ەل ازاماتتارىنىڭ 25 پايىزىنىڭ جەكە تۇرعىن ٷيٸ جوق
الايدا, تۇرعىن ٷي كەزەگٸندە تۇرعانداردىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ ٷشٸن باسپانالى بولۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ بارعان سايىن ەلەس, ساعىمعا اينالىپ بارادى. نەسيەلەر تۇرعىن ٷيدٸ جەكەمەنشٸككە ساتىپ الۋ شىعىندارىن تولىق ٶتەمەيدٸ. ونىڭ ٷستٸنە جىلدان-جىلعا ٶسٸپ جاتقان ينفلياتسييا دا نەسيەنٸ قايتارۋدىڭ دا, تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋدىڭ دا مٷمكٸندٸكتەرٸن ازايتۋدا.
مىسالى, ٶتكەن جىلى باستاپقى نارىقتاعى (پەرۆيچنىي رىنوك) جاڭا تۇرعىن ٷيدٸڭ قۇنى 15,2% -عا, ال قايتالاما نارىقتاعى (ۆتوريچنىي رىنوك) تۇرعىن ٷيدٸڭ قۇنى 23,1%-عا ٶستٸ. Ekonomist.kz. جٷرگٸزگەن ساۋالناما نەتيجەسٸنە سٷيەنسەك, قازاقستاندىقتاردىڭ شامامەن 25 پايىزىنىڭ جەكە تۇرعىن ٷيٸ جوق. جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸڭ قۇنى گيپەر جوعارى بولعاندىقتان كٶپتەگەن ازاماتتار يپوتەكالىق نەسيەسٸ ۇزاق مەرزٸمگە بەرٸلەتٸن تۇرعىن ٷي باعدارلامالارىن تاڭدايدى.
«بەيتەرەك دەۆەلوپمەنت» اكتسيونەرلٸك قوعامىنىڭ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا قازاقستاندىقتار ستاندارتتى پەتەر ساتىپ الۋ ٷشٸن ورتا ەسەپپەن 7,4 جىل بارلىق تابىسىن جيناقتاسا عانا تۇرعىن ٷي ساتىپ الا الاتىن كٶرٸنەدٸ. الايدا كٶبٸنە وتباسىلىق كٸرٸستٸڭ 1/3 بٶلٸگٸن عانا پەتەر ساتىپ الۋعا, قالعان بٶلٸگٸ كٷندەلٸكتٸ تۇرمىستىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە جۇمسالادى. قازٸرگٸ قىمباتشىلىق زاماندا كەي ازاماتتارعا تٸپتٸ, بۇل 1/3 بٸر بٶلٸكتٸ دە جيناۋ مٷمكٸن بولماي تۇرعانى اششى دا بولسا شىندىق. تيٸسٸنشە, ورتاشا قازاقستاندىق وتباسىنىڭ تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا شامامەن 22,2 جىل ۋاقىتى كەتەدٸ ەكەن.
وسى ورايدا بٸز قازاقستانداعى تۇرعىن ٷي باعدارلامالارىنىڭ تٸزٸمٸن جاساقتاپ, ولاردى قالاي پايدالانۋ كەرەكتٸگٸ تۋرالى قىسقاشا گايد جاساعان ەدٸك.
