تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا جول بەرمەۋ كەرەك
رەسمي دەرەك بويىنشا ەلٸمٸزدە جىل سايىن وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتان كٶز جۇماتىن ەيەلدەر سانى جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 400 ادامنان اسادى.جوعارىدا اتالعان ستاتيسكانى ەسكەرە وتىرا, ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ زاڭ فاكۋلتەتٸ ازاماتتىق قۇقىق, جەنە ازاماتتىق ٸس جٷرگٸزۋ, ەڭبەك قۇقىعى كافەدراسىنىڭ بٸلٸم الۋشىلارىمەن تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ 5-ماقساتى «گەندەرلٸك تەڭدٸك» شەڭبەرٸندە دٶڭگەلەك ٷستەلدە تالقىعا سالدىق.
بۇل رەسمي ستاتيستيكا, ال بەيرەسمي ودان دا كٶپ بولۋى مٷمكٸن. تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق پروبلەمالارى قوعام ٷشٸن ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالدى. ەلٸمٸزدٸڭ پرەزيدەنتٸ بىلتىرعى جولداۋىندا ەيەلدەرگە قارسى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ٷشٸن جازانى قاتاڭداتۋدى مٸندەتتەدٸ. وسى ورايدا بالالار قۇقىعىن قورعاۋ جەنە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىل باسىم بولۋى قاجەت. قازٸرگٸ كەزدە مەجٸلٸستە «وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىل تۋرالى» جەنە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىل مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋ ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى قارالىپ جاتقانىن بارشاعا مەلٸم.دٶڭگەلەك ٷستەل بارىسىندا ستۋدەنتتەر ويىن اشىق جەتكٸزدٸ:
-قولدانىستاعى زاڭعا سەيكەس, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا جول بەرمەۋگە جاۋاپتى ۋەكٸلەتتٸ ورگان جوق. سول سەبەپتٸ بۇل باعىتتاعى جۇمىس شاشىراڭقى جٷرٸپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جەنە وتباسىلىق تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىلدىڭ تيٸمدٸ تەتٸكتەرٸن ەزٸرلەۋ قاجەتتٸگٸن ايتىپ ٶتتٸ.
-وتباسىنداعى زورلىقتىڭ سان تٷرٸ بار. ول تٸپتٸ وتباسىن قۇرعان سەتتە دە باستالۋى مٷمكٸن. مىسالى بۇۇ بويىنشا ورتالىق ازييادا قىزدىڭ ٶز ەركٸنەن تىس, كەلٸسٸمٸنسٸز الىپ قاشۋ فاكتٸلەرٸ جيٸ كەزدەسەتٸنٸ ايتىلادى. كٶرشٸلەس قىرعىزستان بۇل قىلمىستان كٶش باستاپ تۇر. قازاقستاندا دا بۇل فاكتٸلەر بار. تٸپتٸ ٶمٸرگە ۇل بالا كەلمەگەنٸ ٷشٸن, تاماقتىڭ دەمسٸز بولعانى ٷشٸن, ەرتە ۇيقىدان تۇرماعانى ٷشٸن دە جارىنا زورلىق كٶرسەتەتٸن وتباسىلار بار. بۇل تىم قاراپايىم تاقىرىپ بولۋى مٷمكٸن, بٸراق ونىڭ ارتىندا تاعدىرلار جاتىر.
-زورلىق زومبىلىق جاساۋعا بٸرنەشە نەگٸزگٸ سەبەپتەر بار. ەڭ قاراپايىمدارى – ٸشٸمدٸككە, ناشاقورلىققا, قۇمار ويىندارعا تەۋەلدٸلٸك زورلىق-زومبىلىققا يتەرمەلەيدٸ. الايدا, ستاتيستيكاعا سەيكەس وتباسىلىق جانجالدارعا باسقا دا سەبەپتەر ەسەر ەتٸپ جاتادى.
دٶڭگەلەك ٷستەل بارىسىندا بارلىق ستۋدەنتتەر تىڭدالىپ,وي بٶلٸسٸپ,پٸكٸر الماستىق.سٶز سوڭىندا ايتپاعىم,قازاقستان ەلەمنٸڭ ٶركەنيەتتٸ ەلدەرٸ ٸسپەتتەس, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تٷسۋدٸ ماقسات ەتكەن مەملەكەت. ول ٷشٸن تٷرلٸ زاڭنامالاردى جەتٸلدٸرۋ مەن ەرقاشان ٸزدەنٸس ٷستٸندە بولۋ ماڭىزدى. دامىعان مەملەكەتتەر ٷشٸن ەڭ ماڭىزدى قۇندىلىق ادام بولىپ تابىلادى. ونىڭ ٸشٸندە ادامنىڭ بٸلٸم الۋ, دەنساۋلىعىن كٷتۋ, ٶزٸن دامىتۋ مەن باقىتتى بولۋىنا تيٸستٸ فاكتورلار ەسكەرٸلۋٸ تيٸس. ول وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىقتى ازايتۋعا دا تٸكەلەي بايلانىستى.
ابيكەنوۆ ا.ا
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ زاڭ فاكۋلتەتٸ ازاماتتىق قۇقىق جەنە ازاماتتىق ٸس جٷرگٸزۋ,ەڭبەك قۇقىعى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ,ز.ع.ك
ٶمٸرتاي روزا
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ زاڭ فاكۋلتەتٸ ازاماتتىق قۇقىق جەنە ازاماتتىق ٸس جٷرگٸزۋ,ەڭبەك قۇقىعى كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى,ز.ع.ك. ادۆوكات
.
