانتتار جٷرگٸزگەن اۋقىمدى ساراپتامالىق سۇحباتتار دەل وسى تٷيتكٸلدٸڭ تٷيٸنٸن تارقاتۋدى كٶزدەيدٸ. پەن وقىتۋشىسى ەسەل مۋسينوۆانىڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن ٶتكەن زەرتتەۋ بارىسىندا مەديا سالاسىنىڭ بەس بٸردەي بٸلٸكتٸ ٶكٸلٸ ٶز ويىن ورتاعا سالدى. ولاردىڭ قاتارىندا بەلگٸلٸ پروفەسسورلار ساعاتبەك مەدەۋبەك پەن شىنار قالياجداروۆا, تانىمال مەدياساراپشى دميتريي شوروحوۆ, PR مامانى ايبار ولجاەۆ جەنە راديوجٷرگٸزۋشٸ بوتاكٶز بولاتجان بار.
قاراكٶز امانتاي, فاتيما توقتاۋحانقىزى, باتىرجان جۇمادٸلوۆ, رايحونا جۇماباەۆا جەنە ارۋجان مەۋلەنوۆا باستاعان بٸرنەشە ماگيسترانت ماتەريالدى ەزٸرلەۋ بارىسىندا زاماناۋي تەحنولوگييانىڭ جۋرناليستيكاعا تيگٸزەر ىقپالىن ميكرو, مەزو جەنە ماكرودەڭگەيلەرگە بٶلٸپ, جان-جاقتى تالداۋعا تىرىستى.
جي جۋرناليستٸ الماستىرا المايدى
ساراپشىلاردىڭ سٶزٸنشە, جاساندى ينتەللەكت جۋرناليست جۇمىسىنىڭ تەحنيكالىق بٶلٸگٸن جەڭٸلدەتكەنٸمەن, ادامنىڭ ورنىن تولىق باسا المايدى.
شىنار قالياجداروۆا جي-دٸڭ ەسٸرەسە تەلەۆيزيياداعى تەحنيكالىق جۇمىستارعا كٶپ كٶمەگٸ تيٸپ جاتقانىن ايتادى. ونىڭ سٶزٸنشە, بۇرىن كٶپ ۋاقىت الاتىن كوديروۆكا, دىبىستاۋ, قىسقا انونس جاساۋ سيياقتى پروتسەستەر قازٸر ەلدەقايدا جەڭٸلدەگەن.
الايدا ول مەتٸندٸ تولىقتاي الگوريتمگە جازدىرۋ قاۋٸپتٸ ٷردٸس ەكەنٸن ەسكەرتتٸ. ايتۋىنشا, جي مەتٸننٸڭ قۇرىلىمىن جاساپ بەرگەنٸمەن, تەرەڭ وي مەن اۆتورلىق ستيلدٸ بەرە المايدى.
“جي – بٸزدٸڭ تەحنيكالىق مٷمكٸندٸكتەرٸمٸزدٸ كەڭەيتەتٸن كٷشتٸ قۇرال. بٸراق ول ادامنىڭ شىعارماشىلىق “مەنٸن” الماستىرا المايدى”, – دەيدٸ شىنار قالياجداروۆا.
ال پروفەسسور ساعاتبەك مەدەۋبەك جۋرناليستيكانىڭ مەنٸ جاي اقپارات تاراتۋدا ەمەس ەكەنٸن ايتادى. ونىڭ سٶزٸنشە, جۋرناليست ەر اقپاراتتىڭ ارتىنداعى ۇلتتىق مٷددە مەن قوعامدىق سالماقتى تٷسٸنۋٸ كەرەك.
ايتۋىنشا, جي كٶپ دەرەكتٸ تەز تاۋىپ بەرگەنٸمەن, تاريحي, مەدەني جەنە ادامي كونتەكستٸ تەرەڭ سەزٸنە المايدى.
