ەلەمدە گەوساياسي تارتىستار كٷشەيٸپ, سەنٸم داعدارىسى اسقىنعان تۇستا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنا بەرٸك ۇستانىمىن تاعى بٸر مەرتە پاش ەتتٸ. بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مەرەيتويلىق جيىنىندا ايتتى دەپ جازادى Dalanews.kz.
توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ كەزدە ەلەمدە ەكسترەميستٸك يدەولوگييالار مەن پوپۋليزم قايتادان باس كٶتەرۋدە. راديكالدى ريتوريكانىڭ كٷشەيۋٸ, حالىقارالىق قۇقىقتىڭ قۇنسىزدانۋى جەنە نەگٸزگٸ حالىقارالىق ينستيتۋتتاردىڭ ەلسٸرەۋٸ بايقالۋدا.
وسىعان بايلانىستى قازاقستان بۇۇ جارعىسىنا دەگەن ادالدىعىن ساقتاي وتىرىپ, ونى رەفورمالاۋ قاجەتتٸگٸن دە تۇراقتى كٶتەرٸپ كەلەدٸ.
«بٷگٸنگٸ احۋال تۇرعىسىنان العاندا, بۇۇ ەلٸ دە بالاماسى جوق جاھاندىق ۇيىم رەتٸندە قالا بەرەدٸ, سوندىقتان بٸز ونى قولداۋدى جالعاستىرامىز», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
ساياساتتانۋشى عازيز ەبٸشەۆتٸڭ پٸكٸرٸنشە, توقاەۆتىڭ بۇل مەلٸمدەمەسٸ – بۇۇ-نىڭ ىقپالىن ەلسٸرەتۋگە مٷددەلٸ تٷرلٸ گەوساياسي وپپورتۋنيستەرگە بەرٸلگەن جاناما جاۋاپ. ٶيتكەنٸ سوڭعى جىلدارى «ەلەمدٸك الپاۋىتتاردىڭ ورتا مەرزٸمدٸ لوگيكاسى – ەمبەباپ حالىقارالىق ۇيىمنىڭ بەدەلٸن تٷسٸرٸپ, ٶزدەرٸنٸڭ مٷددەلەرٸنە قولايلى احۋال قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان».
بٸراق ەبٸشەۆ ەلەمدٸك قوعامداستىق ٷشٸن مۇنداي ەمبەباپ ۇيىمنىڭ بالاماسى جوق ەكەنٸن ەسكە سالادى.
«ٸرٸ دەرجاۆالاردىڭ ابسوليۋتتٸ ٷستەمدٸگٸ دەۋٸرٸ ٶتتٸ. قازٸر بارلىق مەملەكەتتەر ٶزدەرٸنٸڭ ۇلتتىق مٷددەلەرٸنە سەيكەس ستراتەگييالىق جوسپار قۇرىپ, العا ۇمتىلۋدا. يە, اقش پەن قىتايدىڭ ىقپالى زور. ودان بٶلەك رەسەي, ٷندٸستان, ۇلىبريتانييا, فرانتسييا, جاپونييا, گەرمانييا سەكٸلدٸ ٸرٸ ويىنشىلار بار. بٸراق گەوساياسي كارتادا كانادا, اۆسترالييا, برازيلييا, وڭتٷستٸك كورەيا, يزرايل دە بار ەكەنٸن ۇمىتپاۋ كەرەك. ۆەتنام, پەكٸستان, ساۋد ارابيياسى, تٷركييا, يتالييا, مىسىر, وڭتٷستٸك افريكا سيياقتى مەملەكەتتەر دە ٶز ورنىن ناقتىلاۋعا تالپىنۋدا. بۇل قاتارعا قازاقستان, ٶزبەكستان, ەزەربايجان سيياقتى ەلدەر دە قوسىلدى. ەر ەلدە ۇلتتىق مٷددەنٸ قورعايتىن راتسيونالدى, پراگماتيكالىق ەليتالار قالىپتاسىپ ٷلگەرگەن», – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, كٶپپوليارلى ەلەمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ ەرەكەتتەرٸ وسى ەلدەردٸڭ كٶپجاقتى امبيتسيياسىنا تٸرەلەدٸ.
تٷپتەپ كەلگەندە, بارلىعى قايتادان ەمبەباپ حالىقارالىق قۇقىقتىڭ باسىمدىعىن مويىنداپ, ونى بٸر ورتاق ەلەمدٸك ۇيىم ارقىلى جٷرگٸزۋگە مەجبٷر بولادى.
