رەسەيدەگٸ وقيعاعا باعا بەرگەن قازاقستاندىق ساياساتتانۋشىلاردىڭ پٸكٸرٸن تىڭداپ ەكٸۇداي ويعا قالدىق. شىنىن ايتقاندا, كەيبٸرەۋلەرٸنٸڭ سٶزٸندە تۇشىمدى تٷك جوق. تاعى دا سول ٶگٸزدٸ دە ٶلتٸرمەۋدٸڭ, اربانى دا سىندىرماۋدىڭ امالى. ساق. ٶتە ساق.
ايتالىق, كٶرشٸمٸزدەگٸ وقيعالاردان بٸز قانداي ساباق الۋعا تيٸسپٸز?
«رەسەيدە ەل ميتينگٸگە شىعىپتى. ەندەشە, بٸزگە دە ويلانۋ كەرەك شىعار. بۇل جاعداي بٸزدە دە قايتالانۋى مٷمكٸن عوي?!» — دەپ تولعانا ما ەكەن بٸزدٸڭ بيلٸك, بٸزدەگٸ جٷيەنٸڭ تٶبە باسىندا وتىرعاندار…
دوسىم نە دەيدٸ?
بۇل تاراپتا ساياساتتانۋشى دوسىم سەتپاەۆ بٸزدەگٸ ساياسي ەليتانىڭ جۇرتتان جالتاراتىنىن, جابىقتىعىن, تۇيىقتىعىن تٸلگە تيەك ەتٸپتٸ. دۇرىس ايتادى. بٸزدٸڭ شەنەۋنٸكتەر قانداي ٶزٸ? بٶتەن. بٶگدە. حالىقپەن ارالاسۋدان قورقادى. جۇرتتىڭ جۇعىسىپ كەتۋٸنەن ساقتانادى. سولاي ەمەس پە?
– تىعىرىقتان شىعۋدىڭ بٸر جولى – دەموكراتييالىق رەفورما, – دەيدٸ سەتپاەۆ.
سوندا عانا حالىقتىڭ بيلٸككە دەگەن سەنٸمٸ ٶسەدٸ. مەملەكەتتٸك قۇرىلىمداردى, ۇلتتىق كومپانييالاردى قۇپييالاماي, ولاردىڭ جۇمىسىن, كٸرٸسٸن-شىعىسىن بارىنشا اشىق قىلۋ قاجەت. حالىق بيلٸك باسىنداعىلاردىڭ قالاي تابىس تاباتىنىن, تابىستى قايدا جۇمسايتىنىن بٸلٸپ جٷرۋٸ تيٸس. سوسىن, جاڭا ساياسي پارتييالار قاجەت, قازٸرگٸ قۋىرشاق پارتييالاردى ايتىپ وتىرعان جوقپىن.
ايتۋىنشا, قازٸرگٸ بيلٸك وپپوزيتسييادان سەسكەنبەيدٸ. قورقاتىنداي قۋاتى جوق. بۇل وپپوزيتسييا ٶتتٸ. كەتتٸ. بٸراق, بۇل قازاقستاندا قازٸرگٸ جٷيەگە دەگەن ساياسي قارسىلىقتىڭ بٸرجولاتا ٶشكەنٸن بٸلدٸرمەيدٸ.
ەسكٸ وپپوزيتسييانىڭ ورنىنا جاڭاسى كەلەدٸ. ولار قازٸرگٸ جٷيەمەن مٷلدە باسقا ەدٸسپەن, باسقا تەسٸلمەن كٷرەسۋٸ مٷمكٸن.
پولەتاەۆ vs Cارىم
بۇل ەكەۋٸ ەكٸ بٶلەك ەلەمنەن كەلگەن سيياقتى. سارىمنىڭ پٸكٸرٸ بٸزدٸڭ ۇستانىممەن سەيكەسەدٸ. پولەتاەۆتىڭ سٶزٸنەن شىنايىلىق تاپپادىق. ايتۋىنشا, رەسەيدە الاڭعا شىققاندار – گادجەتتەر مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ بۋىنى ەكەن. جەلٸككەن, ەلٸتكەن, بٷلٸك ٸزدەگەن, ٶمٸردٸڭ ىستىق-سۋىعىن باستان ٶتكەرمەگەن بۋىن.
– ولار الاڭعا شىعىپ, پوليتسييامەن الىسقاندى باتىرلىق سانايدى. يە, جەمقورلىق جٷيكەنٸ قۇرتىپ بولدى. بٸراق, ونىمەن جٷيەلٸ تٷردە, زاڭدى پروتسەدۋرالار نەگٸزٸندە كٷرەسۋ كەرەك. ال مىنا ميتينگٸدە جەمقورلىقتى قالاي جەڭۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى ويعا قونىمدى بٸردە-بٸر ۇسىنىس ايتىلمادى. حالىق تۇرمىستىڭ ناشارلاپ كەتكەنٸن قايتالاۋمەن عانا بولدى, – دەيدٸ.
بايقاساڭىز, رەسمي بيلٸكتٸڭ مەلٸمدەمەسٸ سيياقتى. تۇشىمدى تٷك جوق. الاڭعا شىققان ەل جەلٸككەن, ەلٸتكەن ەكەن. بٷلٸك ٸزدەگەن ەكەن. سوندا جەمقورلىقپەن كابينەتتە وتىرىپ «كٷرەسۋ» كەرەك ەكەن. وسى ۋاقىتقا دەيٸن بۇدان قانداي نەتيجە بولدى? بولسا, ەلدٸڭ الاڭعا شىعىپ نەسٸ بار?