“جۋرناليست اقپاراتتىڭ ار جاعىنداعى ۇلتتىق مٷددەنٸ تٷسٸنٸپ بارىپ ۇسىنادى. جي ونى جاساي المايدى”, – دەيدٸ پروفەسسور.
راديوجٷرگٸزۋشٸ بوتاكٶز بولاتجان دا وسى پٸكٸرمەن كەلٸسەدٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, جۋرناليستيكانىڭ باستى كٷشٸ — شىنايى ەموتسييا مەن ادام اراسىنداعى بايلانىستا.
ول ەفير كەزٸندە قوناقتىڭ اۋىر ەڭگٸمەسٸنەن كەيٸن داۋسى دٸرٸلدەپ كەتكەن سەتتٸ ەسكە الىپ, تىڭدارمان سول ەموتسييانى بٸردەن سەزگەنٸن ايتادى.
“تىڭدارمان داۋىس ارقىلى ەموتسييانى سەزەدٸ. مۇنى الگوريتم جاساي المايدى”, – دەيدٸ ول.
“دايىن اسقا تٸك قاسىق” پسيحولوگيياسى پايدا بولدى
ساراپشىلاردى الاڭداتقان نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ — جاس جۋرناليستەردٸڭ دايىن مەتٸنگە تەۋەلدٸ بولىپ بارا جاتقانى.
شىنار قالياجداروۆا بۇرىن جۋرناليستەر بٸر ماتەريال ٷشٸن ۇزاق ٸزدەنٸپ, تٷرلٸ كٸتاپ پەن دەرەككٶز اقتارعانىن جەتكٸزدٸ.
"قازٸر كٶپ ادام “ChatGPT-دەن سۇراي سالامىن” دەگەن جەڭٸل جولدى تاڭداۋعا ٷيرەنٸپ بارا جاتىر. الايدا "دايىن اسقا تٸك قاسىق” پسيحولوگيياسى بٸزدٸڭ ينتەللەكتۋالدى دامۋىمىزدى تەجەيدٸ”, – دەيدٸ ول.
ال بوتاكٶز بولاتجان بۇل قۇبىلىستى “مي - بۇلشىق ەت” دەگەن مەتافورامەن تٷسٸندٸردٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, ادام ويلانۋدى توقتاتسا, بٸرتٸندەپ ٶز ويىن ٶزٸ جٷيەلەي المايتىن دەڭگەيگە جەتۋٸ مٷمكٸن.
“مي – بۇلشىق ەت. جاتتىقپاسا جۇمىس ٸستەۋٸن توقتاتادى”, – دەيدٸ راديوجٷرگٸزۋشٸ.
مەدياساراپشى دميتريي شوروحوۆ تا جي-گە شەكتەن تىس تەۋەلدٸلٸك جۋرناليستٸ اۆتور ەمەس, جاي عانا “كونتەنت وپەراتورىنا” اينالدىرىپ جٸبەرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتتٸ.
ديپفەيك پەن جالعان اقپارات جاڭا قاۋٸپكە اينالدى
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ ەڭ قاۋٸپتٸ تۇستارىنىڭ بٸرٸ — ديپفەيك تەحنولوگييالارى مەن جالعان كونتەنتتٸڭ كٶبەيۋٸ.
قازٸر ادامنىڭ داۋىسىن, بەينەسٸن, تٸپتٸ سٶيلەۋ مەنەرٸن اينىتپاي كٶشٸرٸپ جاساۋعا مٷمكٸندٸك بار. مۇنىڭ سالدارى قوعامداعى اقپاراتقا دەگەن سەنٸمدٸ ەلسٸرەتۋٸ مٷمكٸن.
