فۋتبولعا بٶلٸنگەن قىرۋار قاراجاتتىڭ ەسەبٸن سۇراعان قازىبەك يسا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆقا ساۋال جولدادى.
Dalanews.kz دەپۋتاتتىڭ جانايقايىن قاز-قالپىندا ۇسىنىپ وتىر.
1. حالىق قازىناسى قازاق فۋتبولشىسىن دامىتۋعا ەمەس, شەتەل فۋتبولشىسىن بايىتۋعا جۇمسالىپ جاتىر!?
2. ميللياردتار الىپ وتىرعان قازاق فۋتبولىندا گول جوق! ال اۋىلداردا قارجى تاپشىلىعىنان جول جوق!
3. نەتيجەسٸز فۋتبولعا بٶلٸنگەن 133 ملردقا كەمٸندە 133 مەكتەپ سالۋعا بولار ەدٸ…
4. گول سالمايتىن, تەك حالىق قازىناسىنا قول سالاتىن, قول سالعاندا مول سالاتىن فۋتبولعا ميللياردتتاردى بوسقا شاشۋدى توقتاتاتىن ۋاقىت جەتتٸ!
...
وسىدان ٷش كٷن بۇرىن, 14 قاراشادا 2022 جىلعى فۋتبولدان ەلەم چەمپيوناتىنا ٸرٸكتەۋدە قازاقستان ۇلتتىق كومانداسىنىڭ فرانتسييا كومانداسىنان 8:0 بولىپ, فۋتبول تاريحىنداعى ماسقارا ەسەپپەن ويسىراي جەڭٸلۋٸ ەلدٸڭ قاتتى نارازىلىعىنا ۇشىراپ, قوعامدا رەزونانس تۋدىرۋدا.
باسپاسٶزدە ايماقتارداعى فۋتبول كلۋبتارىنا 71 ملرد جۇمسالعانى, تەك “استانا” كلۋبىنىڭ ٶزٸنە 15 ملرد بٶلٸنگەنٸ جارىسا جازىلۋدا.
بٸراق نەتيجە قايدا?!.
بۇل باس باپكەردٸڭ ەمەس, بٸزدەگٸ جالپى فۋتبول جٷيەسٸنٸڭ كٸنەسٸ!
قر فۋتبول فەدەراتسيياسىنىڭ باس حاتشىسى كەشەگٸ باسپاسٶزدەگٸ سٶزٸندە: “بٸز بيۋدجەتتەن قاراجات المايمىز, قايداعى ميللياردتار, 200 ميلليون تەڭگە عانا الدىق” دەپ جاۋاپ بەرٸپتٸ. ال «جەڭٸلٸستٸڭ سەبەبٸ - جاقسى فۋتبولشىلاردىڭ تاپشىلىعى» - دەپ اقتالۋدا.
فەدەراتسييا «بيۋدجەتتەن كٶپ قارجى المايمىز» دەيدٸ, بٸراق ميللياردتاردى وسى فەدەراتسيياعا كٸرەتٸن كەسٸپقوي كلۋبتار وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸ ارقىلى الۋدا. سوڭعى ٷش جىلداعى وبلىستىق ەكٸمدٸكتەردٸڭ كەسٸبي كلۋبتارعا بٶلگەن قارجىسىنىڭ ٶزٸ از ەمەس - 111, 2 ملرد. ال فەدەراتسيياعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن, ۋەفا-دان, سامرۇق-قازىنادان, دەمەۋشٸلەر بٶلگەن قارجىلاردى قوسار بولساق, ولاردىڭ ەسەبٸ جوق – ٶيتكەنٸ رەسمي مەلٸمەتتەر جوق. فۋتبول ەلەمٸ بويىنشا بارلىق انىق اقپاراتى بار transfermarktcom سايتىنىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا قازاقستان فۋتبولىنىڭ بٸر جىلدىق بيۋدجەتٸ -133 ملرد تەڭگە.
ال, جاقسى فۋتبولشىلاردىڭ تاپشى بولاتىنى - ٶزٸمٸزدٸڭ فۋتبولشىلارىمىزدى دايىنداۋدىڭ ورنىنا, مول قاراجاتتى شەتەلدٸك لەگيونەرلەرگە جۇمساۋدىڭ تٸكەلەي نەتيجەسٸ.
