قارجىنى يگەرمەۋ قاشانعا قايتالانادى?
ەسەپتٸ تىڭداۋ بارىسىندا سەنات تٶراعاسى ٶتكەن جىلدىڭ ٶتە كٷردەلٸ بولعانىن, پارلامەنت كوروناۆيرۋس داعدارىسىن ەڭسەرۋ ٷشٸن ٷكٸمەتپەن بٸرلەسٸپ, بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قولعا الىنعان جۇمىستاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن دەپۋتاتتار ماڭىزدى زاڭداردى جەدەل تٷردە قابىلدادى.
– قازٸرگٸ تاڭدا جاعداي بٸرتٸندەپ تۇراقتالىپ كەلەدٸ. بيىلعى بەس ايدا ەكونوميكانىڭ ٶسٸمٸ 1,6 پايىزدى قۇراپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى بەلگٸلەپ بەرگەن مٸندەتتەردٸڭ كەلەسٸ كەزەڭٸن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن دە ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ مەن پارلامەنت دەپۋتاتتارى, بەرٸمٸز وسىلاي جۇمىلا جۇمىس ٸستەۋٸمٸز كەرەك. الدىمىزدا تۇرعان باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە ازاماتتارىمىزدىڭ ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋ ەكەنٸ سٶزسٸز, – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
وتىرىس كەزٸندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ اتقارۋعا قاتىستى پروبلەمالىق جايتتار دا نازاردان تىس قالمادى. ولاردىڭ قاتارىندا بٶلٸنگەن قاراجاتتى يگەرمەۋ نەمەسە تيٸمسٸز جۇمساۋ جەنە كەيبٸر باعدارلامالاردى ٸسكە اسىرۋ كەزٸندەگٸ اشىقتىقتىڭ تيٸستٸ دەڭگەيدە بولماۋى سيياقتى مەسەلەلەر بار.
وسىعان وراي سەنات سپيكەرٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جۇمىسىنداعى بٸرقاتار كەمشٸلٸكتەرگە توقتالدى. سونداي ولقىلىقتاردىڭ سالدارىنان مەملەكەت تاراپىنان ازاماتتارعا قولداۋ كٶرسەتۋ ماقساتىمەن بٶلٸنگەن قارجىنىڭ بەرٸ بٸردەي ورىندى جۇمسالماعان.
تيٸمسٸز شىعىندار قىسقارتىلسىن!
مەۋلەن ەشٸمباەۆ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ كٸرٸستەر مەن شىعىستار تۇرعىسىنان تەڭگەرٸمدٸ ەتۋدٸڭ ماڭىزدى ەكەنٸن تاعى بٸر رەت ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنٸڭ ەسٸنە سالدى.
ٶيتكەنٸ بەس جىلدىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارى 2 ەسەگە دەيٸن ٶسكەن. بىلتىر شىعىستاردىڭ تەك 44 پايىزى «تازا كٸرٸستەر» ەسەبٸنەن جابىلعان. ال, قالعان 36 پايىزىن ۇلتتىق قوردان ترانسفەرتتەر مەن 20 پايىزىن قارىزدار قۇراعان.
– وسىعان بايلانىستى دەپۋتاتتاردى بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ ٶسٸمٸ الاڭداتادى. مۇنداي ٷردٸستٸ ٶزگەرتۋ قاجەت. بۇل جٶنٸندە مامىر ايىندا بيۋدجەتكە ەنگٸزٸلگەن تٷزەتۋلەردٸ قاراعان كەزدە دە ايتقان ەدٸك. بٸز قارىزداردى كٶبەيتە بەرمەي جەنە بولاشاق ۇرپاقتىڭ قورىن ىسىراپ ەتپەي, «قالتامىز» بەن مٷمكٸندٸگٸمٸزگە قاراي ٶمٸر سٷرۋٸمٸز كەرەك, – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
سونداي-اق, سەنات سپيكەرٸ بيۋدجەتتٸڭ تەڭگەرٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن تيٸمسٸز شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ جەنە قىسقارتۋدى ۇسىندى.
كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورعا مەملەكەت 817 مدرد تەڭگە بٶلگەن
ول ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ دەرەكتەرٸن تٸلگە تيەك ەتٸپ, 2020 جىلى تيٸمسٸز جۇمسالعان جەنە يگەرٸلمەگەن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ كٶلەمٸ شامامەن 570 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەنٸن ايتتى. بۇل – 2019 جىلعى كٶرسەتكٸشتەن 33 پايىزعا كٶپ.
– سوڭعى جىلدارى كۆازيمەملەكەتتٸك سۋبەكتٸلەردٸ قارجىلاندىرۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اۋقىمدى قاراجات بٶلٸنٸپ كەلەدٸ. تەك بىلتىردىڭ ٶزٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 817 ميلليارد تەڭگەدەن اسقان. سونىمەن بٸرگە قاراجاتتىڭ ايتارلىقتاي كٶلەمٸ تيٸمسٸز جۇمسالاتىنى انىقتالىپ وتىر. كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردىڭ 25 سۋبەكتٸسٸن قامتىعان اۋديت قورىتىندىسى بويىنشا ەسەپ كوميتەتٸ شامامەن 380 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇرايتىن بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاعان. وسىعان وراي ٷكٸمەتتەن جاۋاپتى تۇلعالارعا قاتىستى تيٸستٸ شارالار قابىلداۋدى جەنە بولاشاقتا مۇنداي بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋدى سۇرايمىز, – دەدٸ پالاتا تٶراعاسى.
سەناتورلاردىڭ ايتۋىنشا, بيۋدجەتتٸڭ تيٸمسٸز شىعىستارىن قىسقارتۋ ٷشٸن بٸرقاتار نىساندى جەكەشەلەندٸرۋ ٸسٸنٸڭ بەرەرٸ مول. سول سەبەپتٸ, مەۋلەن ەشٸمباەۆ بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ قارقىنىن ارتتىرۋ جەنە بارلىق رەسٸمنٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار سەنات سپيكەرٸ ەل بيۋدجەتٸندەگٸ ەكونوميكانىڭ ٶسٸمٸنە سالىناتىن قاراجاتتىڭ ٷلەسٸن ۇلعايتۋ مەسەلەسٸنە دە توقتالدى.
– ەسەپ كوميتەتٸ باعالاعانداي, 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ 61 پايىزى اعىمداعى مۇقتاجدىقتارعا جۇمسالعان. تەك 15 پايىزى عانا دامۋ ماقساتتارىنا باعىتتالعان. ەكونوميكادان تٷسەتٸن «تازا كٸرٸستەر» رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارىن جاپپاي وتىرعان قازٸرگٸ جاعدايىمىزدا, ٶسۋ درايۆەرلەرٸنە باسا مەن بەرۋ كەرەك. ياعني, بيۋدجەت قاراجاتىن ٶندٸرٸس ورىندارىن سالۋعا نەمەسە رەكونسترۋكتسييالاۋعا, ينفراقۇرىلىمعا, كوممۋنيكاتسيياعا, بيزنەستٸ كرەديتتەۋ مەن سۋبسيدييالاۋعا جەنە تاعى باسقا ينۆەستيتسييالىق ماقساتتارعا جۇمساۋدىڭ ماڭىزى زور, – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
سەنات تٶراعاسى پارلامەنت دەپۋتاتتارى ٷكٸمەتتٸڭ وسى باعىتتاعى تيٸستٸ باستامالارىنا قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىن ەكەنٸن دە جەتكٸزدٸ.
ايتا كەتەيٸك, 2020 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەر سوڭعى رەت 2021 جىلعى 21 ماۋسىمدا ٶتەتٸن پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسىندا قارالادى.
بٷگٸنگٸ پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار «مەملەكەتتٸك فەلدەگەرلٸك بايلانىس تۋرالى» جەنە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە مەملەكەتتٸك فەلدەگەرلٸك بايلانىس جەنە ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى قىزمەتٸنٸڭ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭداردى دا قاراپ, قابىلدادى. بۇل قۇجاتتار پوليتسييانىڭ سەرۆيستٸك مودەلٸنٸڭ تەتٸكتەرٸن دەيەكتٸ تٷردە ەنگٸزۋدٸ جەنە ٶرتكە قارسى قىزمەت ورگاندارىنىڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن بەكٸتۋدٸ كٶزدەيدٸ.
