اۋىل شارۋاشىلىق سالاسىندا ەلەۋلٸ مٷددەسٸ بار كەيبٸر ىقپال ەتۋشٸ توپتاردىڭ كٸرٸستەرٸ اۋىلشارۋاشىلىق جۇمىستاردان عانا ەمەس, يمپورتتىق تراكتورلار مەن كومباينداردى ساتۋدان دا قۇرالادى. ولاردىڭ جەرگٸلٸكتٸ قۇراستىرۋ ٶندٸرٸستەرٸن سالۋعا نيەتٸ جوق.
نەلٸكتەن اگرارلىق سالادا ۋتيلالىمعا قارسى? ەلدەگٸ ەكونوميكانىڭ ەڭ سۋبسيدييالانعان سالالارىنىڭ بٸرٸ ٶزگە ماڭىزدى سالانى قولداۋعا قارسى, ونىڭ ٸشٸنە اۋىلشارۋاشىلىق ماشينالارىن جاساۋ دا كٸرەدٸ.
ۋتيليزاتسييالىق الىم دەگەنٸمٸز نە? بۇل - ٶز نارىعىن قورعاۋدىڭ بٸر تٷرٸ. جابدىق ساتقىڭىز كەلسە, كەسٸپورىن سالىڭىز, قۇراستىرۋدى باستاڭىز, جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ ٷلەسٸن بٸرتٸندەپ 50%-عا دەيٸن جەتكٸزٸڭٸز. ونىڭ ٷستٸنە بۇل شارا شارۋالاردىڭ ٶزدەرٸنە دە شىعىن ەكەلمەيدٸ. ەربٸر ساتىپ الىنعان كومباين نەمەسە تراكتورعا شارۋا قوجالىعى مەن ونىڭ يەسٸ قۇنىنىڭ 25 پايىزىن ٶتەماقى الادى. وتاندىق قۇرال-جابدىق ارزانىراق جەنە ونى ارنايى مەملەكەتتٸك باعدارلامالار ارقىلى, اتاپ ايتقاندا ليزينگتٸك باعدارلامالار ارقىلى 4%-بەن ساتىپ الۋعا بولادى.
Eurasia Group Kazakhstan كومپانيياسىنىڭ ۋتيلالىمدى الىپ تاستاۋدى لوببيلەۋگە قاتىسى تۋرالى كٶپتەن بەرٸ ايتىلىپ جٷر.
2019 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە Zakon.kz باسىلىمىندا شىققان ماقالادا اۆتور كەدەگە جاراتۋ جيناعىن جويۋدىڭ لوببيستەرٸنٸڭ بٸرٸ «استىق وداعى» ەكەنٸن اشىق ايتادى. ال بٸرلەستٸكتٸڭ دونورى – John Deere حالىقارالىق ماركالى بەلگٸلٸ تەحنيكا يمپورتتاۋشىسى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
«قوعامدىق داۋلاردا تاراپتاردىڭ بٸرٸ دەستٷرلٸ تٷردە دەرەكتەردٸ بۇرمالاۋعا بارادى. مىسالى قايتا ٶڭدەۋ تٶلەمٸنٸڭ مٶلشەرٸ 10%-عا ەرەڭ جەتەدٸ, ال جويۋدى جاقتاۋشىلار 30%-دىق مٶلشەرلەمە تۋرالى ايتىپ جاتىر», – دەلٸنگەن ماقالادا.
ماقالادا قوعامدىق داۋ-دامايدا تاراپتاردىڭ بٸرٸ دەرەكتەردٸ بۇرمالايتىنى جازىلعان.
«مىسالى ۋتيلالىمنىڭ مٶلشەرٸ 10%-عا ەرەڭ جەتەدٸ, ال جويۋ لوببيستەرٸ 30% مٶلشەرلەمەنٸ ايتادى, كەدەگە جاراتۋ الىمى ماقتا, كٷرٸش جيناۋ, كارتوپ جيناۋ, جەمٸس جيناۋ, شىنجىر تاباندى, سونداي-اق تٸركەمە جەنە اسپالى تەحنيكاعا قولدانىلمايدى. ەڭ قىزىعى, قايتا ٶڭدەۋ اقىسىن وسى جابدىقتى تۇتىنۋشىلار ەمەس, تەك ٶندٸرۋشٸلەر مەن يمپورتتاۋشىلار تٶلەيدٸ. جۇرتشىلىقتى ەدەيٸ اداستىرىپ جاتىر دەگەن پٸكٸر بار», – دەلٸنگەن ماتەريالدا.
