ەلٸمٸزدە قازاق تٸلٸندە قىزمەت كٶرسەتۋدٸ تالاپ ەتەتٸن ازاماتتار كٶبەيٸپ كەلەدٸ. الايدا ارنايى مەكەمەلەردە تٸل مەسەلەسٸ ەلدە دە كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ. بۇنى كٶز كٶرٸپ, قۇلاق ەستٸپ جٷر. مەسەلەن, تٸل جاناشىرى تولقىن مۇحتارحانوۆا وسىنداي جاعدايمەن بەتپە-بەت كەلگەن. ول قازاق تٸلٸنٸڭ قۇقىعىن شەكتەگەن “Miele” جشس جەنە "مەچتا" كومپانييالارىن ازاماتتىق سوتتا جەڭٸپ شىققان. تٸل مايدانىنداعى تارتىستى جاعدايدى Air Astana كومپانيياسىنىڭ بۇرىنعى قىزمەتكەرٸ Dalanews.kz اگەنتتٸگٸنٸڭ تٸلشٸسٸنە ەگجەي-تەگجەيلٸ بايانداپ بەردٸ.
كٶپبالالى انانىڭ ايتۋىنشا, تٸل ٷشٸن كٷرەس بٸر جىل بۇرىن باستاۋ العان. بۇعان دەيٸن دە ەدٸلدٸكتٸ تۋ ەتكەن ازاماتتىڭ تٸل قۇقىعىن تالاپ ەتۋٸنە بٸرنەشە جاعداي ەسەر ەتكەن.
“نەگٸزٸ ٶزٸم ەدٸلدٸكتٸ تۋرا ەرٸ قورىقپاي ايتاتىن اداممىن. ەدٸلەتسٸزدٸكتٸ كٶرسەم, كٶز جۇمىپ وتىرا المايمىن. جالپى تٸل ٷشٸن كٷرەسكە بارۋدىڭ بٸرنەشە سەبەبٸ بار. بٸرٸنشٸ – بالالارىمنىڭ بولاشاعىنا دەگەن الاڭداۋشىلىق. بٸر كٷنٸ بالام بٸر عيماراتتاعى جازۋدى كٶرٸپ, “اناشىم, “ەحەت” دەگەن نە دەپ سۇرادى?”. سٶيتسەم تٶبەدە "شىعۋ" دەگەن جازۋدى تەك اعىلشىن تٸلٸندە جازىپ قويعان. “Exit” دەگەن سٶزدٸ “eحەت” دەپ وقىپ جٷر ەكەن. مەن وسى سەتتە بالام ٶز ەلٸنٸڭ عيماراتىنان تٷسٸنبەيتٸن سٶزدٸ وقىپ تۇرعانىنا قاتتى نامىستاندىم.
ەكٸنشٸ سەبەپ دٷكەندە بولعان جاعداي ەدٸ. كەزەكتە تۇرعاندا ساتۋشى بٸر كٸسٸگە: “يا ۆاس نە پونيمايۋ. گوۆوريتە نا رۋسسكوم, ليبو ۋحوديتە س وچەرەدي” دەدٸ. ماعان سول سەتتە: “مەن ٶز ەلٸمدە تۇرامىن, بٸراق نەگە قازاق تٸلٸمٸز قورعالماعان” دەگەن وي كەلدٸ. سٶيتٸپ زاڭدى adilet.kz-تەن قاراي باستادىم. مەملەكەتتٸك تٸلٸمٸزدٸ قورعايتىن زاڭدار كٶپ ەكەن. الايدا بٸز ونى بٸلە بەرمەيدٸ ەكەنبٸز. ەگەر مەن سول جەردە زاڭدى بٸلسەم, ساتۋشىنى ورنىنا قويار ەدٸم” , - دەيدٸ تولقىن حانىم.
وسىلايشا زاڭمەن تولىققاندى تانىسىپ شىققاننان كەيٸن, ول تٸل مەسەلەسٸن بٸر كونستيتۋتسييامەن قورعاۋعا بولاتىنىن تٷسٸنەدٸ. ايتۋىنشا, زاڭ تۇرعىسىنان كٶپتەگەن مٷمكٸندٸك قاراستىرىلعان. الايدا ادامدار ودان بەيحابار.
“بٸزدٸڭ اتا زاڭىمىزدا نە دەيدٸ? ەركٸم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىن, زاڭدارىن, ادامدار قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, ابىروي مەن قادٸر-قاسيەتٸن قۇرمەتتەۋگە مٸندەتتٸ. ٶكٸنٸشتٸسٸ, بٸز ٶز قۇقىعىمىزدى بٸلمەگەندٸكتەن, تٸلٸمٸزدٸ قورعاي الماي جٷرمٸز.
