قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ بٷگٸنگٸ وتىرىسىنا دەيٸن اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناقتى نەتيجەسٸ بار ەكەنٸن, "قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بەيبٸت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸ تۋرالى" جاڭا زاڭعا قول قويعانىن اتاپ ٶتتٸ. اتالعان زاڭ بويىنشا جيىن ٶتكٸزۋدٸڭ الدىن الا ەسكەرتۋ قاعيداتى ەنگٸزٸلدٸ.
– جاڭا زاڭ ازاماتتاردىڭ بەيبٸت جيىندار ٶتكٸزۋگە كونستيتۋتسييالىق قۇقىعىن تولىق قامتاماسىز ەتەدٸ. ساياسي رەفورمالاردىڭ بٸرٸنشٸ توپتاماسىنا كٸرەتٸن باسقا دا زاڭ جوبالارى ەزٸرلەنۋدە. سونداي-اق سايلاۋ تۋرالى جەنە ساياسي پارتييالار تۋرالى زاڭدارعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزەتٸن قۇجاتتارعا قول قويدىم.
بٸز پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييا ينستيتۋتىن ەنگٸزدٸك. ساياسي پارتييالاردى تٸركەۋگە قاتىستى تالاپ جەڭٸلدەتٸلدٸ.
سايلاۋعا تٷسەتٸن ساياسي پارتييالار ەيەلدەر مەن جاستار ٷشٸن 30 پايىزدىق كۆوتا بٶلەتٸن بولادى. جالا جابۋدى قىلمىس ساناتىنان الىپ تاستاۋ جەنە قىلمىستىق كودەكستٸڭ 174-بابىن ٸزگٸلەندٸرۋ جٶنٸندەگٸ نورمالارعا ازاماتتار بارىنشا قولداۋ بٸلدٸردٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وتىرىستىڭ كٷن تەرتٸبٸ تۋرالى ايتا كەلٸپ, كەز-كەلگەن مەملەكەت ٷشٸن ادامي كاپيتال باستى ٶلشەمگە اينالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– جاڭا احۋال بٸلٸم جەنە عىلىم جٷيەسٸن تٷبەگەيلٸ رەفورمالاۋدى تالاپ ەتٸپ وتىر. ەندٸ بۇل سالانىڭ ماڭىزى ارتا تٷسەتٸنٸ انىق. تٸپتٸ ەكونوميكانىڭ ٶزٸ سوعان تەۋەلدٸ بولماق. بٸز بٸلٸم مەن عىلىم سالاسىنىڭ بولاشاقتاعى رٶلٸن ايقىن تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك. بٷكٸل مەملەكەتتٸك ساياساتتى سوعان سەيكەس جٷزەگە اسىرامىز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ بٸلٸم سالاسىنا بٶلەتٸن قارجىسى جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸن, سونىڭ سالدارىنان بٸلٸم بەرۋ ساپاسى مەن مەكتەپ ينفراقۇرىلىمى دامىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ەلدەقايدا كەنجەلەپ قالعانىن جەتكٸزدٸ.
– قازاقستاننىڭ مەكتەپتەرٸ جاقسى جابدىقتالىپ, سىنىپتاعى وقۋشىلار سانىنىڭ كٶپ بولماعانى قاجەت. مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا 2025 جىلعا قاراي 650 ورىندىق جەنە ودان دا كٶپ وقۋشىعا ارنالعان 800 جاڭا مەكتەپ, اۋىلدارداعى تٸرەك مەكتەپتەر ٷشٸن 114 ينتەرنات, 700-دەن استام سپورت زالدارىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كەڭەس مٷشەلەرٸنٸڭ نازارىن قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرٸنٸڭ اراسىنداعى الشاقتىقتى قىسقارتۋ, بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, وقۋشىلار اراسىنداعى زورلىق-زومبىلىق پەن ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋ پروبلەماسىن شەشۋ جٶنٸندەگٸ مٸندەتتەرگە اۋداردى. سونىمەن قاتار بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى باسقارۋ جەنە قارجىلاندىرۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
– مەنٸڭ شەشٸمٸم بويىنشا, 2021 جىلدان باستاپ اۋداندىق بٸلٸم بٶلٸمدەرٸن باسقارۋ جەنە ولاردى قارجىلاندىرۋ وبلىستىق دەڭگەيگە ٶتەدٸ. بۇدان بٶلەك سوڭعى ۋاقىتتا وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارىن تاعايىنداۋ تەرتٸبٸ تۋرالى مەسەلە جيٸ قوزعالۋدا. ٷكٸمەت بالاباقشا مەڭگەرۋشٸلەرٸن, مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردٸڭ ديرەكتورلارىن تاعايىنداۋدىڭ تٷسٸنٸكتٸ ەرٸ اشىق جاڭا جٷيەسٸن ەزٸرلەۋٸ كەرەك. ديرەكتورلاردى الماستىرۋ جەنە اتتەستاتسييالاۋ ينستيتۋتىن ەنگٸزۋ ٸسٸ دە باسقارۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت مەملەكەتتٸك تٸلدٸ وقىتۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن بارىنشا ارتتىرۋعا شاقىرىپ, بۇل مەسەلەدە ەۋروپا ەلدەرٸنٸڭ تەجٸريبەسٸنە نازار اۋدارۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
– ولار تٸل ٷيرەتۋ بارىسىندا, نەگٸزٸنەن, وقۋ ورىندارىنداعى جاستارعا كٶبٸرەك مەن بەرەدٸ. سوندىقتان تٸل كوميتەتٸن ەكٸ مىڭ جيىرما بٸرٸنشٸ جىلدان باستاپ بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ قاراماعىنا ٶتكٸزگەن جٶن. بۇل قازاق تٸلٸن وقىتۋ ەدٸستەمەسٸن ەزٸرلەۋ جەنە ونى ٷيرەتۋ ٸسٸنە قاتىستى ەلەۋەتٸمٸزدٸ بٸر ورتالىققا شوعىرلاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق, مۇنداي قادام قولدانىسقا ەنگٸزٸلەتٸن وقۋ باعدارلامالارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن تالداۋ جەنە مونيتورينگ جٷرگٸزۋ جٷيەسٸن جاساۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە عىلىمدى دامىتۋعا باسا مەن بەردٸ.