2020 جىلدىڭ جازىندا «ۆەدوموستي كازاحستانا» سايتىنىڭ نازارى «ەۋرازييا گرۋپپ» كومپانيياسىنا تٷستٸ. «دجون دير» كورپوراتسيياسىنىڭ سابان قۇلىپتارى» ماقالاسىندا ۇزاق ۋاقىت بويى اۋىل شارۋاشىلىعى ەكس-مينيسترٸ اسىلجان مامىتبەكوۆ باسقارعان «قازاقستاننىڭ ەت وداعىنىڭ» «ەۋرازييا گرۋپپقا» قاتىسى تۋرالى ايتىلادى. ول سول جىلدىڭ 22 قىركٷيەگٸندە «ەلدٸڭ باس قاساپشىسى» قىزمەتٸنەن ايىرىلدى. انتيكور ۆەتەرينارييالىق جەنە فيتوسانيتارلىق سەرتيفيكاتتار بەرۋ جٷيەسٸندەگٸ بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاعانى ايتىلادى.
باسىلىم ەتتٸ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جوباسى شەڭبەرٸندە مەملەكەتتٸك قازىنادان مول سۋبسيدييا العان «قازاقستاننىڭ ەت وداعىنىڭ» باسشىلىعى شەتەلگە, ونىڭ ٸشٸندە «ەۋرازييا گرۋپپ» ديستريبيۋتور-كومپانيياسىن بەلسەندٸ تٷردە تانىستىرا وتىرىپ, اقش-تاعى John Deere باس كەڭسەسٸنە بٸرنەشە رەت بارعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ٸس يمپورتتىق لوببيستەردٸڭ ارقاسىندا AGCO, John Deere, Case New Holland جەنە باسقا دا تەحنيكا ٶندٸرۋشٸلەرٸ كەدەگە جاراتۋ الىمىنان بوساتىلعانعا دەيٸن باردى. بۇل تٸپتٸ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسيياعا تەحنيكانى جەتكٸزۋدٸڭ كەمسٸتۋشٸلٸك شارتتارى تۋرالى جازعان رەسەيلٸك «روسسپەتسماش» اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن ٶندٸرۋشٸلەر قاۋىمداستىعىنىڭ شاعىمىنىڭ تاقىرىبى بولدى. ەەك قازاقستان ٷكٸمەتٸن بارلىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ٶندٸرۋشٸلەر ٷشٸن كەدەگە جاراتۋ الىمىن تٶلەۋ شارتتارىن تەڭەستٸرۋگە مٸندەتتەدٸ.
الايدا بەسەكەلەستەردٸڭ نارازىلىعى «ەۋرازييا گرۋپپتىڭ» ەكونوميكالىق جاعدايىنا ەشقانداي ەسەر ەتكەن جوق. اشىق دەرەككٶزدەرگە سٷيەنسەك, كومپانييانىڭ ٶتكەن جىلعى بولجامدى جىلدىق تابىسى 123,3 ملرد تەڭگەنٸ قۇراعان. بيىلدىڭ ٶزٸندە كومپانييا 102 ملرد تەڭگە تابىس تاپقان.
مۇنداي نەتيجەمەن ەكٸنٸڭ بٸرٸ ماقتانا المايدى. ال جوعارى كەڭسەلەردە يمپورتتاۋشىلاردىڭ مۇنداي قولداۋىمەن وتاندىق اۋىر ماشينا جاساۋدى دامىتۋ تۋرالى سٶز قوزعاۋدىڭ ٶزٸ ارتىق.
ايتا كەتەيٸك, ماماندار ۋتيلالىمسىز وتاندىق اۆتوٶنەركەسٸپ سوققىعا ۇشىراپ, كەرەكسٸز ەسكٸ كٶلٸكتەر اعىنى بولاتىنىن ەسكەرتٸپ جاتىر.
ولاردىڭ ايتۋىنشا, ەلدەگٸ اۆتوكٶلٸك پاركٸنٸڭ توزۋى اۆتوكەسٸپتٸڭ تابىستىلىعىن, تاسىمالدى, جەتكٸزۋ احۋالىن تٶمەندەتەدٸ. سەبەبٸ ەسكٸ تەحنيكاعا قىزمەت كٶرسەتۋ جاڭا تەحنيكاعا قاراعاندا قىمباتىراق. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنا دا قاتىستى. ال ٶز كەزەگٸندە ەسكٸ تەحنيكا فەرمەرلەر ٷشٸن ٷنەمٸ ٷلكەن قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. ەكٸنشٸدەن, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن, ەسٸرەسە ەسكٸلەرٸن جٶندەۋ ٶتە قىمباتقا تٷسەدٸ, بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ شىعىندارىنىڭ جەنە باعانىڭ ٶسۋٸنە ەكەلەدٸ. ماماننىڭ سٶزٸنشە, ەگەر فەرمەرلەر بۇل شىعىنداردى ٶتەي الماسا, ولار جابىلۋعا مەجبٷر بولادى.
دەرەككٶز: ديكايا وردا تەلەگرام-ارناسى
