ۋكراينانى جاۋلاپ الۋ جوسپارىن قولتىعىنا قىسا بارعان پۋتين مەن سي سزينپينٸڭ كەزدەسۋٸ ۇزاققا سوزىلعان. كرەمل كٶسەمٸ كٶزدەگەن ماقساتىنا جەتٸپ, قىتايدىڭ «رۇقساتىن» الىپ قايتقان. اقپاننىڭ 4-ٸ كٷنٸ ٶتكەن جٷزدەسۋدە سوعىستىڭ العىشارتى جاسالعان.
سٶي دەگەن سوروس «پۋتين ٷشٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستى باستاپ كەتتٸ...» دەيدٸ.
«رەسەي اگرەسسيياسىنىڭ اقىرى ٶركەنيەتتٸڭ كٷيرەۋٸمەن اياقتالادى. ول قىتايدى ارقالانىپ وتىر. بەيجٸڭنٸڭ قولداۋىنسىز بٶگدە ەلگە باسىپ كٸرۋگە كرەملدٸڭ دەتٸ جەتپەس ەدٸ.
اقپاننىڭ باسىندا التى ساعات بويى اقىلداسقان پۋتين مەن سي ەكٸ ەل تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان اسا ماڭىزدى ساياسي قۇجاتقا قول قويادى. بۇل جولعى قۇجاتتىڭ سيپاتى, اۋقىمى الىس-بەرٸس, بارىس-كەلٸسپەن عانا شەكتەلمەيدٸ!
رەسەي مەن قىتاي ۋكراين مەسەلەسٸندە بۇرا تارتپاۋعا ۋاعدالاسادى. اقش پەن باتىسقا بٸرلەسە تٶتەپ بەرٸپ, دەموكراتييانىڭ ٶرٸسٸن تارىلتۋ تۋرالى كونسەنسۋسقا كەلەدٸ. قىتاي نەگە ٷنسٸز جاتىر دەمەڭٸز, «ٷنسٸزدٸك» رەسەي اگرەسسيياسىن قۇپتاۋدى بٸلدٸرەدٸ», – دەيدٸ سوروس.
...
سي پۋتينگە ۋكراينانى تالقانداۋعا تولىق كارت-بلانش بەرگەن. بەيجٸڭ بيلەۋشٸسٸنە پۋتيننٸڭ دەرتٸ جۇعىپ, قىتايدى كٶرگە كٸرگەنشە باسقارۋدى كٶزدەپ وتىر. بۇل مەسەلە بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن رەتكە كەلۋٸ تيٸس.
سوروستىڭ ايتۋىنشا سي ٶزٸنە دەيٸنگٸ ماو سزەدۋن جەنە دەن سياپين سەكٸلدٸ تاريحتا قالۋدى كٶكسەيدٸ. بٷكٸل بيلٸكتٸ ۋىسىندا ۇستاعىسى كەلەتٸن بەيجٸڭ كٶسەمٸ بۇل ويىن جٷزەگە اسىراتىن سەتتٸ ستسەنارييدٸ دە سايلاپ قويعان.
«سيدٸڭ قولداۋىنا يە بولعان كرەمل كٶسەمٸ ٶمٸر بويى اڭساعان ارمانىن جٷزەگە اسىرۋعا قاۋىرت كٸرٸسٸپ كەتتٸ. ول ٷشٸن قولىن قانعا مالۋدان تايىنبادى.
پۋتين دە سيدٸڭ ساناتىندا ويلايدى. جاقىندا 70-كە تولاتىن ول ورىستىڭ جادىندا ساقتالىپ, تاريحتا قالعىسى كەلەدٸ. «بيىلدان كەشٸكپەۋگە تيٸسپٸن, شيراق قيمىلداۋىم كەرەك. امەريكا الدىمدى وراپ كەتسە, ەرتەڭ بارماق شايناپ قالامىن» دەپ پايىمدايدى.
