«ەكٸ شيپانىڭ بٸرٸ – بال» دەگەن حالىق دانالىعى عاسىرلار بويى ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتقان ەمەس. بٷگٸندە بۇل ٶنٸم تەك تابيعي تەتتٸ تاعام رەتٸندە عانا ەمەس, دەنساۋلىقتى نىعايتۋعا ارنالعان تٷرلٸ ٶنٸمدەردٸڭ نەگٸزگٸ شيكٸزاتىنا اينالىپ كەلەدٸ. قازاقستاندا دا ومارتا شارۋاشىلىعىن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋگە باعىتتالعان باستامالار كٶبەيٸپ جاتىر. سونىڭ بٸرٸ – جەتٸسۋ وبلىسىنىڭ تەكەلٸ قالاسىندا جٷزەگە اسىپ جاتقان بالدى تەرەڭ ٶڭدەۋ جوباسى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قازاقستان جىل سايىن شامامەن 10–12 مىڭ توننا بال ٶندٸرەدٸ. الايدا ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, ونىڭ 1 پايىزعا دا جەتپەيتٸن بٶلٸگٸ عانا ٶنەركەسٸپتٸك دەڭگەيدە ٶڭدەلەدٸ. قالعانى نەگٸزٸنەن تابيعي كٷيٸندە ساتىلادى.
بۇل كٶرسەتكٸش ەلٸمٸزدە ومارتا ٶنٸمدەرٸن ٶڭدەۋ سالاسىنىڭ ەلەۋەتٸ ەلٸ تولىق پايدالانىلماي وتىرعانىن اڭعارتادى. سوڭعى جىلدارى دەرۋمەندەر مەن بيولوگييالىق بەلسەندٸ قوسپالارعا سۇرانىستىڭ ارتۋى وسى باعىتتاعى مٷمكٸندٸكتەردٸ كەڭەيتٸپ وتىر.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, ٶتكەن جىلى قازاقستانداعى دەرۋمەندەر مەن ولاردىڭ تۋىندىلارىن ٶتكٸزۋ كٶلەمٸ 381,1 تونناعا جەتٸپ, بٸر جىل ٸشٸندە 2,3 ەسەگە ارتقان. ساراپشىلار بٷگٸندە ەلدەگٸ دەرۋمەندەر مەن بيولوگييالىق بەلسەندٸ قوسپالار نارىعىن 80 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجىعا باعالايدى.
وسى ٷردٸستٸ ەسكەرگەن كەسٸپكەرلەر تەكەلٸدە تابيعي ومارتا ٶنٸمدەرٸن تەرەڭ ٶڭدەۋگە باعىتتالعان ٶندٸرٸستٸ ٸسكە قوسقان.
تابيعاتتىڭ ٶزٸ ساپا كەپٸلٸ
تەكەلٸ بالىنىڭ ەرەكشەلٸگٸ – ونىڭ الىناتىن ورتاسىندا. قالا مەن ٶندٸرٸستٸك ايماقتاردان شالعاي ورنالاسقان ومارتالار تاۋدىڭ ەتەگٸندە ورنالاسقان. ارالار تابيعي ٶسٸمدٸكتەردەن نەر جينايدى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بالدىڭ دەمٸ مەن ساپاسىنا ەسەر ەتەتٸن باستى فاكتورلاردىڭ بٸرٸ – ەكولوگييالىق ورتا. سوندىقتان تاۋلى ٶڭٸردە ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمنٸڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ بار.
وسىنداي تابيعي ارتىقشىلىقتاردى پايدالانىپ وتىرعان «Kausar Shifa Kz» كەسٸپورنى 2025 جىلى قۇرىلعان. كومپانييا بالدى جاي عانا ساتۋمەن شەكتەلمەي, ونى ٶڭدەپ, يممۋنيتەتتٸ قولداۋعا ارنالعان تابيعي ٶنٸمدەر شىعارۋعا باسىمدىق بەرٸپ وتىر.
كەسٸپورىننىڭ نەگٸزٸن قالاۋشىلاردىڭ بٸرٸ سۇڭعات قايروللانىڭ ايتۋىنشا, باستى ماقسات – تابيعي ٶنٸمدەردٸڭ قاسيەتٸن بٸرٸكتٸرٸپ, ساپالى ەرٸ قاۋٸپسٸز ٶنٸم ۇسىنۋ.
«بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – تابيعي شيكٸزات نەگٸزٸندە حالىق دەنساۋلىعىنا پايدالى ٶنٸمدەر شىعارۋ. قازٸر كەسٸپورىندا 25 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. الداعى ۋاقىتتا ومارتا ۇيالارىنىڭ سانىن كٶبەيتٸپ, ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», – دەيدٸ ول.
ەلەمدٸك تەجٸريبەدە بال تەك ازىق-تٷلٸك ەمەس, فارماتسەۆتيكا, كوسمەتيكا جەنە تاعامدىق قوسپالار ٶندٸرٸسٸندە كەڭٸنەن قولدانىلادى. قازاقستاندا بۇل باعىت ەندٸ عانا قارقىن الىپ كەلەدٸ.
