قر ۇلتتىق بانكتٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتى تۋرالى كەزەكتٸ توقسان سايىنعى ەسەبٸ جارييالاندى. قۇجاتتا جىلدىق بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 16,50%-عا دەيٸن كٶتەرۋ تۋرالى شەشٸمنٸڭ قابىلدانۋىنا نەگٸز بولعان جاڭا بولجام نەتيجەلەرٸ ۇسىنىلادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ينفلياتسييا تاعى ٷدەي تٷسەدٸ
ينفلياتسييانىڭ 2025 جىلعا ارنالعان بولجامى ٶسۋ تۇرعىسىندا قايتا قارالدى. جىل سوڭىندا ينفلياتسييا 10-12%-دى قۇرايدى دەپ كٷتٸلەدٸ. بۇل ٶسٸم ٸشكٸ جەنە سىرتقى فاكتورلاردىڭ جيىنتىق ەسەرٸنە بايلانىستى ەكەنٸ ناقتىلانادى.
نەگٸزگٸ سىرتقى فاكتورلاردىڭ ٸشٸندە:
- ەلەمدٸك ازىق-تٷلٸك نارىقتارىنداعى باعا ٶسٸمٸ (ورتا ەسەپپەن جىلىنا 7,3%);
- رەسەي تاراپىنان ينفلياتسييالىق قىسىمنىڭ كٷشەيۋٸ, ونداعى ينفلياتسييا 6,8% دەڭگەيٸندە كٷتٸلەدٸ.
ٸشكٸ فاكتورلاردىڭ ٸشٸندە مىنالاردى اتاپ ٶتكەن جٶن:
- تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق قىزمەتتەردٸڭ (جكۋ) تاريفتەرٸ ورتا ەسەپپەن 15-20-%-عا ٶسۋٸ;
- قايتا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ٶندٸرٸستٸك شىعىنداردىڭ 10-12%-عا ٶسۋٸ; يمپورتتالاتىن تاۋارلار مەن جانار-جاعارماي ماتەريالدارىنىڭ (ججم) 12-18% ارالىعىندا قىمباتتاۋى.
- جانار-جاعارماي باعاسىنىڭ ٶسٸمٸ, ەسٸرەسە ماڭىزدى ەسەرگە يە, ٶيتكەنٸ بۇل كٶلٸك جەنە ٶندٸرٸس شىعىندارىن ارتتىرىپ, تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸڭ كەڭ اۋقىمىنا قىمباتتاۋ تۇرعىسىندا ەسەر ەتەدٸ.
ەكونوميست عالىمجان ايتقازين بۇل ٷردٸستەر ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا قاتىستى قوسىمشا تەۋەكەلدەر تۋعىزاتىنىن ايتادى.
"اقشا-نەسيە ساياساتى جٶنٸندەگٸ كوميتەت مٷشەلەرٸنەن كٷتٸلەتٸن مٶلشەرلەمە تراەكتوريياسى ەكٸنشٸ رەت جارييالانىپ وتىر, وندا قاراستىرىلىپ وتىرعان باعا تراەكتوريياسى الدىڭعى بولجامدارمەن سالىستىرعاندا بارلىعىندا ٶسكەن. ياعني, باعالاۋلار, ەسٸرەسە 2025-2026 جىلدارعا ارنالعانى ايتارلىقتاي ناشارلاعانىن كٶرۋگە بولادى", - دەيدٸ ەكونوميست عالىمجان ايتقازين
2026-2027 جىلدارداعى ينفلياتسييا ديناميكاسى
2026-2027 جىلدارعا قاراي ينفلياتسييا تٶمەندەي باستايدى, بٸراق باياۋلاۋ قارقىنى بۇرىن كٷتكەننەن بەسەڭ جٷرەدٸ. وسى كەزەڭدەگٸ ينفلياتسييا ٶسٸمٸنٸڭ نەگٸزگٸ فاكتورلارىنا مىنالار جاتادى:
- ققس مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ 2026 جىلى 16%-عا دەيٸن كٶتەرۋ, بۇل باعالاردى ورتا ەسەپپەن 1,5-2 بازالىق تارماققا ۇلعايتادى;
- تۇرعىن-ٷي كومۋنالدىق قىزمەتتەر تاريفتەرٸنٸڭ ودان ەرٸ ٶسٸمٸ (جىلىنا ورتا ەسەپپەن 10-15%-عا دەيٸن);
- جانار-جاعارماي باعاسىنىڭ ٶسٸمٸ, بۇل كٶلٸك تاسىمالى شىعىندارىنىڭ 8-10%-عا ٶسۋٸنە ەكەلەدٸ.
