ەل دامۋىنا سەرپٸن بەرگەن كەڭەس
اقوردا تٶرٸندە ٶتكەن ونلاين جٷزدەسۋدە قازاقستانداعى مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ مەن ودان ەرٸ دامىتۋ شارالارى جان-جاقتى تالقىلاندى. جٷزدەسۋگە ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى رومان سكليار, Eni S.p.A., Royal Dutch Shell, INPEX Corporation, Chevron, Exxon Mobil, CNPC, Total E&P سيياقتى ٸرٸ مۇناي-گاز كومپانييالارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
شەتەلدٸك ينۆەستورلار كەڭەسٸ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ەلٸمٸز ٷشٸن ەكونوميكالىق ورىنى ەرەكشە ورگان. كەڭەس شەتەلدٸك ينۆەستورلار مەن قر ٷكٸمەتٸ اراسىنداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ وڭ باعىتتا شەشۋ ماقساتىندا قۇرىلعان بولاتىن.
مٸنە, 23 جىلدان بەرٸ اتالمىش كەڭەس ەل ەكونوميكاسىنا قوماقتى قارجى سالعان ينۆەستورلارعا قولداۋ كٶرسەتٸپ, تۋىنداعان مەسەلەلەردٸ بٸرلەسٸپ, شەشەتٸن ديالوگ الاڭىنا اينالدى. سونىمەن قاتار شەتەلدٸك ينۆەستورلار كەڭەسٸ ەلٸمٸزدٸڭ ينۆەستيتسييالىق كليماتىن جاقسارتۋ جولىندا دا قىرۋار جۇمىستار اتقارعانىن اتاپ ايتۋىمىز كەرەك.
توقاەۆ تەڭٸز كەنٸشٸندەگٸ قۇرىلىستىڭ كەشەۋٸلدەۋٸنە الاڭداۋشىلىق بٸلدٸردٸ
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ شەتەلدٸك ينۆەستورلار كەڭەسٸنٸڭ جٷزدەسۋٸندە بٸرٸنشٸ بولىپ سٶز الىپ, پاندەمييا جاعدايىندا مۇناي-گاز سەكتورىنىڭ ٶندٸرٸستٸك قارقىنىن بەسەڭدەتپەۋ كەرەك ەكەنٸن العا تارتتى. بۇل ٷشٸن مۇناي-گاز سەكتورىنىڭ تەحنولوگييالىق تۇرعىدان جاڭعىرۋىنا باسا كٶڭٸل بٶلۋدٸڭ ماڭىزى زور.
– قازٸرگٸ تاڭدا مۇناي-گاز سەكتورىنىڭ ەل ەكونوميكاسىن ٷشٸن ورىنى ەرەكشە. سوندىقتان بۇل سالاعا قاتىستى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار ۇدايى مەنٸڭ نازارىمدا. بٸزدەر مۇنايعا باي مەملەكەت رەتٸندە قولدا بار ەلەۋەتٸمٸزدٸ مەيٸلٸنشە تيٸمدٸ پايدالانۋعا كٷش سالۋىمىز كەرەك. ەلمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق ٶسٸمٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن تەڭٸز, قاشاعان جەنە قاراشىعاناق كەنشٸندەگٸ قولعا الىنعان جوبالاردى كەستەگە ساي جٷرۋٸ ماڭىزدى, – دەگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تەڭٸز كەنٸشٸن كەڭەيتۋگە قاتىستى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كەشەۋٸلدەپ جاتقانىنا الاڭداۋشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
تەڭٸز كەنٸشٸندەگٸ قولعا الىنعان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ اۋقىمى ٶتە كەڭ. ەلٸمٸزدٸڭ مۇناي-گاز سەكتورىندا بۇرىن-سوڭدى مۇنداي اۋقىمدى قۇرىلىس جۇمىستارى قولعا الىنباعانىن ەسكەرەسەك, تەڭٸز كەنٸشٸنٸڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتىن ارتتىرۋعا قاتىستى جوبانىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن باعامداۋعا بولادى.
قۇرىلىس جۇمىستارى تولىقتاي جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن تەڭٸز تابانىنا 23 مىڭنان استام تەمٸر تٸرلەۋلەر قاعۋ كەرەك. وسىدان-اق قولعا الىنعان جۇمىستى ماسشتابىن بايقاۋعا بولادى.
TengizChevroil كومپانيياسى جٷزەگە اسىرىپ جاتقان جوبا تولىقتاي ٸسكە اسقاننان كەيٸن تەڭٸز كەنٸشٸندە ٶندٸرٸلەتٸن مۇناي كٶلەمٸ 12 ملن تونناعا ارتادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە ەل ەكونوميكاسىنىڭ ٶركەندەۋٸنە ايتارلىقتاي ٷلەس قوساتىنى انىق.