«7-20-25»
7-20-25 – قارىز بويىنشا ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەرلەمەسٸ 7 پايىز بولاتىن ەڭ تانىمال باعدارلامالاردىڭ بٸرٸ. باستاپقى جارنا تۇرعىن ٷي قۇنىنىڭ 20 پايىزى. استانا, الماتى, اقتاۋ, اتىراۋ جەنە شىمكەنتتە باعدارلاما بويىنشا پەتەردٸڭ ەڭ جوعارى قۇنى 25 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرايدى. قاراعاندى ٷشٸن بۇل كٶرسەتكٸش 20 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن, ال قازاقستاننىڭ قالعان ٶڭٸرلەرٸ ٷشٸن – 15 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن جەتەدٸ. قارىزدى ٶتەۋ مەرزٸمٸ بارلىق ٶڭٸرلەر ٷشٸن بٸرىڭعاي – 25 جىلعا دەيٸن. بۇل باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار ٷشٸن نەگٸزگٸ تالاپتار:
قازاقستان ازاماتى بولۋى;
مەنشٸك قۇقىعىندا تۇرعىن ٷيدٸڭ بولماۋى;
كەسٸپكەرلٸك نەمەسە جۇمىس ورنىنان تۇراقتى راستالعان تابىستىڭ بولۋى;
يپوتەكانىڭ بولماۋى.
باستاپقى جارنانى دا تٶلەي المايتىن ازاماتتار بۇل سومانى جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاننان «تۇرعىن ٷي سەرتيفيكاتىن» الۋ ارقىلى جابۋعا مٷمكٸندٸگٸ بار.
باعدارلاماعا قاتىسۋ ٷشٸن توعىز سەرٸكتەس بانكتٸڭ بٸرٸنە حابارلاسۋ قاجەت.
«باسپانا حيت»
استانا, الماتى ٷشٸن ەڭ جوعارى مٶلشەرلەمە — باستاپقى نارىق ٷشٸن 35 ميلليون تەڭگە, قايتالاما نارىقتاعى تۇرعىن ٷي ٷشٸن 25 ميلليون تەڭگە. شىمكەنت, اقتاۋ, اتىراۋ ٷشٸن باستاپقى جەنە قايتالاما تۇرعىن ٷيگە 25 ميلليون تەڭگە. قاراعاندى ٷشٸن باستاپقى جەنە قايتالاما نارىق 20 ميلليون تەڭگە. قالعان ٶڭٸرلەردە باستاپقى جەنە قايتالاما نارىقتاعى تۇرعىن ٷي ٷشٸن 15 ميلليون تەڭگە. ال نەسيەلەۋدٸڭ نومينالدى مٶلشەرلەمەسٸ 11 پايىزدان باستالادى, وعان دەلدال بانكتەردٸڭ مارجاسى قوسىلادى.
«باقىتتى وتباسى»
باعدارلاما مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالالارى بار وتباسىلارعا, سونداي-اق تولىق ەمەس جەنە كٶپ بالالى وتباسىلارعا ارنالعان. قارىز بويىنشا مٶلشەرلەمە جىلدىق 2 پايىزدى قۇرايدى. ەڭ تٶمەنگٸ باستاپقى جارنا – قارىز سوماسىنىڭ 10 پايىزى. قارىزدى ٶتەۋ مەرزٸمٸ – 18 جىلعا دەيٸن.
استانا, الماتى, شىمكەنت, اقتاۋ, اتىراۋ ٷشٸن قارىزدىڭ ەڭ جوعارى سوماسى 15 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن, ال قالعان ٶڭٸرلەردە 10 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن.
بۇعان قاتىسۋ ٷشٸن وتباسىنىڭ ەربٸر مٷشەسٸنە سوڭعى التى ايداعى تابىس ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنٸڭ 3,1 ەسەلەنگەن مٶلشەرٸنەن اسپاۋى تيٸس. 2022 جىلى ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸ 36 018 تەڭگەنٸ قۇرايدى, تيٸسٸنشە وتباسىنىڭ ەربٸر مٷشەسٸنٸڭ تابىسى 111 656 تەڭگەگە تەڭ سومادان اسپاۋى تيٸس.
مىسالى, ەگەر وتباسىندا تٶرت ادام تۇرسا, 111 655,8 * 5 = 558 275 تەڭگە.
«نۇرلى جەر»
باعدارلاماعا «وتباسى بانك» سالىمشىلارى جەنە تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ كەزەگٸندەگٸ ازاماتتار قاتىسا الادى. باعدارلامانىڭ ارتىقشىلىعى –قاتىسۋشىلار سالىنىپ جاتقان نىساندا پەتەردٸ ٶزدەرٸ تاڭداي الادى.