– جالپى عىلىمعا بٶلٸنەتٸن قارجىنى جوسپارلى تٷردە كٶبەيتەمٸز. 2025 جىلعا قاراي ونى جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ 1 پايىزىنا دەيٸن جەتكٸزەمٸز. وسى رەتتە بٸز ەشكٸم وقىمايتىن, قاجەتسٸز جۇمىستار مەن زەرتتەۋلەردٸ قارجىلاندىرۋعا جول بەرمەيمٸز. ەربٸر عىلىمي جۇمىسقا قاتاڭ تالاپ قويىلۋعا تيٸس. سونداي-اق ونىڭ ناقتى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, ٶندٸرٸستٸك جەنە تەحنيكالىق قايتارىمى بولۋى قاجەت. باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ تەك ۇلتتىق عىلىمي-تەحنيكالىق مٸندەت تۇرعىسىنان بٶلٸنۋگە تيٸس. مەديكو-بيولوگييالىق زەرتتەۋلەر, اگروٶندٸرٸستٸك عىلىم, «جاسىل» تەحنولوگييا, جاساندى ينتەللەكت, ەنەرگوتيٸمدٸلٸك سيياقتى سالالارعا ەرەكشە مەن بەرٸپ, قارجى بٶلۋ كەرەك, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى كوروناۆيرۋس پاندەميياسىنىڭ بٷكٸل ەلەمدەگٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ ٷشٸن, شىن مەنٸندە, اۋىر سىناق بولعانىن اتاپ ٶتٸپ, بۇل احۋالدىڭ قازاقستاندا كەسٸبي دەرٸگەرلەردٸڭ تاپشى ەكەنٸن انىق اڭعارتقانىن جەتكٸزدٸ. سونداي-اق بۇعان ەڭبەكاقىنىڭ ازدىعى, ماماندىقتىڭ بەدەلدٸ بولماۋى, دەرٸگەرلەر قۇقىنىڭ قورعالماۋى سەبەپ بولىپ وتىرعانىن ايتتى.
– تٷرلٸ سالا ماماندارى ٸشٸندە ەڭ تٶمەن جالاقىنى دەرٸگەرلەر الادى. ٷكٸمەتكە بيىلدان باستاپ دەرٸگەرلەردٸڭ ەڭبەكاقىسىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ارتتىرۋدى تاپسىرامىن. ولاردىڭ ايلىعى ەكونوميكاداعى ورتاشا جالاقىدان ەكٸ جارىم ەسە ارتىق بولۋى كەرەك. بۇل كٶرسەتكٸشكە 2023 جىلعا قاراي قول جەتكٸزۋ قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت مەديتسينا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا بايلانىستى بٸرقاتار مەسەلەنٸ شەشۋدٸ تاپسىردى.
– 2010 جىلدان بەرٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى مەن ەكستەنسيۆتٸ تيٸمدٸلٸكتٸڭ كەيبٸر باعىتتارىن وڭتايلاندىرۋعا باسا مەن بەردٸك. نەتيجەسٸندە 1000-عا جۋىق جۇقپالى اۋرۋلارعا ارنالعان ورىن قىسقاردى. بيولوگييالىق قاۋٸپ-قاتەرلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, ٷكٸمەت بەلگٸلٸ بٸر باعىتتار بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸندەگٸ رۇقسات ەتٸلگەن ارتىقشىلىق مەسەلەسٸن قاراستىرىپ, ونىڭ قيىن-قىستاۋ جاعدايلارعا دايىن بولۋىنا قولداۋ كٶرسەتۋٸ قاجەت, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
وتىرىس بارىسىندا پرەزيدەنت ٷكٸمەتكە اۋىلدىق جەرلەردەگٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ ٸسٸنٸڭ تيٸمدٸ ٷلگٸسٸن جاساۋ شارالارىنىڭ ورىندالۋىن, سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق قىزمەتتٸ كٷشەيتۋدٸ جەنە ينستيتۋتسيونالداندىرۋدى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋدى, سونداي-اق, ەلٸمٸزدٸ دەرٸ-دەرمەكتەرمەن جەنە مەديتسينالىق جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن شەشۋدٸ تاپسىردى.
– بٷگٸن مەن نەگٸزگٸ ەلەۋمەتتٸك سالالاردى رەفورمالاۋعا ارنالعان باستامالار جٶنٸندە ايتتىم. بۇل باستامالاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ ۇلتتىق كەڭەس مٷشەلەرٸنٸڭ ۇسىنىستارى نەگٸزٸندە جاسالدى. وسى شارالاردى تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرساق, ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن ايتارلىقتاي ارتتىرامىز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸنٸڭ تولىق مەتٸنٸمەن مىنا سٸلتەمە ارقىلى تانىسۋعا بولادى.