لەگيونەرلەرگە شەكتەۋ قويۋىمىز كەرەك
مىسالى, پرەمەر-ليگادا 2021 جىلى 371 فۋتبولشى بولسا, باقانداي 150-ٸ, ياعني جارتىسىنا جۋىعى لەگيونەرلەر, وعان بٸرٸنشٸ ليگاداعى 16 فۋتبولشىنى قوسىڭىز, بەرٸ 166 لەگيونەر بار ەكەن.
حالىق قازىناسى قازاق فۋتبولشىسىن دامىتۋعا ەمەس, شەتەل فۋتبولشىسىن بايىتۋعا جۇمسالىپ جاتىر!?
بٸزدٸڭ قازاقستان فۋتبول فەدەراتسيياسى تالابىنىڭ بٸر تٷسٸنٸكسٸز جەرٸ, قازاقستان چەمپيوناتىنا ەش ۋاقىتتا ٶڭٸرلەردەگٸ فۋتبول كلۋبتارى قاتىسا المايدى. سەبەبٸ, فەدەراتسييا ەرەجەسٸ بويىنشا, ٶڭٸرلەردەگٸ فۋتبول كلۋبتارى رەسپۋبليكا چەمپيوناتىنا قاتىسۋ ٷشٸن سول جەردە كەسٸبي فۋتبول ليگاسىندا وينايتىن كلۋب بولۋى كەرەك!?. ال كەسٸبي فۋتبول ليگاسىندا وينايتىن كلۋب اۋدان تٷگٸلٸ, قالالاردىڭ بەرٸندە جوق قوي.
تەك وبلىس ورتالىقتارىنىڭ ٶزٸندە بٸر- بٸرەۋدەن عانا! بۇل ەندەشە ٶڭٸرلەردەگٸ, مىسالى شالعايداعى شاردارانىڭ, جىراقتاعى جىمپيتىنىڭ نەمەسە شەكاراداعى نارىنقولدىڭ فۋتبولشىلارى ەشۋاقىتتا قازاقستان چەمپيوناتىنا قاتىسا المايدى دەگەن سٶز.
ال الىس ٶڭٸرلەردە كٸمدەر تۇرادى? ياعني قازاق فۋتبولشىلارىنىڭ فۋتبولعا جاقىنداي الماي جٷرگەنٸنٸڭ باستى سەبەبٸ وسىندا جاتىر.
سوندا ەگەر ول كەسٸبي فۋتبول كلۋبىندا ويناي الماسا, اۋداندارداعى بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر فۋتبول مەكتەبٸ مەملەكەتتٸڭ ميلليونداعان قارجىسىن شىعىنداپ, نە ٷشٸن فۋتبولشىلاردى دايىنداپ جاتىر دەگەن زاڭدى سۇراق تۋادى…
بيۋدجەتتەن فۋتبولعا بٶلٸنگەن قارجىلاردان بالالار فۋتبولىنا جەتكٸلٸكتٸ جۇمسالىپ كەلەدٸ دەپ ايتۋ قيىن. دەمەك جاقىن بولاشاقتا قازاقستان فۋتبولىنىڭ دامۋى دا قيىن دەگەن سٶز.
بالالار فۋتبولىنىڭ دامۋ ٶلشەمدەرٸنٸڭ نەگٸزگٸسٸ - ترانسفەرلٸك قۇنىمەن, كلۋبقا تٷسٸرگەن تابىسىمەن ٶلشەنەدٸ. وسى كٷنگە دەيٸن ەۋروپا كلۋبتارىنا ٶزٸمٸز دايىنداعان 1 فۋتبولشىنى ترانسفەر جاساي المادىق. تابىس تٷسٸرە المادىق.
برازيليياعا شىعارىپ سالعان بالالار قايدا قازٸر?
سول 78 بالانىڭ كەسٸبي كلۋبتاردا ويناپ جٷرگەن بٸرەۋٸ دە جوق?! سوندا ولاردى فۋتبولدا دامىتۋعا جٸبەرگەنبٸز بە, جوق ٶز قالاعاندارىمىزدى ٸرٸكتەپ الىپ, دەمالۋعا جٸبەرگەنبٸز بە?