«سول كەزدە بٸرقاتار ەلدەردٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستاننىڭ دا, حالىقارالىق قۇقىقتىق تەرتٸپتٸ قورعاۋدا جەنە بۇۇ-نى قولداۋدا تۇراقتى تٷردە الدىڭعى شەپتە جٷرگەنٸ ايقىندالماق. قازاقستان بۇل رەتتە بۇۇ رەفورمالارىنىڭ قاجەتتٸلٸگٸن مويىنداپ قانا قويماي, بۇل تۋرالى اشىق پٸكٸرتالاستاردى دا بەلسەندٸ تٷردە كٶتەرۋدە», – دەپ تٷيٸندەيدٸ عازيز ەبٸشەۆ.
ەلەمدٸك ساياسي ارحيتەكتۋراداعى بۇۇ-نىڭ رٶلٸ تۋرالى سٶز قوزعالعاندا, پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ وسىدان ەكٸ-ٷش جىل بۇرىنعى سانكت-پەتەربۋرگ حالىقارالىق ەكونوميكالىق فورۋمىنداعى ەيگٸلٸ مەلٸمدەمەسٸن دە ايتا كەتكەن ورىندى.
سول جولعى جيىندا قازاقستان باسشىسى كٶپشٸلٸك الدىندا دنر مەن لنر-دى مويىندامايتىنىن انىق ەرٸ اشىق جەتكٸزگەن ەدٸ. ول حالىقارالىق قۇقىقتىڭ باستى قۇجاتى – بۇۇ جارعىسىنا سٷيەنۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتٸپ, قازاقستاننىڭ بۇل مەسەلەدە ۇستانىمى ناقتى ەكەنٸن ەسكە سالعان بولاتىن.
بۇل دا رەسمي استانانىڭ ەمبەباپ حالىقارالىق قۇقىق نورمالارى مەن بۇۇ قاعيداتتارىن بەرٸك قورعاپ كەلە جاتقانىن دەلەلدەي تٷسەدٸ.
لاۆروۆ بۇۇ-عا نە دەپ شٷيلٸكتٸ?
رەسەيدٸڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ سەرگەي لاۆروۆتىڭ ايتۋىنشا, باتىس "اۋعانستان ويىنىنا" قايتا ورالۋعا بەلسەندٸ تٷردە ەرەكەت ەتٸپ جاتىر, سونىڭ بٸر دەلەلٸ – دوحادا باستاماشىلىق جاسالعان جاڭا كەڭەس فورماتى.
– بٸز باتىستىڭ اۋعانستاننان شىققاننان كەيٸن بۇل ەلگە قايتا ارالاسۋعا تىرىسىپ جاتقانىن بايقادىق. بۇعان دەيٸن ايتقانىمداي, ولار اۋعان جەرٸنەن تاليبتەر بيلٸككە كەلگەن كەزدە قاشىپ شىققان بولاتىن. قازٸر باتىس, اتاپ ايتقاندا, بۇۇ حاتشىلىعى ارقىلى دوحادا ٶتەتٸن جاڭا كەڭەس فورماتىن باستامالاپ وتىر, – دەدٸ لاۆروۆ ٶزبەكستانعا جاساعان ساپارىنىڭ قورىتىندىسىندا.
لاۆروۆتىڭ ايتۋىنشا, باتىس ەلدەرٸ ٶزدەرٸن جايسىز سەزٸنەدٸ, ٶيتكەنٸ دوحاداعى فورماتقا دەيٸن اۋعانستانداعى پروتسەستەرگە سىرتقى ىقپال ەتۋ ٸسٸندە نەگٸزگٸ رٶلدٸ وسى ٶڭٸردە ورنالاسقان ەلدەر اتقارىپ كەلدٸ.
– بٸز قارسى ەمەسپٸز. تەك باتىس ەلدەرٸ وسى ورتاق كٷش-جٸگەرگە ادال نيەتپەن قاتىسىپ, ونىڭ استارىندا ەكٸجاقتى ماقساتتار بولماعانىن قالايمىز. سوندىقتان بٸز دە دوحاداعى پروتسەسكە قاتىسىپ وتىرمىز, – دەدٸ لاۆروۆ.
سونىمەن بٸرگە, مەسكەۋ ەلٸ دە بۇۇ مەن باتىستىڭ اۋعانستاندى تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان ورتاق ەرەكەتتەرٸنەن ايتارلىقتاي نەتيجە كٶرٸپ وتىرماعانىن اتاپ ٶتتٸ.