پۋتيننٸڭ تٷسٸنٸگٸندەگٸ رەسەي بٷگٸنگٸ ەلەمنٸڭ قالىبىنا سىيمايدى. كرەملدٸڭ كونتسەپتسيياسى ورىستى ورتاعاسىرعا ىسىرىپ تاستادى. پۋتيننٸڭ ۇعىمىندا ورىس حالقى پاتشاعا مۇحتاج, پاتشانىڭ ەمٸرٸنە باعىنىپ, ٸزٸنە ٸلەسٸپ جٷرۋٸ تيٸس. پاتشاعا قارسى كەلۋگە قۇقى جوق. پۋتين – پاتشا. ال بۇل دەموكراتييانىڭ قۇندىلىقتارىنا قايشى كەلەدٸ.
ورىس حالقى ەسەرگە بەرٸلگٸش, پۋتين پروپاگانداسى ورىس حالقىن رۋحاني جارىمجان ۇلتقا اينالدىردى, ورىستىڭ جان-دٷنيەسٸ لاستاندى. اگرەسسييا ولاردىڭ دەنەسٸنە تارالىپ كەتتٸ, – دەيدٸ سوروس.
...
ميللياردەر كرەمل باسشىسىن بٸراز ۋاقىتتان بەرٸ بارلاپ, باقىلاپ جٷرگەنٸن ايتادى. سوروستىڭ بٸلۋٸندە, پۋتين اياۋشىلىق سەزٸمنەن ادا. ول شەشەن حالقىن جەر بەتٸنەن جويىپ جٸبەرە جازداعان, كيەۆتەگٸ ەرەكەتٸ دە سوعان ۇقساس.
كگب-نىڭ شەكپەنٸنەن شىققان ول سوڭعى 10-15 جىلدا ادام تانىماستاي ٶزگەرگەن. شىنايى ٶمٸردەن تىم الشاق كەتكەن كرەمل ديكتاتورى كريتيكانى مٷلدەم قابىلداي المايدى. ونىڭ پرينتسيپٸنە قايشى پٸكٸر ايتقان ادامداردىڭ وققا ۇشۋى نەمەسە ٸس-تٷسسٸز جوعالىپ كەتۋٸ سونىڭ دەلەلٸ.
ۋكراينانى ەكٸ-ٷش كٷندە جاۋلاپ الارىنا سەنگەن پۋتين شىمبايىنا باتاتىن شىندىقپەن بەتپە-بەت كەلگەن.
«ول ورىستٸلدٸ ۋكراينداردان ٷمٸت كٷتتٸ. ولار ورىس سولداتتارىن قۇشاق جايا قارسى الارىنا سەنٸمدٸ بولدى. ورىستٸلدٸ ۋكرايندار كيەۆتٸ كٷيرەتۋگە اتسالىسادى, ورىس وككۋپانتتارىنىڭ قاتارىنا قوسىلادى دەپ پايىمدادى.
ٸس جٷزٸندە ورىستٸلدٸ ۋكرايننىڭ ۋكراين تٸلٸندە سٶيلەيتٸن اۋديتورييادان ەش ٶزگەشٸلٸگٸ جوق. ولاردىڭ تٸلٸ بٶلەك بولعانمەن, تانىم-تٷسٸنٸگٸ بٸر. ۋكراين جەرٸندەگٸ قوس تٸلدٸ اۋديتورييا – پۋتيندٸ اگرەسسور دەپ تانيدى. كرەمل ۋكراين حالقى مۇنشالىقتى قارسىلىق كٶرسەتەرٸن كٷتكەن جوق. كٷشٸ باسىم جاۋعا تويتارىس بەردٸ», – دەيدٸ ميللياردەر سوروس.
...
ەستەرٸڭٸزدە بولسا, بىلتىرعى جىلدىڭ بەل ورتاسىندا پۋتين ورىس پەن ۋكرايننىڭ بٸر ۇلت, بٸر حالىق ەكەنٸن دەلەلدەپ باعىپ, كرەملدٸڭ رەسمي سايتىندا ٶتٸرٸك-شىنى ارالاس سالاقۇلاش ماقالا جارييالاعان.
«رەسەيدٸڭ ىرقىنا كٶنەتٸن قاراپايىم حالىقتى نەوناتسيستەر تۇزاقتا ۇستاپ وتىر. كيەۆ «ورىس ەلەمٸنٸڭ» كٸندٸگٸندە ورنالاسقان قالا. ۋكراين حالقىن مايدانعا مەجبٷرلەپ الىپ شىقتى», – دەگەن سىڭايدا سٶيلەگەن ەدٸ كرەمل كٶسەمٸ.