سپورتىمىز دامۋى ٷشٸن الدىمەن ينفراقۇرىلىمدارىمىز ساي بولۋى كەرەك. بٸزدە وعان دا اقشا جۇمسالمايدى. ستاديون, فۋتبول الاڭدارى بولماسا, بالالار قايدا وينايدى? مەكتەپتەردٸڭ سپورتزالدارى مەن الاڭدارىن جالعا بەرۋ باستالعالى بەرٸ, بالالاردىڭ ساباقتان تىس ۋاقىتىندا فۋتبول ويناۋى ارمان بولىپ قالدى. سەبەبٸ كٶبٸسٸ بالالاردىڭ تەگٸن فۋتبول ويناعانىنان گٶرٸ, سىرتتان كەلگەندەرگە جالعا بەرٸپ اقشا تاپقاندى جٶن كٶرەدٸ.
مىسالى, الىسقا قۇلاش سٸلتەمەي-اق كٶرشٸلەرٸمٸز, تۋىس ەكٸ ەلمەن سالىستىرايىق.
قازاقستان 30 جىلدا 1 عانا ستاديون سالسا, فۋتبول بيۋدجەتٸ بٸزدەن ەكٸ ەسەگە جۋىق از ٶزبەكستان قازٸرگٸ زامان تالابىنا ساي 10 ستاديون سالىپ تاستاعان.
فيفا رەيتينگٸسٸ بويىنشا قازٸر قازاقستان 125 ورىندا تۇر. 2000 جىلى 121 ورىندا بولعانبىز, سوندا ودان بەرٸ ميللياردتار كٶبەيگەن سايىن دامۋدىڭ ورنىنا بٸز كەرٸ كەتٸپ بارا جاتىرمىز. ال تمد ەلدەرٸندەگٸ فۋتبول بيۋدجەتٸ ەڭ از – قىرعىزستان 96-ورىندا.
ميللياردتار الىپ وتىرعان قازاق فۋتبولىندا گول جوق! ال اۋىلداردا قارجى تاپشىلىعىنان جول جوق!
ەلەم چەمپيوناتىنا ٸرٸكتەۋدە ەڭ سوڭعى ورىنداعى بٸزدٸڭ فۋتبولعا ەكٸمدٸكتەر وليمپيادا, ەلەمدٸك چەمپيوناتتاردا التىن مەدال الىپ كەلەتٸن بوكس, كٷرەس جەنە اۋىر اتلەتيكا ٷشەۋٸن قوسقانداعى بٶلگەن قاراجاتتان 3 ەسە كٶپ اقشا جۇمساپ وتىر. فۋتبولعا بٶلٸنگەن بيۋدجەتتٸڭ 80 پايىزدايى جەكە فۋتبولشىلارعا تٶلەنەدٸ.
فۋتبولعا 30 جىل بويى ميللياردتار جۇمسالىپ وتىرسا دا, «بيۋدجەتٸمٸز ەۋروپا دەڭگەيٸنە جەتپەيدٸ» دەپ كەلە جاتىر.
ال حالقىنىڭ سانى 4 ملن. ەكونوميكاسى بٸزدەن 3 ەسە كٸشكەنتاي, ليگاسى 1991 جىلى قۇرىلعان, 1995 جىلعا دەيٸن سوعىس ٶرتٸنە ورانعان – حورۆاتييا ٶتكەن جىلى ەلەمنٸڭ فۋتبول دەرجاۆالارىن كٷيرەتە وتىرىپ, ەلەم چەمپيوناتىندا فينالعا شىقتى. بٸز ماسقارا بولىپ جەڭٸلگەن الپاۋىت فرانتسييامەن تەڭ دەڭگەيدە ويىن كٶرسەتتٸ. بيۋدجەتٸ ەلەمنٸڭ 50 ەلٸنە كٸرمەسە دە, فۋتبولىنىڭ دامۋ دەڭگەيٸ ەلەمنٸڭ توپ 10-دىعىنا كٸرەدٸ.
ياعني, حورۆاتييا – فۋتبولدى اقشاسىز دا ويناۋعا, دامىتۋعا بولاتىنىن دەلەلدەگەن ەل.
