20 قاڭتاردا دونالد ترامپ يناۋگۋراتسييا رەسٸمٸندە انت قابىلداپ, رەسمي تٷردە اقش پرەزيدەنتٸ قىزمەتٸنە كٸرٸستٸ. وسىعان وراي Dalanews.kz تٸلشٸسٸ بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرٸ, ساياساتكەر مۇحتار تايجانمەن پٸكٸرلەسٸپ, سالتاناتتى رەسٸمنٸڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن اقش-تىڭ ورتا ازيياعا, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستانعا دەگەن ۇستانىمى جايلى ويىن بٸلگەن ەدٸ.
تايجاننىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى يناۋگۋراتسييانىڭ باستى ٶزگەشەلٸگٸ – ونىڭ اشىق اسپان استىندا ەمەس, عيمارات ٸشٸندە ٶتۋٸ. دەل وسىنداي رەسٸم وسىدان قىرىق جىل بۇرىن ٶتكٸزٸلگەن.
"مەنٸڭ ويىمشا, مۇنداي شارانىڭ دالادا ٶتكەنٸ قىزىعىراق. حالىق جينالىپ, شارانى تاماشالايدى. ال عيماراتتىڭ ٸشٸندەگٸ رەسٸم سەن-سالتاناتتى سەل بەسەڭدەتەدٸ. ونىڭ ٷستٸنە, پرەزيدەنت ترامپتىڭ سٶيلەگەن سٶزٸ دە تىم ۇزاققا سوزىلدى. بۇل جولى ول شامامەن 29 مينۋت سٶيلەپتٸ. ەدەتتە سايلانعان پرەزيدەنتتەردٸڭ جۇرتقا ارناعان جولداۋى 15-20 مينۋتتان اسپايتىن ەدٸ", – دەيدٸ مۇحتار تايجان.
دەسە دە, ترامپتىڭ سٶزٸندە ايرىقشا نازار اۋدارتاتىن تۇستار جەتەرلٸك.
"مىسالى, دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنان شىعۋ, پاريج كەلٸسٸمشارتىنان باس تارتۋ, مەكسيكامەن شەكارانى قاتاڭ باقىلاۋ, ميلليونداعان ميگرانتتى كٷشپەن شىعارۋ سيياقتى راديكالدى مەلٸمدەلەر ايتىلدى.
سونىڭ ٸشٸندە "مارستا اقش-تىڭ تۋىن ورناتامىز" دەگەنٸ دە, "مەكسيكا شىعاناعىنىڭ اتاۋىن ٶزگەرتەمٸز" دەگەنٸ دە, "پاناما كانالىن قايتارىپ الامىز" دەگەنٸ دە بار. ەمٸريكانىڭ كٶزقاراسى مەن ۇستانىمىن ەسەپكە الساق, مۇنىڭ بەرٸ دە قاجەت قادامدار دەپ ەسەپتەيمٸن.
ترامپتىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى قادامى – مۇناي ٶندٸرٸسٸن ارتتىرۋ جوسپارى. اقش وسىعان دەيٸنگٸ تىيىمداردى جويىپ, مۇنايدى بۇرىنعىدان دا كٶپ ٶندٸرە باستاسا, نارىقتاعى باعا تٶمەندەيدٸ. بۇل رەسەي, يران, ۆەنەسۋەلا, ساۋد ارابيياسى جەنە قازاقستان سيياقتى ەكونوميكاسى مۇنايعا بايلانعان ەلدەرگە ايتارلىقتاي ەسەر ەتەدٸ", – دەپ تٷسٸندٸرەدٸ تايجان.
ساياساتكەردٸڭ پٸكٸرٸنشە, ترامپتىڭ بيلٸككە كەلۋٸ قازاقستانعا ايتارلىقتاي ىقپال ەتپەيدٸ, ٶيتكەنٸ ورتا ازييا ايماعى اقش ٷشٸن باسىم باعىتتاردىڭ قاتارىندا ەمەس.