قر ۇلتتىق بانكٸ جارييالاعان باياندامادا ققس مٶلشەرلەمەسٸ كٶتەرٸلگەن كەزدە ورتالىق بانكتەر, ەدەتتە, تٸكەلەي ەسەرلەرگە جاۋاپ بەرمەيدٸ, بٸراق ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر, جالاقىنىڭ ٶسۋٸ جەنە باعانىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ سەرپٸنٸ ارقىلى جاناما ەسەرلەردٸ ەسكەرەدٸ. بۇل, ەسٸرەسە ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر تۇراقسىز بولىپ تابىلاتىن قازاقستان ٷشٸن ٶزەكتٸ.
الداعى ققس ٶسٸمٸ تۇتىنىستىڭ الدىن الا ارتۋىنا جەنە ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ كٷشەيۋٸنە ەكەلۋٸ مٷمكٸن. دەگەنمەن, قر ۇلتتىق بانك جٷرگٸزەتٸن قالىپتى قاتاڭ اقشا-كرەديت ساياساتى ينفلياتسييانى تۇراقتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بازالىق ينفلياتسييا (ۋاقىتشا فاكتورلاردان تازارتىلعان) 2027 جىلدىڭ ورتاسىنا قاراي 5% - عا دەيٸن باياۋلايدى دەپ بولجانۋدا.
ينفلياتسييانىڭ بولجامدى دەڭگەيٸ:
- 2025 جىل: 10-12%;
- 2026 جىل: 9-11%;
- 2027 جىل: 5,5-7,5%.
ينفلياتسييانىڭ ەكونوميكالىق ٶسٸمگە ەسەرٸ
2025 جىلى جٸٶ ٶسٸمٸ 4,2-5,2% دەڭگەيٸندە قالىپتاسادى دەپ بولجانادى, بۇعان ٶز قالپىن ساقتايتىن ٸشكٸ سۇرانىس, فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ جەنە تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەندٸرۋ ىقپال ەتەدٸ. ٶسٸمنٸڭ نەگٸزگٸ درايۆەرلەرٸ:
- تشو-داعى كەڭەيتۋ جوبالارىنىڭ ٸسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا مۇناي ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ, بۇل سەكتوردىڭ 6-8% ٶسٸمٸن قامتاماسىز ەتەدٸ;
- بٶلشەك ساۋدا اينالىمىنىڭ 9,8 %- عا ۇلعايۋى, وعان تۇراقتى ٸشكٸ سۇرانىس قولداۋ كٶرسەتەدٸ;
- 2025 جىلى 3-5% - عا ٶسەتٸن ەكسپورتتىق قولداۋ.
الايدا, 2026 جىلى فيسكالدىق شوعىرلاندىرۋ جەنە سالىق رەفورماسى اياسىندا ەكونوميكانىڭ ٶسۋ قارقىنى باياۋلايدى دەپ كٷتٸلەدٸ.
2026-2027 جىلدارعا ارنالعان جٸٶ بولجامى:
- 2026 جىل: 4,2-5,2%;
- 2027 جىل: 3,5-4,5%.
بۇل رەتتە 2024 جىلى قر-داعى فيسكالدىق ساياسات ىنتالاندىرۋشى سيپاتقا يە بولعانىن, بۇل ەكونوميكانىڭ قىزىپ كەتۋٸنە ىقپال ەتكەنٸن دۇرىس تٷسٸنە بٸلگەن جٶن.
"ۇلتتىق بانك ەرتٷرلٸ كٶرسەتكٸشتەردە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا بيۋدجەت اقشاسىن بٶلۋ, جەكە تۇلعالارعا ترانسفەرتتەر بەرۋ ەسەبٸنەن ەكونوميكاداعى ٸشكٸ سۇرانىستىڭ ايتارلىقتاي قالپىنا كەلۋٸن جەنە كٷرت ٶسٸمٸ بولعانىن كٶرسەتتٸ, بٸراق ودان دا ماڭىزدى فاكتور تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋدٸ كەڭەيە تٷسۋٸ بولدى", - دەيدٸ عالىمجان ايتقازين.
2026 جىلى ەكونوميكانىڭ ٶسۋ قارقىنىنىڭ تٶمەندەۋٸ بەلسەندٸ فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ كەزەڭٸنٸڭ اياقتالۋىمەن جەنە مۇناي ٶندٸرٸسٸ ٶسٸمٸنٸڭ تۇراقتانۋىمەن تٷسٸندٸرٸلەدٸ. 2027 جىلى ٶسۋ قارقىنىنىڭ ودان ەرٸ باياۋلاۋى, ەكونوميكانىڭ ەلەۋەتتٸ دامۋ دەڭگەيٸنە جاقىنداۋى جەنە ينفلياتسييالىق قىسىمنىڭ تٶمەندەۋٸ كٷتٸلەدٸ.