تەكەلٸدەگٸ ٶندٸرٸستٸڭ ەرەكشەلٸگٸ – ومارتا ٶنٸمدەرٸنەن ەرتٷرلٸ دەرۋمەندٸك كەشەندەر مەن تابيعي قوسپالار ەزٸرلەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن تەحنولوگييالاردى قولدانۋى. ٶندٸرٸس جەلٸسٸ ساعاتىنا 1,5 مىڭ دانا شىنى قۇتىداعى ٶنٸم شىعارۋعا قاۋقارلى.
مۇنداي جوبالار اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ قۇنىن بٸرنەشە ەسە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٶيتكەنٸ شيكٸزاتتى ٶڭدەۋ ارقىلى ونىڭ نارىقتاعى باعاسى ٶسەدٸ, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى جەنە ەكسپورتتىق ەلەۋەت كٷشەيەدٸ.
شيكٸزات مەسەلەسٸ ٶزەكتٸ
دەگەنمەن ٶندٸرٸستٸ تولىق قۋاتىندا جۇمىس ٸستەۋگە كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن مەسەلەلەر دە جوق ەمەس. سونىڭ بٸرٸ – ساپالى شيكٸزاتتىڭ جەتكٸلٸكتٸ كٶلەمدە بولماۋى.
كەسٸپورىن ٶكٸلدەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە ومارتا شارۋاشىلىعى ەلدٸڭ كٶپتەگەن ٶڭٸرٸندە دامىپ كەلەدٸ. الايدا ٶندٸرٸس ساپاسىن ساقتاۋ ٷشٸن ٶنٸمنٸڭ شىعۋ تەگٸ مەن ٶندٸرٸس پروتسەسٸ تولىق باقىلاناتىن شيكٸزات قاجەت.
سوندىقتان كومپانييا بال ساتىپ الۋدا ساپا تالاپتارىنا ەرەكشە مەن بەرەدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە برەند بەدەلٸن ساقتاۋعا جەنە تۇتىنۋشىلار سەنٸمٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەكسپورت پەن مەديتسينالىق تۋريزمگە قادام
كومپانييانىڭ الداعى جوسپارلارى تەك ٸشكٸ نارىقپەن شەكتەلمەيدٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە قىتاي مەن مالايزييا تاراپىنان قىزىعۋشىلىق بايقالىپ, كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸلۋدە. سونىمەن قاتار كەسٸپورىن قىتايداعى ٸرٸ كٶرمەلەردٸڭ بٸرٸنە قاتىسۋعا شاقىرتۋ العان.
بولاشاقتا ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتىپ, ٶنٸم تٷرلەرٸن كٶبەيتۋ جەنە ەكسپورت گەوگرافيياسىن كەڭەيتۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
كەسٸپورىن ٶكٸلدەرٸ مەديتسينالىق تۋريزم باعىتىن دا دامىتۋدى جوسپارلايدى. بۇل باستاما ٶڭٸردٸڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن ارتتىرىپ قانا قويماي, ومارتا شارۋاشىلىعى نەگٸزٸندە جاڭا قىزمەت تٷرلەرٸنٸڭ قالىپتاسۋىنا جول اشۋى مٷمكٸن.
بٸر ۇياداعى تاڭعاجايىپ ەلەم
ومارتاشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بٸر ارا ۇياسىنان قولايلى جاعدايدا 30 كەلٸگە دەيٸن بال الۋعا بولادى. ال انالىق ارا تەۋلٸگٸنە 1500–2000 جۇمىرتقا سالادى.
جۇمىسشى ارالاردىڭ ٶمٸرٸ شامامەن 40 كٷن عانا بولعانىمەن, وسى ۋاقىت ٸشٸندە ولار بٸرنەشە ماڭىزدى مٸندەت اتقارادى. العاشقى كٷندەرٸ ۇياداعى بالاپانداردى كٷتسە, كەيٸن ۇيانى تازالاپ, ودان سوڭ گٷلدەن گٷلگە ۇشىپ, شىرىن جيناۋعا كٸرٸسەدٸ.
ومارتاشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, تابيعاتتاعى مۇنداي ٷيلەسٸمدٸ ەڭبەك جٷيەسٸ جوعارى ساپالى ٶنٸم الۋدىڭ نەگٸزٸ بولىپ تابىلادى.
جاڭا مٷمكٸندٸكتەر كەزەڭٸ
قازاقستاندا ومارتا شارۋاشىلىعىنىڭ ەلەۋەتٸ جوعارى بولعانىمەن, ٶنٸمدٸ تەرەڭ ٶڭدەۋ باعىتىندا اتقارىلار جۇمىس ەلٸ كٶپ. تەكەلٸدەگٸ جوبا وسى سالانىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸن كٶرسەتٸپ وتىر.
بٷگٸندە تۇتىنۋشىلار تابيعي ەرٸ ساپالى ٶنٸمگە كٶبٸرەك مەن بەرەدٸ. ال بال نەگٸزٸندەگٸ دەرۋمەندەر مەن بيولوگييالىق بەلسەندٸ قوسپالار ٶندٸرٸسٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن بايلانىستىراتىن پەرسپەكتيۆالى باعىتقا اينالىپ كەلەدٸ.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, ەگەر مۇنداي جوبالار كٶبەيسە, قازاقستان تەك بال ٶندٸرۋشٸ ەل رەتٸندە عانا ەمەس, جوعارى قوسىلعان قۇنى بار ومارتا ٶنٸمدەرٸن ەكسپورتتايتىن مەملەكەت رەتٸندە دە تانىلۋى مٷمكٸن.