تۇرعىن ٷي ەل ازاماتتارىنىڭ ەلەۋمەتتٸك قورعالماعان ساناتتارىنا ارنالعان. بۇل باعدارلاما جالعا بەرٸلەتٸن تۇرعىن ٷيدٸ مەرزٸمٸنەن بۇرىن ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٸر شارشى مەترگە جالداۋ قۇنى – الماتى, استانا, شىمكەنت, اتىراۋ, اقتاۋ قالالارى ٷشٸن – 1 455 تەڭگە جەنە قالعان ٶڭٸرلەر ٷشٸن – 1 232 تەڭگە.
"نۇرلى جەر" مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنا "قازاقستاندىق تۇرعىن ٷي كومپانيياسى" اق جەنە "وتباسى بانك"اق كومپانييالارى قاتىسادى. تيٸسٸنشە, بانكتەر ۇسىناتىن شارتتار دا ەرتٷرلٸ.
مىسالى, جاو كەزەكتە تۇرعاندار ٷشٸن "نۇرلى جەر" باعدارلاماسى بويىنشا ساتىپ الۋمەن جالعا الۋ بٸلٸم جەنە مەديتسينا سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە ارنالعان. ول باستاپقى جارنانى قاجەت ەتپەيدٸ جەنە جالداۋ مەرزٸمٸ 20 جىلعا دەيٸن سوزىلۋى مٷمكٸن. جالداۋ مٶلشەرلەمەسٸ جىلدىق 3,1 پايىزدى قۇرايدى. باعدارلامانىڭ شارتتارىنا سەيكەس, جالداۋ مەرزٸمٸ اياقتالعاننان كەيٸن تۇرعىن ٷي جالعا الۋشىنىڭ مەنشٸگٸنە ٶتەدٸ.
«شاڭىراق»
ەكٸمدٸكتە ەسەپتە تۇرعان, تۇرعىن ٷيگە مۇقتاج ازاماتتار "شاڭىراق" پيلوتتىق جوباسىنىڭ قاتىسۋشىلارى بولا الادى.
الماتى جەنە استانا قالالارى ٷشٸن قارىزدىڭ ەڭ كٶپ سوماسى — 18 ميلليون تەڭگەنٸ, اتىراۋ, اقتاۋ, اقتٶبە, شىمكەنت, تٷركٸستان, قاراعاندى قالالارى مەن قاراعاندى وبلىسى ٷشٸن – 15 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن, قالعان ٶڭٸرلەر ٷشٸن– 12 ميلليون تەڭگەگە دەيٸنگٸ سومانى قۇرايدى.
بيىل وتباسىنىڭ بٸر مٷشەسٸنە شاققانداعى تابىس مٶلشەرٸ دە 133 266,6 تەڭگەدەن اسپاۋعا تيٸس. نەسيە بويىنشا مٶلشەرلەمە 5 پايىزدى قۇرايدى, ال باستاپقى جارنا سوماسى قارىزدىڭ جالپى سوماسىنىڭ 10 پايىزىنان كەم بولماۋى تيٸس.
«ازاتتىق» مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, مەملەكەت بۇل باعدارلاماعا 390 ميلليارد تەڭگە بٶلدٸ. ەگەر پەتەردٸڭ ورتاشا باعاسىن 15 ميلليون تەڭگەدەن الساق, وندا تەك 26 مىڭ پەتەر بەرٸلەدٸ, ال كەزەكتە 540 مىڭ ادام تۇر.