سوندىقتان مەلەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بۇل جوبانى كەشەۋٸلدەتپەي تەز ارادا اياقتاۋدى تالاپ ەتۋٸن تٷسٸنۋگە بولادى.
ينۆەستيتسييالىق كليماتتى قالاي جاقسارتامىز?
ونلاين جٷزدەسۋدە قاسىم-جومارت توقاەۆ قاشاعان كەن ورنىن يگەرۋدٸڭ كەلەشەگٸ جايىندا سٶز قوزعادى. پرەزيدەنت مۇناي ٶندٸرۋدٸ تەۋلٸگٸنە 1,1 ميلليون باررەلگە دەيٸن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىستىڭ ٷشٸنشٸ كەزەڭٸن جٷزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى جوسپارىن جاساۋ قاجەت ەكەنٸنە توقتالدى.
ەلٸمٸزدٸڭ مۇناي-گاز سەكتورىن دامىتۋ ٷشٸن قوماقتى ينۆەستيتسييا قاجەت. مۇناي باعاسى بٸرشاما تٶمەندەگەن قازٸرگٸ ۋاقىتتا شەتەلدٸك ينۆەستورلاردى تارتۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس.
بۇل رەتتە قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە ينۆەستيتسييا سالۋدىڭ جاڭا تەتٸكتەرٸن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى. الداعى ۋاقىتتا ٷكٸمەت جەتٸلدٸرٸلگەن مودەلدٸك كەلٸسٸمشارتتىڭ ٷلگٸلەرٸن دايىنداپ, پرەزيدەنت نازارىنا ۇسىنۋى تيٸس.
بۇل قۇجات ينۆەستيتسييالىق پرەفەرەنتسييالارعا كەپٸلدٸك بەرٸپ, ولاردىڭ قۇقىقتىق جاعىنان قورعالۋىن جان-جاقتى قامتاماسىز ەتەدٸ. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى شەتەلدٸك ينۆەستورلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸمەن بٸرلەسٸپ شەشۋدٸڭ ماڭىزى زور. ٶيتكەنٸ وسىعان دەيٸنگٸ شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ قۇقىن قورعاۋ ٸسٸنە قاتىستى زاڭنمالىق قۇجاتتاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ وسى كەڭەستە دايىندالعان بولاتىن. قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە جاڭا قۇجاتتى دايىنداۋ بارىسىندا شەتەلدٸك ينۆەستورلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ٸستەدٸ تاپسىردى.
ٶز كەزەگٸندە ۆيتسە-پرەمەر رومان سكليار پرەزيدەنت پەن كەڭەس مٷشەلەرٸنە الداعى ۋاقىتتا ينۆەستورلاردىڭ جەر قويناۋىن گەولوگييالىق بارلاۋ جەنە ٶندٸرۋ جۇمىستارىنا كٶشۋگە كەپٸلدٸك بەرەتٸن كەلٸسٸمٸنٸڭ ەزٸرلەنٸپ جاتقانىنان جەتكٸزدٸ.
جاڭا كەلسٸمگە ساي ينۆەستورالىر ٶزدەرٸنە جۇمىس ٸستەۋگە رۇقسات بەرلٸگەن اۋماقتاردى گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ, جەدەل ەرەكەت ەتۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ەلٸمٸزدٸڭ گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ زامان تالابىنا ساي دامۋىنا ىقپال ەتەتٸنٸ سٶزسٸز.
بٷگٸندە قازاقستاندا ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسييا تارتۋ ٷشٸن كٶپتەگەن جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتقانى بەلگٸلٸ. كەزٸندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شەتەل ينۆەستيتسيياسىن تارتۋعا سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ شەت ەلدەگٸ ەلشٸلٸك قىزمەتكەرلەرٸن دە تارتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. بۇدان باسقا مەملەكەتتٸك مەكەمەلەرگە ينۆەستورلاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸ مەن سۇراقتارىنا جەدەل جاۋاپ بەرۋ «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا قىزمەت كٶرسەتۋ ٸسٸ قولعا الىندى. جيىن سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ ينۆەستورلارعا ٶز ۇسىنىستارىن ٷكٸمەتكە جولداۋىن تاپسىردى. وسىلايشا مەملەكەت باسشىسى كەلٸسٸپ پٸشٸلگەن توننىڭ كەلتە بولمايتىنىن تاراپتاردىڭ ەسٸنە سالدى.
نۇرلان جۇماحانوۆ