“بۇل – قوعامدى اداستىرۋدىڭ تٶتە جولى. تەك قۇقىقتىق جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيگەندە عانا بٸز فەيك اقپاراتتارعا توسقاۋىل قويا الامىز”, – دەيدٸ شىنار قالياجداروۆا
ايبار ولجاي دا جي ارقىلى جاسالعان جالعان فوتو, ۆيدەو نەمەسە اۋديو قوعامدى وڭاي اداستىرۋى ىقتيمال ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
“قازاقستاندا مۇنداي ەرەكەتتەر قىلمىستىق كودەكستٸڭ 274-بابى بويىنشا جاۋاپكەرشٸلٸككە جاتادى”, – ايبار ولجاەۆ
ال دميتريي شوروحوۆ قازٸرگٸ قوعام بٸرتٸندەپ ەشقانداي اقپاراتقا تولىق سەنبەيتٸن ورتاعا اينالىپ بارا جاتقانىن جەتكٸزدٸ.
“شىنايى اقپاراتتى جالعان اقپاراتتان ايىرۋ بارعان سايىن قيىنداپ بارادى”, – دەيدٸ ول.
الگوريتم جۋرناليستيكانى ٶزگەرتٸپ جاتىر
ساراپشىلار ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر الگوريتمدەرٸنٸڭ مەدياعا ىقپالى كٷشەيگەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
بٷگٸندە قانداي تاقىرىپتىڭ تارالاتىنىن رەداكتوردان بۇرىن الگوريتم شەشەتٸن جاعداي قالىپتاسىپ كەلەدٸ. سونىڭ سالدارىنان كليكبەيت پەن قارالىم قۋالاۋ كٷشەيگەن.
بوتاكٶز بولاتجان كەيدە ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە ارنالعان تاقىرىپتى الگوريتمگە ىڭعايلاپ ٶزگەرتۋگە تۋرا كەلەتٸنٸن جاسىرمايدى.
ايتۋىنشا, مۇنداي ۇساق كومپروميستەر ۋاقىت ٶتە كەلە جۋرناليستيكانىڭ تابيعاتىن ٶزگەرتٸپ جٸبەرۋٸ مٷمكٸن.
“بٸر كٷنٸ ارتىڭا قاراساڭ, جۋرناليست ەمەس, كونتەنت-مەيكەرگە اينالىپ كەتكەنٸڭدٸ بايقايسىڭ”, – دەيدٸ ول.
ال پروفەسسور ساعاتبەك مەدەۋبەك تەك قارالىم مەن اقشا قۋعان مەديانىڭ تٷپتٸڭ تٷبٸندە اۋديتورييا سەنٸمٸنەن ايىرىلاتىنىن ەسكەرتتٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, جەڭٸل كونتەنت تەز ۇمىتىلادى, ال ساپالى جۋرناليستيكا ەردايىم تەرەڭ تالداۋ مەن جاۋاپكەرشٸلٸككە سٷيەنەدٸ.
جۋرناليستيكانىڭ بولاشاعى قانداي بولادى?
زەرتتەۋدەگٸ نەگٸزگٸ قورىتىندى - بٸرەۋ. جاساندى ينتەللەكت جۋرناليستيكانى جويا المايدى. بٸراق ونى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتەدٸ.
ساراپشىلاردىڭ سٶزٸنشە, بولاشاقتا جۋرناليستٸڭ باستى مٸندەتٸ جاي عانا اقپارات تاراتۋ ەمەس, اقپاراتتىڭ راس-ٶتٸرٸگٸن اجىراتۋ بولماق.
ٶيتكەنٸ الگوريتم مەتٸن جازىپ بەرە الادى. بٸراق ول شىندىقتىڭ سالماعىن سەزبەيدٸ. قوعامنىڭ كٶڭٸل كٷيٸن تٷسٸنبەيدٸ. ەموتسييانى باستان كەشپەيدٸ.
سوندىقتان جي دەۋٸرٸندە ەڭ قۇندى جۋرناليست — جىلدام جازاتىن ادام ەمەس, اقيقاتقا تەرەڭ ٷڭٸلە الاتىن ادام بولماق.