«الماتى جاستارى»
باعدارلاما 35 جاسقا دەيٸنگٸ الماتىلىقتارعا پەتەر ساتىپ الۋ ٷشٸن جەڭٸلدٸكپەن قارىز الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«Info homsters»-تٸڭ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا قارىزدىڭ ەڭ جوعارى سوماسى 13 ميلليون تەڭگەدەن 18 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتىلدى. نەسيە بەرۋدٸڭ ماكسيمالدى مەرزٸمٸ – 25 جىل, العاشقى جارنا كەم دەگەندە 10 پايىز بولۋى كەرەك. مٶلشەرلەمە 5 پايىزدى قۇرايدى.
ەگەر جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸڭ باعاسى 18 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن بولسا, ٶتٸنٸش بەرۋشٸ قالعان سومانى ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن تولىقتىرادى. ٶتٸنٸمدەر سايتتا قابىلدانادى.
ٷمٸتكەرلەر بالدىق جٷيە بويىنشا باعالانادى. ۇپايلارعا نەكەدەگٸ جىلدار سانى, بالالاردىڭ بولۋى, جۇمىس ورنى مەن ٶتٸلٸ, كەسٸبٸ, جەكە كەسٸپكەر رەتٸندەگٸ جۇمىس تەجٸريبەسٸ, الماتىدا تٸركەلۋ ۇزاقتىعى جەنە ت.ب. ەسەر ەتەدٸ.
«ەلوردا جاستارى»
قارىزدىڭ ەڭ جوعارى سوماسى – 18 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن, پايىزدىق مٶلشەرلەمە – 5 پايىز, باستاپقى جارنا – 10 پايىز. قاتىسۋشىلاردىڭ جاسى 35 جاستان اسپاۋى كەرەك.
استانادا كەمٸندە بٸر جىل تۇراقتى تٸركەلگەن مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ عانا قاتىسا الادى. ەگەر باعدارلاماعا قاتىسۋشى ەرلٸ-زايىپتىلار بولسا, وندا ەكەۋٸنٸڭ بٸرەۋٸ عانا ٶتٸنٸش بەرە الادى. وتباسىنداعى بٸر ادامعا شاققانداعى تابىس اعىمداعى التى ايدا 308 718 تەڭگەدەن اسپاۋى تيٸس. ٶتٸنٸمدەر qatysu2.zhilfond.kz. سايتىندا قابىلدانادى.
ٸرٸكتەۋدەن ٶتكەننەن كەيٸن قاتىسۋشىلار باستاپقى نەمەسە قايتالاما نارىقتا باسپانا تاڭداۋ قۇقىعىنا يە.
«ەسكەري باسپانا»
باعدارلاما ەسكەري قىزمەتشٸلەر مەن ارناۋلى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە ارنالعان. تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق جٷيەسٸنٸڭ قاتىسۋشىسى بولۋ ٷشٸن وتباسى بانكٸنەن سالىم اشۋ قاجەت.
تۇرعىن ٷيدٸ قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن قالاسىنان ساتىپ الۋعا بولادى. قارىز سوماسىنىڭ ٸشٸنە جٶندەۋ شىعىندارى دا كٸرەدٸ. تۇرعىن ٷي تٶلەمدەرٸن ٷي ساتىپ الۋعا تەك بٸر رەت پايدالانۋعا بولادى.
ەگەر سٸز ارالىق قارىز ٷشٸن سومانىڭ 50 پايىزىن قوسساڭىز, وندا سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ 25 جىلعا دەيٸن نەسيە بەرۋ كەزٸندە 6 پايىزدى قۇرايدى. قارىزداردىڭ ماكسيمالدى سوماسى 90 ميلليون تەڭگەنٸ قۇراۋى مٷمكٸن.
جىلدىق 3,5 پايىزدان 5 پايىزعا دەيٸنگٸ مٶلشەرلەمە بويىنشا تۇرعىن ٷي قارىزىن الۋ ٷشٸن وتباسى بانكٸندەگٸ شوتتا تۇرعىن ٷي قۇنىنىڭ 50 پايىزىن جيناقتاۋ قاجەت.
