ۇستاز روبوت, ۇستاز پروپاگانديست, ۇستاز...
بٷگٸنگٸ ۇستازداردىڭ جەكە ٶمٸرٸ جوق, روبوت سەكٸلدٸ. ورتا جاسقا كەلگەندە اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەنٸپ, ساياسي مەسەلەلەردٸ ۇرانداتىپ جٷرگەن ۇستازدا ٶزٸن-ٶزٸ جەتٸلدٸرۋ مەن وتباسىنا كٶڭٸل بٶلەتٸندەي ۋاقىتى قايدان بولسان?
قازٸرگٸ بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ ۇستازدار قاۋىمىنا قويعان تالابىن ەسەپكە الىپ بايلام جاساساڭ, ۇستازدىق قىزمەت وڭاي ەرٸ قيىن ٸس پە دەپ ەكٸۇداي كٷيگە تٷسەسٸڭ.
يە, قازٸرگٸ زاماننىڭ تالابى بويىنشا ٷش تٸلدٸ بٸلۋدٸڭ ماڭىزى زور ەكەنٸن تٷسٸنەمٸز. بٸراق بٸزدەر بار تالاپتى بٸردەن ۇستازدارعا قويىپ, رەفورمانى نەگە ۇستازداردان باستايمىز? وسى جاعى تٷسٸنٸكسٸز.
ٷكٸمەت باسىنداعىلار نەگە الدىمەن ٶزدەرٸ ٶزگەرمەيدٸ, رەفورمانى نەگە ٶزدەرٸنەن باستامايدى?
ساۋساعىڭىزدى بٷگٸپ, ٷكٸمەت باسىنداعى مينيسترلەردٸڭ قايسى ٷش تۇعىرلى تٸلدٸڭ تالابىنا سەيكەس كەلەتٸنٸن ەسەپتەپ كٶرٸڭٸزشٸ. بٸرەن-سارانى بولماسا, كٶپشٸلٸگٸ بۇل تالاپتىڭ ٷدەسٸنەن شىعا المايدى. مينيسترلەردٸڭ كٶبٸ اعىلشىن-ورىس تٸلٸن بٸلگەنٸمەن, قازاق تٸلٸن بٸلمەيتٸنٸن بەس جاسار بالا دا بٸلەدٸ. ال ەكٸمدەر مەن دەپۋتاتتار جايىندا ەڭگٸمە قوزعاۋدىڭ ٶزٸ ارتىقتاۋ. سوندىقتان, مينيستر بولۋدان ۇستاز بولۋدىڭ ەلدەقايدا قيىن ەكەنٸن بايقايسىڭ.
سوندا ٷش تۇعىرلى تٸل كٸمگە كەرەك? ۇستازدار مەن وقۋشىلارعا كەرەك پە? يە, جاستاردىڭ اعىلشىن تٸلٸن بٸلگەنٸنە قارسىلىعىمىز جوق. ەلەم مويىنداعان تٸلدٸ بٸلٸپ, تانىم كٶكجيەگٸن كەڭەيتۋٸ قاجەت.
ٷش ايدا تٸل ٷيرەنۋگە بولا ما?
اعىلشىن تٸلٸندە بالالارعا ساباق بەرۋ – بۇل مۇعالٸم ٷشٸن مٷلدە باسقا دەڭگەي عوي. بٸلٸم مينيسترلٸگٸندەگٸ شەندٸلەر بۇل مەسەلەنٸ بالالار ٷش اي دەمالعان جازعى كانيكۋلدا شەشٸپ تاستاۋعا ۇمتىلۋدا. سوندا ۇستازدار قاۋىمى دەمالىسقا شىقپاي ما? ولاردىڭ جەكە ٶمٸرٸ, وتباسى, تٸرلٸگٸ جوق پا?
جارايدى, ٶيتٸپ-بٷيتٸپ ۇستازدار اعىلشىن تٸلٸن (ورىس, قازاق تٸلٸن قايدا قويامىز?) ٷيرەندٸ دەلٸك. سوندا ولار كٸمگە ساباق بەردٸ. الا جازداي اسىر سالىپ وينايتىن بالالار «ۇستازدارىمىز اعىلشىن تٸلٸن مەڭگەرٸپ جاتىر ەكەن, بٸز دە سوعان دايىن بولىپ, اعىلشىن تٸلٸن مەڭگەرەيٸك» دەپ ٷش اي دەمالىستا جاتپاي-تۇرماي اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەنٸپ الا ما? جوق, ٷيرەنبەيدٸ.