ارى قاراي تٸل تۋرالى زاڭعا توقتالىپ ٶتسەم. مۇندا تۇتىنۋشىلاردى قورعايتىن زاڭ مەن كەسٸپكەرلٸك كودەكس تە بار. تٸپتٸ جارناماداعى ماڭدايشالارعا دا ارنايى زاڭ قاراستىرىلعان. وسىلاردىڭ بەرٸن وقىپ, ٶزٸمنٸڭ قۇقىعىمدى تولىق قورعاي الاتىن بولدىم”, - دەيدٸ ول.
وسى تۇستا تولقىن حانىم قازاقستاندا تۇرمىستىق تەحنيكاعا قاجەتتٸ تاۋارلاردى ۇسىناتىن “Miele” كومپانيياسىمەن تٸل مەسەلەسٸ بويىنشا كەلەڭسٸز جاعدايعا تاپ بولادى. تٸپتٸ بۇل ٸس سوتقا دەيٸن بارعان.
“وتباسىمىزبەن جاڭا قونىس الدىق. سول جەرگە ٶڭدەۋ جۇمىستارىن جاساۋعا بەل بايلادىق. وسىلايشا جازدا الدىن الا “مەچتا” دٷكەنٸنە بارىپ, “Miele” كومپانيياسىنىڭ كٸر جۋعىش ماشيناسى مەن كەپتٸرەتٸن قۇرىلعىسىن ساتىپ الدىق. پەتەرٸمٸزدٸڭ ٶڭدەۋ جۇمىسى اياقتالعان سوڭ, كٷزدە جاڭا قونىسىمىزعا كٶشٸپ كەلدٸك.
زاتتارىمىزدى “Miele” كومپانيياسىنان الدىرتتىق. سودان كٶپبالالى بولعان سوڭ, بٸرٸنشٸ قاجەت نەرسە كٸر ماشينا بولدى. سونى ورناتىپ, قولدانا باستادىق. الايدا مەن نۇسقاۋلىقتان قازاقشا مەتٸن تابا المادىم. العان زاتتارىمىزدا قازاقشا نۇسقاۋلىعى مٷلدەم بولمادى. سودان مەن “Miele” كومپانيياسىنا حابارلاسىپ, ولاردان قازاقشا نۇسقاۋلىقتى سۇرادىم. ولار جٸبەرۋ ٷشٸن ۋاقىت قاجەت ەكەنٸن ايتتى. سودان مەن ٶز تالابىمدى سوت ارقىلى شەشەتٸنٸمدٸ جەتكٸزدٸم”, - دەيدٸ تولقىن حانىم.
ال كومپانييا قازاقشا نۇسقاۋلىعىن ەكٸ اپتا ٶتكەننەن كەيٸن جٸبەرگەن.
“ايتا كەتەتٸن جايت, “Miele” بٸر اي نەمەسە ەكٸ اپتا بۇرىن اشىلعان كومپانييا ەمەس. قازاقستاندا 15 جىلدان بەرٸ جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. ەگەر ولاردا قازاقشا نۇسقاۋلىق بولسا, سول مەزەتتە ەلەكتروندى پوشتاما جولدايتىن ەدٸ. بٸراق ولار ەكٸ اپتا ٶتكەننەن كەيٸن ٸسكە كٸرٸسٸپ, ەلەكتروندى نۇسقاسىن پوشتاما جٸبەردٸ. نەتيجەسٸندە “مiele مەن "مەچتا" كومپانييالارىن “تۇتىنۋشى قۇقىعىم بۇزىلدى دەپ” ازاماتتىق سوتقا بەردٸم. بٸرٸنشٸدەن, تۇتىنۋشى رەتٸندە سۇراعان نۇسقاۋلىق پەن “Miele” كومپانيياسىندا قازاقشا اقپاراتتىڭ جوق ەكەنٸن ايتتىم. سونىمەن قاتار "Mielە" كومپانيياسىنىڭ سايتىندا قازاق تٸلٸن تاڭدايتىن باتىرمانىڭ جوق ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸم. سوت پروتسەسٸندە ولار “kz” دەگەن قازاقشا باتىرمانى ەنگٸزدٸ.الايدا باتىرمانى قوسقانىمەن, قازاقشا اقپارات بولمادى. وسى نەگٸزدە تۇتىنۋشى رەتٸندە قۇقىعىمنىڭ بۇزىلعانىن قوستىم”, - دەيدٸ تٸل جاناشىرى.
نەتيجەسٸندە ول “Miele” كومپانيياسىن سوتتا جەڭٸپ شىعادى. ال تۇتىنۋشى قۇقىعىن شەكتەگەن كومپانييا وعان ارنايى ٶتەماقى تٶلەگەن.