كلۋبتاردىڭ ەلەمدٸك رەيتٸنگٸسٸندە ەشقانداي كلۋبىمىز 100-دٸكتٸڭ قاتارىنا كٸرمەيدٸ. ال 200-دٸكتٸڭ سوڭىندا, 186-شى ورىندا تەك بٸر «استانا» كلۋبى عانا بار. بٸردە بٸر فۋتبولشىمىز ترانسفەرلٸك قۇنى بويىنشا العاشقى 500-دٸككە كٸرمەيدٸ.
بۇل فاكتٸ, 30 جىل بويى فۋتبولىمىزدىڭ ەشقانداي دامىماعانىنا دەلەل.
133 ملرد? مۇنشاما اقشاعا 133 مەكتەپ سالۋعا بولار ەدٸ
ەندەشە, فۋتبولعا حالىقتىڭ قىرۋار قارجىسىن فرانتسيياداعىداي ەلەمگە ماسقارا بولۋ ٷشٸن قۇيىپ وتىرمىز با?
نەتيجەسٸز فۋتبولعا بٶلٸنگەن 133 ملردقا كەمٸندە 133 مەكتەپ سالۋعا بولار ەدٸ…
سوندىقتان, گول سالمايتىن, تەك حالىق قازىناسىنا قول سالاتىن, قول سالعاندا مول سالاتىن فۋتبولعا ميللياردتتاردى بوسقا شاشۋدى توقتاتاتىن ۋاقىت جەتتٸ!
قازاقستان فۋتبول جٷيەسٸن جولعا قويۋ قاجەت!
«اق جول» فراكتسيياسى ۇسىنىستارى:
1.كەسٸبي سپورت, فۋتبول - بۇل نەگٸزٸ بيزنەس. ال ەلەمدە كەسٸبي سپورت مەملەكەتتٸڭ موينىنا مٸنٸپ المايدى. سوندىقتان, بيۋدجەتكە بايلانعان فۋتبول كلۋبتارىنىڭ بارلىعىن جەكەشەلەندٸرٸپ, مەملەكەتتەن قارجىلاندىرۋدى توقتاتۋ قاجەت.
2.كەزٸندە “اق جول” پارتيياسى تالاي كٶتەرگەندەي, مەملەكەت قارجىسى بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر مەكتەپتەرٸنە, فۋتبول مەكتەپتەرٸن دامىتۋعا, بالالار باپكەرلەرٸن دايىنداۋعا جۇمسالۋى كەرەك. اۋىلدارداعى تالانتتى بالالارعا جاعداي جاساۋ قاجەت.
اۋدان ورتالىقتارىندا, قالا ماڭىندا دا تەگٸن فۋتبول الاڭدارىن سالۋ كەرەك.
سەكتسييالارداعى جاتتىقتىرۋشىلارعا پەداگوگتارمەن تەڭ لايىقتى جالاقى تٶلەۋ كەرەك.
3.فۋتبول يندۋستريياسىن, مەنەدجمەنتٸ مەن ماركەتينگٸن دامىتىپ, فۋتبول ماماندىقتارىن, جاتتىقتىرۋشىلار كادرىن دايىنداۋ جۇمىستارىن جولعا قويىپ, فۋتبول اكادەميياسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.
4.وسى ۋاقىتقا دەيٸن مەملەكەتتەن فۋتبول سالاسىنا بٶلٸنگەن قارجىنىڭ ەسەبٸ بەرٸلۋٸ تيٸس. ٶيتكەنٸ ول حالىق قارجىسى! ەلٸمٸزدەگٸ كەسٸبي فۋتبول كلۋبتارىنا بيۋدجەتتەن جىل سايىن قانشا قارجى بٶلٸندٸ? قازاقستان فۋتبول فەدەراتسيياسىنا 2002 جىلدان بەرٸ ۋەفا-دان جىل سايىن قانشا قارجى بٶلٸندٸ?
تۋريزم يندۋستريياسى مەن سپورتتى قولداۋ قورىنان جەنە ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتٸنەن فۋتبول فەدەراتسيياسىنا جىل سايىن قانشا قارجى بٶلٸندٸ جەنە قايدا جۇمسالدى, بەرٸنٸڭ ەسەبٸن ەل بٸلۋٸ تيٸس.