وسى بٸر جايتتان-اق ٷش تۇعىرلى تٸلدٸ مۇعالٸمدەردەن باستاۋدىڭ سوڭى سەتسٸزدٸككە ۇشىرايتىنىن بايقاۋعا بولادى ەمەس پە?
ٷش تٸلدٸ مەڭگەرۋدٸ كٸمدەردەن باستاۋ كەرەك?
بٸردەن ايتايىق, ٷش تۇعىرلى تٸلدٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنەن باستاعان جٶن شىعار. ٶيتكەنٸ, ولار ٶزگە ەلدەرمەن جيٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. بٷگٸندە قازاق ەلٸنٸڭ ديپلوماتتارى ورىس, اعىلشىن تٸلٸن جەتٸك بٸلەتٸنٸنە كٷمەن كەلتٸرمەيمٸز. ال قازاق تٸلٸنە كەلگەندە ولاردىڭ شورقاق ەكەنٸن ەكٸنٸڭ بٸرٸ بٸلەدٸ.
كٷنٸ كەشە عانا ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا قازاقستان اتىنان مەسكەۋدە ٶكٸلدٸك ەتكەن – بٷگٸنگٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸمٸز تيمۋر سٷلەيمەنوۆ سىرتتا جٷرٸپ قازاق تٸلٸن ۇمىتىپ قالعانىن ٶز اۋزىمەن ايتپادى ما? قازاق تٸلٸن ۇمىتىپ قالعانىن (ادام بٸلەتٸن نەرسەسٸن ۇمىتۋشى ما ەدٸ?) تيمۋرجان دەپۋتاتتاردىڭ الدىندا مويىندادى. ال قازاق تٸلٸن بٸلمەيتٸن قانشا ديپلوماتتارىمىز بار? ونى بٸر قۇداي بٸلەدٸ.
سوندىقتان, ٷش تۇعىرلى تٸلدٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە ەلشٸلەردەن باستاعان جٶن. سودان كەيٸن شەتەلگە جيٸ شىعاتىن ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ ٷيرەنۋٸ كەرەك. ودان كەيٸنگٸ كەزەكتە ەنۇرانىمىزدى جيٸ شاتاستىراتىن سپورتشىلار تۇر.
مٸنە, ٷش تٸلدٸ الدىمەن وسىلار مەڭگەرۋٸ كەرەك. اۋىلدا اسىق ويناپ, ٶزگە ەلدٸڭ ازاماتىن تەلەارنادان عانا كٶرەتٸن وقۋشىعا ٷش تٸلدٸ ٷيرەتٸپ نە ۇتامىز? سوندىقتان, سٸڭبٸرۋگە مۇرشاسى جوق, ۇستازدارعا تٸل ٷيرەنۋ تۋراسىندا تالاپ قويۋ ورىنسىز دەپ ەسەپتەيمٸز.
ٷش تۇعىرلى تٸلدٸ ۇستازداردىڭ بٸلٸمٸن جەتٸلدٸرۋ ورتالىقتارى ارقىلى جٷزەگە اسىرۋ مٷمكٸن ەمەس. تۇتاس بٸر تٸل كوميتەتٸنٸڭ شاماسى جەتپەي وتىرعان مەسەلەنٸ پەداگوگيكالىق جۇمىستارى كٶپ ورتالىقتاردىڭ موينىنا اسا سالۋعا بولمايدى. بۇل – ٷلكەن ساياسي مەسەلە.
قازٸرگٸ تاڭدا وقۋشىلاردى بىلاي قويعاندا مٷيٸزٸ قاراعايداي عالىمداردىڭ ٶزدەرٸ شەتەلدٸڭ يمپاكت-فاكتورلىق كٶرسەتكٸشٸ جوعارى عىلىمي جۋرنالدارىنا عىلىمي ماقالالارىن جارييالاي الماي باسى قاتىپ جٷرگەندە, قاراپايىم مۇعالٸمدەردٸڭ اعىلشىن تٸلٸندە ساباق بەرٸپ كەتەدٸ دەگەنگە سەنۋ قيىن.
ن.ەۋبەكٸر