ساياساتتانۋشى سارىمنىڭ پٸكٸرٸ پولەتاەۆتىڭ سٶزٸنە كەرەعار جاتىر. „بۇرىنعى پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتەگٸ قوعام تراسفورماتسييالانىپ جاتىر„, دەيدٸ. ياعني, ٶزگەرۋدە, ٶسۋدە. سان جاعىنان دا, ساپا جاعىنان دا. ال بيلٸك شە? ول ٶزگەردٸ مە?
– ساياسات پەن ەكونوميكا نارىعىنا مٷلدە جاڭا ويىنشىلار كەپ جاتىر.
كٶر دە تۇرىڭىز ناۆالنىيدى جابادى. ول رەسەيدەگٸ نارىزىلىق ليدەرٸنە اينالىپ ٷلگەردٸ. پۋتين ونى سايلاۋعا جٸبەرمەۋدٸڭ امالىن تابادى.
الدا پرەزيدەنت سايلاۋى مەن الاپات دەۆالۆاتسييا كەلە جاتىر. قىزىقتىڭ كٶكەسٸن سوندا كٶرەمٸز. بەلارۋس تا شاتقاياقتاپ تۇر. ول جاقتا رەسەيدەگٸدەي ەلدٸ ەرەۋٸلگە باستاپ شىعاتىن كٶشباسشى جوق شىعار, بٸراق تۇرمىس اۋىرلاپ بارادى. ال بۇل حالىقتى الاڭعا الىپ شىعاتىن ەڭ باستى فاكتور, – دەيدٸ سارىم.
"كرىم ناش" پا?
ساراپشى مارات شيبۇتوۆ تا سارىمنىڭ سٶزٸن قوستاپ وتىر. رەسەيدەگٸ حالىق نارازىلىعى ٷدەمەسە, ازايمايدى.
— شىنىمدى ايتايىن. رەسەيدەگٸ الاڭعا شىققان حالىققا قاراپ تاڭ قالىپ وتىرمىن. سوڭعى جىلدارى مٷلدە بولماعان قۇبىلىس بۇل.
بايقايمىن, «كرىم ناش» دەگەن وپتيميزنٸڭ اپتىعى باسىلعان سيياقتى. بوساعان توڭازىتقىش تەلەديداردى جەڭٸپتٸ, اقىرى.
حالىق اينالاسىنا قارايلاپ, نەگە كەدەيمٸز, تۇرمىسىمىز نەگە جٷدەۋ دەپ, ويلانا باستادى. رەسەيدەگٸ ميتينگ بٸر قالامەن شەكتەلگەن جوق. دەمەك, كرەملدٸڭ قازٸرگٸ ساياساتىمەن تۇتاس حالىق كەلٸسپەيدٸ دەگەن سٶز, – دەيدٸ ول.
شيبۇتوۆ بۇل رەتتە ٸلگەرٸدەگٸ پولەتاەۆتىڭ پٸكٸرٸنە سوققى بەرٸپتٸ.
– الاڭعا شىققان نەگٸزٸنەن جاس بۋىن ەكەن. ستۋدەنتتەر, وقۋشىلار. ەرتەڭ ەلدٸڭ قابىرعاسىن قالايتىن بۋىن قازٸرگٸ جٷيەگە كٶڭٸلٸ تولماي الاڭعا شىقتى. ەندەشە, كرەملدٸڭ باس اۋرۋى ودان سايىن كٶبەيەدٸ. مۇنىڭ ارتى نەمەن اياقتالارىن بولجاۋدىڭ ٶزٸ قيىن, – دەيدٸ ول.
بٸز گەرمانييا ەمەسپٸز, بولا المايمىز دا…
بٸزدەگٸ جٷيە ەدٸلەتسٸز. مەسەلە شىندىق قۋۋدا, اقيقات ٸزدەۋدە ەمەس. ەدەپكٸ ٶمٸردەگٸ ەدٸلەتسٸزدٸكتە جاتىر. ساراپشى بولات سۇلتانوۆتىڭ سٶزٸنەن وسىنى ۇقتىق.
– بٸزدٸڭ شەنەۋتٸكتەر بٸرنەرسە بولسا, باتىستى مىسالعا كەلتٸرەدٸ. باتىستان كٶشٸرەدٸ. قازاقستاندى باتىسپەن سالىستىرادى. بٸز قايدا, ولار قايدا? قازاقستانداعى ەڭ تٶمەنگٸ «پەنسييا» — 28 مىڭ تەڭگە. دەل وسى جاستاعى نەمٸستٸڭ زەينەتكەرٸ 1000 ەۋرو الادى. توق ەتەرٸن ايتسام, بيلٸككە ٶزٸن-ٶزٸن جارنامالاۋدى دوعارۋ كەرەك. تىم اسپانداپ كەتتٸ. حالىقتان الىستاپ كەتتٸ, – دەيدٸ سۇلتانوۆ.
P.S. ەلەمدەگٸ ەڭ ىقپالدى 100 ويشىلدىڭ بٸرٸ مويزەس نايم ٶزٸنٸڭ «بيلٸكتٸڭ اقىرى» اتتى كٸتابىندا بىلاي دەپ جازادى: «بيلٸككە بۇلشىق ەتٸن بۇلتىلداتقاندى قويىپ, اقىلمەن ەرەكەت ەتەتٸن كەز كەلدٸ. بۇل ٶزگەرٸستٸڭ باسى. ٶزگەرمەدٸ ەكەن, ورنىنان ايىرىلادى. سايىپ كەلگەندە, ٶزگەرٸس بيلٸكتٸڭ ٶزٸ ٷشٸن كەرەك. ٶز ورنىن ساقتاپ قالۋى ٷشٸن قاجەت». سولاي.
دۋمان بىقاي
