ۇرپاق تەربيەسٸن كٶپ زەردەلەۋ ماڭىزدى
شەكٸرتتەرٸن تۋعان اناسىنداي باۋراپ, ٶمٸر قيىندىقتارى مەن قىزىقتارىن سەزٸندٸرٸپ ايالاۋدان, مەپەلەۋدەن جالىقپاعان سانالى ٶمٸرٸن بالا تەربيەسٸ مەن بٸلٸمٸنە ارناعان ۇلاعاتتى ۇستاز. قاشاندا ٶز ٸسٸنە ادالدىقپەن بەرٸلگەن, جاڭالىقتى جاتسىنباي قابىلدايتىن, شەكٸرتٸنٸڭ جانىنا نۇر قۇيىپ, ٶمٸردەگٸ جول سٸلتەۋشٸسٸنە اينالعان ۇستاز ۇرپاق تەربيەسٸ, ۇلت بولاشاعى جايىندا از- كەم سىر بٶلٸسٸپ, ەڭگٸمەلەسۋدٸڭ رەتٸ تٷستٸ.
– جاس ۇرپاقتىڭ تەربيەسٸ بارلىق كەزەڭدەدە قوعامنىڭ ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولادى. ول الداعى ۋاقىتتا دا ەشقاشان ماڭىزىن جويماق ەمەس. «بالا ەلدٸڭ بولاشاعى», سوندىقتان ۇرپاق تەربيەسٸ بارلىق قوعام مٷشەلەرٸن الاڭداتۋى تيٸس. ەر حالىقتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن قۇنداقتاپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكٸزۋ مەسەلەسٸن كٷن تەرتٸبٸنەن تٷسٸرمەۋٸمٸز قاجەت. جٷسٸپ بالاساعۇننىڭ :
«بالا بٸلٸم جولىن قۋسا دەسەڭٸز,
بەسٸگٸندە-اق بٸلٸم جولىن كٶرسەڭٸز.
بٸلٸم ٷيرەت سەبيٸڭە تارىلما,
ۋىزدايىن سٷتتەي سٸڭەر قانىڭا, – دەگەن دانالىق سٶزٸ قازاق حالقىنىڭ بالا تەربيەسٸنە و باستان-اق ويلانىپ, قولعا العانىن بٸلدٸرسە كەرەك. بٸر عانا بەسٸك جىرىنىڭ ٶزٸ سەبيدٸڭ جان سارايىن بايىتىپ, ارلى دا اقىلدى, ەدەپتٸ دە يماندى بولىپ ٶسۋٸنە كٶپ سەپتٸگٸن تيگٸزەرٸ حاق.
«ۇيادا نە كٶرسەڭ, ۇشقاندا سونى ٸلەرسٸڭ» دەگەندەي ٶنەگەلٸ ۇستازدان جاقسى شەكٸرت شىعاتىنى سٶزسٸز. عىلىم يەسٸ دە, عالىم دا, ەل قورعاعان باتىر دا, تٸلٸنەن بال تامعان اقىندا, تەگەۋرٸنٸ تەمٸر بالقىتقان جۇمىسشى دا, بەرٸ-بەرٸ ۇستازدان بٸلٸم العان, تەلٸم ٷيرەنگەن. سوندىقتان ۇلاعاتتى ۇستازدارعا بٷكٸل ادامزات بالاسى قۇرمەتپەن باس ييۋٸ – باستى پارىز. ٶمٸرگە ۇرپاق بەرگەن انالاردى قالاي ارداقتاساق, سول ۇرپاقتى تەربيەلەيتٸن ۇستازداردى دا سونداي ارداقتاۋىمىز كەرەك.
قازٸرگٸ تاڭداعى ٶمٸردٸ سارالاي كەلە, ماعان «بٸز جاستاردىڭ تەربيەسٸنە ەلٸ دە ٶز دەرەجەسٸندە جەتٸلدٸرە الماي جٷرمٸز-اۋ» دەگەن وي كەلەدٸ. قازٸر جاھانداندىرۋ زامانىن اياق باستىق, جان-جاقپەن ارلاسۋدامىز, جاستار ەلەمدەگٸ ەڭ وزىق بٸلٸم عىلىمدى بويلارىنا سٸڭٸرٸپ جاتىر. ونىڭ بارلىعى دۇرىس. بٸراق بٸز بٸرنەرسەنٸ ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. مىسالى, بٷكٸل ەلەم ەكٸنشٸ اريستوتەل, ۇلى ۇستاز دەپ مويىنداعان ەبۋ ناسىر ەل-فارابيدٸڭ «تەربيەسٸز بەرٸلگەن بٸلٸم – حالىقتىڭ قاس جاۋى» دەگەن سٶزٸ بار. بٸلٸمٸ جان-جاقتى بولعانى جاقسى. بٸراق بٸلٸم تەربيەمەن ۇشتاسىپ جاتسا عانا عانيبەت. سوندىقتان ەربٸر اتا-انا, مەكتەپ, مۇعالٸمدەر قاۋىمى بٸلٸم بەرۋ ٸسٸن تەربيەگە باۋلۋمەن دۇرىس ۇشتاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور.
– بٸزدٸڭ تەربيە دەگەن تٷسٸنٸگٸمٸز بٸرجاقتى. شىن مەنٸسٸندە, تەربيە – اقپاراتتىق جٷيەنٸ قابىلداي بٸلۋ تەسٸلٸ. اقپارات تاسقىنى ارقىلى ادامدى تەربيەلەۋگە, ياكي ونى بۇزۋعا دا بولادى. قۇندىلىقتارعا تەربيەلەۋ – بٸر مەسەلە بولسا, قازٸر اقپاراتتىق جٷيەدەگٸ تەربيە – باستى مەسەلە. وسى زامانعا, ادامنىڭ كەمەلدەنۋٸنە قاجەتتٸ اقپاراتتاردى بەرۋدٸڭ تەسٸلدەرٸن ويلاستىرىپ, سونى جٷزەگە اسىرۋ قاجەت. قازاقتىڭ «كٶپ وقىعانىننان ەمەس, كٶپ توقىعانىنان سۇرا» دەگەن سٶزٸ وسى ورايدا ورىندى ايتىلعان. قازٸر كٶپ بٸلۋ ەمەس, زەردەلەۋ ماڭىزدى. ەڭ باستىسى, قازاق حالقى ۇلت ساناتىندا مەڭگٸ ساقتالىپ قالعانىن قالايمىن. تەۋەلسٸز قازاقستان مەملەكەتٸنٸڭ ٸرگەسٸ مىزعىماس, بەرٸك بولسىن.
جەنييا مىقتىباەۆا, الماتى قالاسى, الاتاۋ اۋدانى №164 جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتٸڭ مۇعالٸمٸ.