«ٶز ٷيٸم»
«ٶز ٷيٸم» باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا ٶتٸنٸش بەرگەن كەزدە كەمٸندە 500 مىڭ تەڭگە جيناعان بانكتٸڭ بارلىق سالىمشىلارى قاتىسا الادى. قاتىسۋشىلار قۇرىلىس كەزەڭٸندە تۇرعىن ٷي كەشەنٸندەگٸ پەتەردٸ تاڭدايدى. تاڭداۋ baspana.otbasybank.kz. پورتالىندا داۋىس بەرۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى.
باعدارلاما سونىمەن قاتار نەسيەنٸڭ ٷش تٷرٸن ۇسىنادى:
الدىن الا نەسيە 20 پايىزدان باستالاتىن العاشقى جارنانى قامتيدى. مٶلشەرلەمە 7 پايىزدى قۇرايدى, سودان كەيٸن 5 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەيدٸ.
ارالىق قارىز 5-7 پايىز مٶلشەرلەمەمەن سومانىڭ 50 پايىزىن ەنگٸزۋدٸ بٸلدٸرەدٸ.
تۇرعىن ٷي زاەمىن الۋ ٷشٸن ٷش جىل ٸشٸندە دەپوزيتتە جيناقتاردىڭ 50 پايىزى بولۋى جەنە باعالاۋ كٶرسەتكٸشٸنٸڭ تالاپتارىنا سەيكەس كەلۋٸ قاجەت. بۇل جاعدايدا مٶلشەرلەمە 3 پايىزدان 5 پايىزعا دەيٸن بولادى.
تٷرٸنە قاراي «ٶز ٷيٸم» باعدارلاماسى بويىنشا قارىزدار التى ايدان 25 جىلعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە بەرٸلەدٸ. باعدارلامانىڭ باستى ارتىقشىلىعى – تٸركەۋگە قويىلاتىن تالاپتاردىڭ بولماۋى جەنە سالىق جٷكتەمەسٸن تٶمەندەتۋ.
جاس وتباسى
قارىزدىڭ ەڭ جوعارى سوماسى – 100 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن, پايىزدىق مٶلشەرلەمە – جىلدىق 6 پايىز, نەسيەلەۋ مەرزٸمٸ – 6 جىلدان 9 جىلعا دەيٸن. ساتىپ الىناتىن مٷلٸك كەپٸل رەتٸندە قاراستىرىلادى.
نەسيەلەۋ ماقساتتارىنا مىنالار كٸرەدٸ:
باستاپقى جەنە قايتالاما نارىقتا پەتەر نەمەسە ٷي ساتىپ الۋ;
قولدا بار تۇرعىن ٷيدٸ جٶندەۋ;
ٷي سالۋ;
جەر ۋچاسكەسٸن ساتىپ الۋ.
«جاس وتباسى» زاەمىن الۋ ٷشٸن ەرلٸ-زايىپتىلاردىڭ بٸرەۋٸنە نەمەسە ەكەۋٸنە دە وتباسى بانكٸندە دەپوزيت اشىپ, وعان كەمٸندە بٸر جىل قارجى جيناقتاۋ قاجەت. جيناقتاۋ كەزەڭٸندە باعالاۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ كەمٸندە 5 باللدى قۇراۋى تيٸس. كرەديتتٸك ٶتٸنٸم بەرۋ كەزٸندە تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ سوماسىنىڭ 50 پايىزىن جيناقتاۋ نەمەسە دەپوزيتكە سالۋ قاجەت. دەپوزيت اشىلعان كەزدە رەسمي نەكە بەس جىلدان اسپاۋى كەرەك.
بٸز باسپانا نارىعىنداعى بٷگٸنگٸ باعدارلامالارعا باعىت بەرۋگە تىرىستىق. «جاس وتباسى», «شاڭىراق» قۇرىپ, «ٶز ٷيٸڭٸز» بولۋى - ٶز قولىڭىزدا.