سوروستىڭ توپشىلاۋىنشا پۋتين وسى ارقىلى ٶزٸ-ٶزٸن جۇباتقىسى, الداعىسى كەلەدٸ. 2014 جىلعى دٷربەلەڭدە كٷللٸ ەل باتىسقا بەت بۇرعان.
كيەۆتٸڭ ۋىستان شىعىپ كەتكەنٸن مويىنداعىسى جوق مەسكەۋ ەركٸندٸككە ۇمتىلعان ۇلتتى بوداندىق قۇرساۋىندا ۇستاعىسى كەلەدٸ. باۋىرلاس ەلدٸ بٸتٸسپەس جاۋعا اينالدىرعان پۋتيننٸڭ بۇل ويى ٸسكە اسپايتىن سىڭايلى.
«كرەمل كٷشٸنە سەندٸ. ەسكەردٸڭ كٷشٸمەن كيەۆتٸڭ مىسىن دەپ باسامىز ويلادى. سالانى ٸشتەن ٸرٸتٸپ جاتقان كوررۋپتسييانى ەسەپكە العان جوق. رەسەيدٸڭ تٷبٸنە جەتەتٸن ەڭ ٷلكەن كەسەل – كوررۋپتسييا. توناۋدىڭ كٶكەسٸ ارمييادا بولدى. مەمتاپسىرىس ۇستاعاننىڭ قولىندا, تٸستەگەننٸڭ اۋزىندا كەتتٸ. رەسەي ارميياسى كٶتەرەم كٷيدە. بۇعان پۋتيننٸڭ دە كٶزٸ جەتتٸ.
ازۋىن ايعا بٸلەگەن ورىس ارميياسى مەن ورىس تەحنيكاسىنىڭ كٷللٸ كٶككە ۇشتى. سوعىستىڭ كەيٸنگٸ كٷندەرٸ كرەمل كٶسەمٸ اقىلىنان اداسا باستادى. اگرەسسيياعا تويتارىس بەرگەن ۋكراينانى بەت الباتى بومبىلاۋعا كٶشتٸ. سوعىستا دا ەرەجە بولادى-اۋ دەگەندٸ ۇمىتتى. پۋتيننٸڭ قولىنان قازا تاپقان قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ سانىندا ەسەپ جوق. 400 مىڭ تۇرعىنى بار ماريۋپول ەكٸ اپتا بويى اس-سۋسىز وتىر. رەسەي تٷبٸندە جەڭٸلەدٸ...», – دەيدٸ سوروس.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە اقش پەن باتىس كيەۆكە جويعىش قارۋدى جەتكٸزۋدٸ ٷدەتە تٷسەدٸ. سوعىس سوزىلا تٷسسە ەسكەري ۇشاقتار مەن تٸكۇشاقتار جەتكٸزٸپ بەرەدٸ.
ال پۋتين بولسا ٶزٸ دە اڭداماي باتىس ەلەمٸن بٸر جۇدىرىققا جۇمىلدىرعان. ەۋرووداق شىنايى مەندەگٸ بٸرتۇتاس قۇرىلىمعا اينالعان. بۇدان بىلاي ناتو جاۋدىڭ قاي تۇستان تٶنەرٸن انىق بٸلەتٸن بولادى.
«ال قىتاي شە? سيگە اقىل كٸرگەن سىڭايلى. پۋتيننٸڭ پاراناياسى اسقىنىپ كەتكەنٸن كەش تە بولسا, اڭعارعان سىندى. فرانتسييا پرەزيدەنتٸ ماكرون مەن نەمٸس كانتسلەرٸ شولتسقا قوڭىراۋ شالعان سي باتىستىڭ «بٸتٸمگەرلٸك ميسسيياسىن» قولدايتىنىن مەلٸمدەدٸ. قىتاي گۋمانيتارلىق اپاتتىڭ الدىن-الۋعا مٷددەلٸ ەكەنٸن ايتتى.
ەلبەتتە, سيدٸڭ ساتىپ كەتكەنٸن سەزگەن پۋتين ۋكراينادان تۇرا قاشپاسى بەلگٸلٸ. كرەمل كٶسەمٸ كٷللٸ ٶركەنيەتتٸڭ تٷبٸنە جەتپەي تۇرا تاقتان تايۋى قاجەت...», – دەيدٸ سوروس.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
