سەناتتىڭ جالپى وتىرىسىندا جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسى ەليحان سمايىلوۆ بيۋدجەت قاراجاتىن جوسپارلاۋ مەن يگەرۋدەگٸ جٷيەلٸ پروبلەمالاردى جارييالاپ, بٸرقاتار ماڭىزدى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزٸلمەگەنٸن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ دەربەستٸگٸن ارتتىرعانىمەن, كٶپتەگەن مەكەمەلەر جاڭا تالاپتارعا تولىق بەيٸمدەلمەگەن.
سمايىلوۆ بيۋدجەت تەتٸكتەرٸن تسيفرلاندىرۋ ەلٸ دە تولىق اياقتالماعانىن ايتتى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پەن ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ قوزعالىسىن تولىق تسيفرلىق فورماتتا باقىلاۋ قامتاماسىز ەتٸلمەگەن. مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸ دە جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە ينتەگراتسييالانباعان.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا دەرەگٸنشە, باسىمدىقتاردىڭ جيٸ ٶزگەرۋٸ سالدارىنان جالپى قۇنى 75 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 99 ينۆەستيتسييالىق جوبا الىپ تاستالعان. سونىمەن قاتار جوسپارلانعان ەربٸر بەسٸنشٸ جوبا اياقتالماي قالعان.
«سەگٸز رەت تٷزەتۋ ەنگٸزۋ اياسىندا بۇرىن بەكٸتٸلگەن 2,4 ترلن تەڭگە قايتا بٶلٸندٸ. كەيبٸر ەكٸمشٸلەردە قايتا بٶلٸنگەن قاراجات كٶلەمٸ جوسپارلانعان بيۋدجەتتٸڭ 90 پايىزىنا دەيٸن جەتتٸ», – دەدٸ سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, تيٸمسٸز پايدالانىلعان قاراجات كٶلەمٸ 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,7 ەسەگە ارتقان.
سونداي-اق بٸرقاتار ۇلتتىق كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزٸلمەگەن. اتاپ ايتقاندا, تسيفرلاندىرۋ, اۋىل جەنە سۋ شارۋاشىلىعى, ەكولوگييا سالالارىنداعى 11 نەگٸزگٸ ۇلتتىق جەنە 30-دان استام نىسانالى ينديكاتور ورىندالماعان.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسى سالىق تٷسٸمدەرٸ بويىنشا بولجامداردىڭ تىم وپتيميستٸك بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«سالىق تٷسٸمدەرٸ بويىنشا بولجامداردىڭ شامادان تىس وپتيميزممەن جاسالۋى سالدارىنان بيۋدجەتكە جوسپارلانعان 335 ملرد تەڭگە تٷسپەدٸ», – دەدٸ ول.
سمايىلوۆتىڭ باعالاۋىنشا, 2026 جىلعى تٶلەمدەردٸڭ 154 ملرد تەڭگەسٸ 2025 جىلى تارتىلعان, ال شامامەن 900 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ قوسىلعان قۇن سالىعى قايتارىلماعان.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارالار بيۋدجەت تەڭگەرٸمٸن قامتاماسىز ەتە الماعان. نەتيجەسٸندە 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 244 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ شىعىستار قارجىلاندىرىلماي قالعان جەنە ەدەۋٸر كرەديتورلىق بەرەشەك قالىپتاسقان.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋ ساپاسىنا دا نازار اۋداردى. سوڭعى جىلدارى سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ سوتقا شاعىمدانۋى كٶبەيٸپ, داۋلى سومالاردىڭ جارتىسىنان كٶبٸ ولاردىڭ پايداسىنا شەشٸلگەن.
بۇدان بٶلەك, بيۋدجەتتەن تىس قورلاردىڭ قىزمەتٸ دە تولىق اشىق ەمەس ەكەنٸ ايتىلدى. پالاتا كەمٸندە 30 نىسان بيۋدجەتتەن تىس قور بەلگٸلەرٸنە سەيكەس كەلەتٸنٸن انىقتاعان.
سمايىلوۆ ۇلتتىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸنە دە توقتالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلى ۇلتتىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ تاپشىلىعى جوسپاردىڭ 38 پايىزىنا جەتكەن. ال جوبالاردىڭ پارامەترلەرٸ مەن كٶرسەتكٸشتەرٸ بٸرنەشە رەت ٶزگەرتٸلگەن.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسى ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ ستراتەگييالىق ماقساتتارعا ەمەس, جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدەگٸ جوبالارعا جۇمسالعانىن ايتتى.
«ۇلتتىق قور قاراجاتى كٶشەلەر مەن ساياباقتاردى اباتتاندىرۋعا, اۋىلدىق كلۋبتار سالۋعا جەنە كٶشەلەرگە جارىق ورناتۋعا باعىتتالعان», – دەدٸ ول.
سونداي-اق, قۇنى 100 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 132 جوبا قارجىلاندىرۋ تٸزٸمٸنەن الىنىپ تاستالعان نەمەسە باسقا جوبالارمەن اۋىستىرىلعان.
ەليحان سمايىلوۆتىڭ مەلٸمەتٸنشە, ۇلتتىق قورعا قايتارىلۋى تيٸس شامامەن 83 ملرد تەڭگە ەلٸ كٷنگە دەيٸن قايتارىلماعان.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا بارلىق انىقتالعان مەسەلەلەر بويىنشا ٷكٸمەتكە تيٸستٸ ۇسىنىمدار بەرگەنٸن مەلٸمدەدٸ.