"جاعرافييالىق تۇرعىدا بٸز ولار ٷشٸن تىم-تىم جىراقتا جاتقان ايماقپىز. وسى سەبەپتٸ دە ساياسي, ەكونوميكالىق نەمەسە مەدەني اسپەكتٸدە ماڭىزدى رٶل اتقارمايمىز. (ترامپتىڭ تۇسىندا دا) بۇل كٶزقاراس ٶزگەرەدٸ دەپ ويلامايمىن. بۇعان دەيٸن اقش-تىڭ ەش پرەزيدەنتٸ ورتا ازيياعا اتتاپ باسقان ەمەس. قازاقستانعا دا اقش پرەزيدەنتتەرٸ اياق باسقان جوق. بۇل "دەستٷر" جالعاسىن تابادى دەپ ەسەپتەيمٸن. سەبەبٸ اقش-تىڭ بٸزدٸڭ ايماقتاعى مٷددەسٸ سونشالىقتى اۋقىمدى ەمەس. تەڭٸزشەۆرويل سەكٸلدٸ جوبالار بار, ەرينە, بٸراق مۇنىڭ ٶزٸ ەمٸريكانىڭ بٸزگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتۋعا تٷرتكٸ بولاتىن دٷنيە ەمەس. استاناعا, جالپى ورتا ازيياعا جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالار – مەملەكەتتٸك حاتشى, سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ نە ەنەرگەتيكا مينيسترٸ كەلسە كەلۋٸ مٷمكٸن, ال پرەزيدەنتتەر دەڭگەيٸندە ساپار كٷتۋ قيىن", – دەيدٸ ول.
تايجان, سونداي-اق, الداعى ۋاقىتتا ۆلاديمير پۋتين مەن دونالد ترامپتىڭ كەزدەسۋ مٷمكٸندٸگٸنە توقتالىپ, «ەكٸ پرەزيدەنتتٸڭ ٶزارا سٶيلەسەتٸنٸ انىق, بٸراق ناقتى قانداي نەتيجەگە قول جەتكٸزەتٸنٸن بولجاۋ قيىن» دەگەن پٸكٸردە.
«مەنٸڭ ويىمشا, ولاردىڭ مٷددەلەرٸ مٷلدە توعىسپايدى. سوندىقتان ورتاق مەمٸلەگە كەلۋٸ ەكٸتالاي. ترامپ ۋكرايناداعى جاعدايدى شەشەمٸن دەپ تالاي مەرتە مەلٸمدەگەن. الايدا بۇل مەسەلەنٸ بٸرجولاتا, تٷبەگەيلٸ رەتتەۋ ونىڭ قولىنان كەلە قويارىنا ٶز باسىم كٷمەنمەن قارايمىن. دەي تۇرعانمەن, ترامپتىڭ راديكالدى ەرەكەتتەرگە بەيٸم تۇلعا ەكەنٸن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. مىسالى, "سولتٷستٸك اعىن" گاز قۇبىرىنا تىيىم سالعان وسى ترامپ ەدٸ. ۋكرايناعا العاش رەت ۇشقىشسىز قارۋ بەرگەن دە – ترامپتىڭ ەكٸمشٸلٸگٸ. پۋتينمەن ٶتەتٸن كەلٸسسٶزدەن كەيٸن اقش-تىڭ ۋكرايناعا بەرەتٸن ەسكەري كٶمەگٸ ۇلعايادى دەپ ويلايمىن", – دەيدٸ مۇحتار تايجان.
ساياساتكەر, اقش-تىڭ ورتا ازيياعا قاتىستى ۇستانىمى ترامپتىڭ تۇسىندا دا ەلەۋلٸ ٶزگەرٸسكە ۇشىرامايدى دەگەن ۇيعارىمعا كەلٸپ وتىر. ەلٸمٸز ٷشٸن ەڭ ٷلكەن ىقپال – مۇناي نارىعىنداعى باعانىڭ ٶزگەرۋٸ بولۋى مٷمكٸن. ترامپتىڭ جەكە باعىتى ەمٸريكالىق مٷددەنٸ تاباندى تٷردە قورعاپ, جاھاندىق دەڭگەيدەگٸ كەلٸسٸمشارتتاردان الشاقتاۋىمەن ەرەكشەلەنە بەرمەك.
