ساياسي ساحنادا دەڭگەيٸ مەن تەجٸريبەسٸ بٸردەي ەكٸ ٷمٸتكەردٸڭ بٸرٸ وزىپ, ەكٸنشٸسٸنٸڭ قالىس قالۋى كەزدەيسوق ەمەس. فرانتسيياداعى ليون 2 ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ وقىتۋشىسى, كوممۋنيكاتسييا سالاسىنىڭ PhD دوكتورى ەلميرا پرمانوۆا Dalanews.kz اگەنتتٸگٸنە قازٸرگٸ ساياسي كوممۋنيكاتسييادا سايلاۋشىنىڭ تاڭداۋىنا ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ فاكتورلار تۋرالى باياندادى. ساراپشىنىڭ پايىمداۋىنشا, بٷگٸنگٸ قوعام قۇرعاق ستاتيستيكا مەن مٸنسٸز جاسالعان ساياسي يميدجگە ەمەس, تۇلعانىڭ شىنايى بولمىسى مەن حالىقپەن تٸكەلەي بايلانىس ورناتۋ قابٸلەتٸنە داۋىس بەرەدٸ.
“بٷگٸندە ادامدار تەك باعدارلامانى ەمەس, سول باعدارلامانى جٷزەگە اسىرا الاتىن تۇلعانى تاڭدايدى”, – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸر ساياساتكەر ٷشٸن جاقسى باعدارلاما ۇسىنۋ جەتكٸلٸكسٸز. ونى حالىققا تٷسٸنٸكتٸ تٸلدە بايانداپ, سەنٸم قالىپتاستىرا بٸلۋ ەلدەقايدا ماڭىزدى.
باعدارلامانى قالاي دۇرىس ۇسىنۋ كەرەك?
مىسال رەتٸندە ساراپشى ەكٸ كانديداتتىڭ ەرەكەتٸن سالىستىردى.
بٸرٸنشٸ كانديدات سٶيلەگەن سايىن ستاتيستيكاعا, ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەرگە جەنە كٷردەلٸ تەرميندەرگە سٷيەنەدٸ. ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە رەسمي كەزدەسۋلەردٸڭ فوتوسىن جارييالاپ, جۋرناليستەردٸڭ سۇراعىنا ۇزاق ەرٸ رەسمي جاۋاپ بەرەدٸ.
“مۇنداي ساياساتكەر كەسٸبي مامان رەتٸندە قابىلدانادى. بٸراق حالىققا جاقىنداي المايدى”, – دەيدٸ ەلميرا پرمانوۆا.
ال ەكٸنشٸ كانديدات دەل سول رەفورمالاردى ادامداردىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸندەگٸ ناقتى وقيعالار ارقىلى تٷسٸندٸرەدٸ. مەسەلەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن سٶز ەتكەندە بٸرنەشە اي بويى دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىنا كٸرە الماعان وتباسىنىڭ نەمەسە قۇجات رەسٸمدەۋدە قيىندىق كٶرگەن كەسٸپكەردٸڭ مىسالىن كەلتٸرەدٸ. سودان كەيٸن عانا ٶزٸنٸڭ ۇسىنىسى بۇل مەسەلەنٸ قالاي شەشەتٸنٸن تٷسٸندٸرەدٸ.
ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە دە رەسمي ٸس-شارالارمەن شەكتەلمەي, ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسۋٸ, ٶڭٸرلەرگە ساپارى نەمەسە كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنەن قىسقا سەتتەردٸ بٶلٸسەدٸ.
“ول تەك سٶيلەپ قويماي, ادامداردى تىڭدايدى. سوندىقتان قوعام ونى ٶزٸنە جاقىن قابىلداي باستايدى”, – دەيدٸ ساراپشى.
كەسٸبيلٸكتٸ كٶرسەتۋ ماڭىزدى
ەلميرا پرمانوۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ قوعام ساياساتكەردٸڭ ديپلومىنا نەمەسە ەڭبەك ٶتٸلٸنە ەمەس, ناقتى مەسەلەلەردٸ قالاي شەشەتٸنٸنە كٶبٸرەك مەن بەرەدٸ.
بٸر ساياساتكەر ەسەپتەر مەن كٶرسەتكٸشتەرگە سٷيەنسە, ەكٸنشٸسٸ ٶندٸرٸس ورىندارىن, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردى ارالاپ, ادامداردىڭ مەسەلەسٸن ٶز كٶزٸمەن كٶرٸپ, ونى شەشۋ جولىن تٷسٸندٸرەدٸ.
“قوعام ٷشٸن ساياساتكەردٸڭ كٶپ بٸلەتٸنٸ ەمەس, سول بٸلٸمٸن ناقتى ٸسكە جاراتا الاتىنى ماڭىزدى”, – دەيدٸ ول.
سەنٸم رەسمي وبرازبەن ەمەس, شىنايىلىقپەن قالىپتاسادى
ساراپشى ساياساتكەردٸڭ كەسٸبي بەينەسٸمەن قاتار ادامدىق قىرى دا ماڭىزدى ەكەنٸن ايتادى.
تەك رەسمي جيىنداردىڭ سۋرەتٸن جارييالايتىن ساياساتكەر كٶپشٸلٸككە الىس كٶرٸنەدٸ. ال كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنەن شاعىن كٶرٸنٸستەردٸ بٶلٸسۋ ونىڭ دا قاراپايىم ادام ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
“ادامدار ساياساتكەردٸڭ جەكە ٶمٸرٸنٸڭ بەرٸن كٶرگٸسٸ كەلمەيدٸ. بٸراق ونىڭ ٶزدەرٸ سيياقتى ادام ەكەنٸن سەزٸنگٸسٸ كەلەدٸ. بۇل قوعام مەن ساياساتكەر اراسىنداعى قاشىقتىقتى ازايتادى”, – دەيدٸ ەلميرا پرمانوۆا.
سونىمەن بٸرگە مۇنداي كونتەنت قولدان جاسالماۋى تيٸس. ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, اۋديتورييا جاساندىلىقتى تەز بايقايدى.
سٶزٸ مەن ٸسٸ سەيكەس بولۋى كەرەك
ەلميرا پرمانوۆانىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلىق دەۋٸردە ساياساتكەردٸڭ ەربٸر ەرەكەتٸ قوعامنىڭ نازارىندا.
بٸر كانديدات اشىقتىق تۋرالى ايتقانىمەن, ٶتكٸر سۇراقتاردان جالتارىپ, ازاماتتارمەن تەك رەسمي كەزدەسۋلەردە عانا سٶيلەسەدٸ. ەكٸنشٸسٸ سايلاۋ اياقتالعاننان كەيٸن دە حالىقپەن بايلانىسىن ٷزبەي, قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋدٸ جالعاستىرادى.
“ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر دەۋٸرٸندە سٶز بەن ٸستٸڭ سەيكەسسٸزدٸگٸن جاسىرۋ مٷمكٸن ەمەس. سەنٸم ناقتى ەرەكەت ارقىلى قالىپتاسادى”, – دەيدٸ ساراپشى.
حالىق تٸلٸندە سٶيلەي بٸلۋ
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ساياساتكەر كٷردەلٸ رەفورمالاردى قاراپايىم تٸلمەن تٷسٸندٸرە الۋى قاجەت.
مىسالى, بٸر كانديدات دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸ تۋرالى ۇزاق باياندايدى. ال ەكٸنشٸسٸ دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىنا ايلاپ كٸرە الماعان قارت ادامنىڭ وقيعاسىن ايتىپ, كەيٸن بۇل مەسەلەنٸ ٶز رەفورماسى قالاي شەشەتٸنٸن تٷسٸندٸرەدٸ.
“ەكەۋٸ بٸر مەسەلە تۋرالى ايتادى. بٸراق بٸرٸ رەفورمانى مەملەكەت ٷشٸن تٷسٸندٸرسە, ەكٸنشٸسٸ ونى ادامداردىڭ ٶمٸرٸمەن بايلانىستىرادى. سوندىقتان ونىڭ سٶزٸ سەنٸمدٸرەك ەستٸلەدٸ”, – دەيدٸ ەلميرا پرمانوۆا.
ساياساتتاعى ەڭ ماڭىزدى كاپيتال
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋ كەزٸندە ەردايىم ەڭ مىقتى باعدارلاما جەڭە بەرمەيدٸ.
“قازٸرگٸ ساياسات – يدەيالاردىڭ عانا ەمەس, سەنٸمنٸڭ دە بەسەكەسٸ. سوندىقتان سايلاۋشى كٶبٸنە ٶزٸنە جاقىن, سٶزٸ مەن ٸسٸ ٷيلەسەتٸن, تٷسٸنٸكتٸ تٸلدە سٶيلەيتٸن ەرٸ شىنايى ساياساتكەردٸ تاڭدايدى”, - دەپ تٷيٸندەدٸ ەلميرا پرمانوۆا.