“مەنٸڭ بٸر تانىسىم شاڭسورعىش ساتىپ الدى. ول جەردە دە تەك ورىسشا نۇسقاۋلىق بولدى. مەن ونى دەلەل رەتٸندە قوسقىم كەلدٸ. الايدا سوت بٸر تۇتىنۋشى بولعاندىقتان, ونى بٶلەك تۇتىنۋشى رەتٸندە جازسىن دەپ ايتتى. سوتتىڭ شەشٸمٸ بويىنشا, “Miele” كومپانيياسىن پروكۋراتۋراعا 455-باپ بويىنشا جٸبەرۋٸم كەرەك بولدى. سونداي-اق “Miele” كومپانيياسى تۇتىنۋشى قۇقىعىم بۇزىلعانى ٷشٸن مورالدىق شىعىن رەتٸندە 100.000 تەڭگە تٶلەدٸ جەنە باجىمدى قايتاراتىن بولدى”, - دەيدٸ ول.
ارىزدانۋشى اتالمىش كومپانييامەن ٸس ەلٸ اياقتالماعانىن جەنە ونى سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزەتٸنٸن ايتتى.
“مiele كومپانيياسىنىڭ سايتىندا تٸل تاڭداۋ بۇرىشى بولمايتىن. تەك ورىسشا تۇراتىن. سوت بارىسىندا “kz” دەپ باتىرما ەنگٸزدٸ. بٸراق اقپارات ەلٸ دە جوق. سوندىقتان مەنٸڭ كەلەسٸ جۇمىسىم پروكۋراتۋراعا ارىز جازىپ, "Miele" كومپانيياسىنىڭ كٶرنەكٸ اقپاراتتارىنىڭ بەرٸن اۋدارتۋ”, - دەيدٸ.
تٸل جاناشىرى ەر ادام قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن ٶڭٸرٸنەن قازاقشا اقپارات الۋعا تولىق قۇقىقىلى ەكەنٸن جەنە مەسەلەنٸ داۋ-دامايسىز زاڭ تۇرعىسىنان شەشۋگە بولاتىنىن ايتادى. وسى تۇستا كەسٸپكەرلەر دە زاڭمەن تانىسىپ شىقسا دەگەن ٶتٸنٸشٸن جەتكٸزدٸ.
“كٶپتەگەن كەسٸپكەرگە ايتارىم بار. ەڭ بٸرٸنشٸ ولار تۇتىنۋشى قۇقىعىن قورعايتىن زاڭدى وقىپ, كەسٸپكەرلٸك كودەكسٸن قاراپ شىقسا دەيمٸن. ٶيتكەنٸ مەن قازاق تٸلٸندەگٸ اقپاراتتى تالاپ ەتەتٸن كەزدە, كٶپ جاعدايدا سەن ۇرىس ٸزدەپ تۇرسىڭ, ۇلتشىلسىڭ دەپ ايتادى. مەن ٶز كەزەگٸمدە "بۇل جەردە قاتىپ قالعان ەشقانداي پرينتسيپ جوق ەكەنٸن, تەك مەن قۇقىعىمدى زاڭ جٷزٸندە تالاپ ەتٸپ تۇرعانىمدى ايتامىن”, - دەپ سٶزٸن جالعادى ول.
قازٸرگٸ تاڭدا ادامدار قاي جەردە جٷرسە دە ٶز قۇقىعىن قورعاي الادى. وسى تۇستا تٸل جاناشارى ٷيدە وتىرىپ-اق ارىزدى ونلاي بەرۋگە مٷمكٸندٸك قاراستىرىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.
“مەملەكەت باسشىسى حالىقتىڭ شاعىمىن, ارىزىن, تالاپتارىن جەتكٸزۋ ٷشٸن ونلاين جٷيەنٸ دە ٸسكە قوستى. مەسەلەن, سۋرەتكە تٷسٸرەسٸز. سوسىن ٶتٸنٸش پەن ەلەكتروندى كٸلتٸڭٸز بولسا, بارلىق مەكەمەگە شاعىم جٸبەرە الاسىز. ال شاعىمعا جاۋاپ كەلمەسە,سوتقا بەرە الاسىز. ەش قيىندىعى جوق. مەن وسى تەسٸلدٸ حالىق تٷسٸنسە ەكەن دەيمٸن. مەسەلەگە بەي-جاي قاراماي, ٶز قۇقىقتارىن تالاپ ەتسە, بٸز قوعام رەتٸندە دامي الامىز”, - دەيدٸ ول.
سونداي-اق تٸل جاناشىرى تاعى بٸر ماڭىزدى تٸلەگٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
“مەنٸڭ تاعى بٸر ارمانىم - مەملەكەتتٸك تٸل تۋرالى زاڭ شىعارىپ, سونى قاداعالايتىن ارنايى بٶلٸمشە بولسا ەكەن دەيمٸن. سەبەبٸ ول جالپى قازاق بولىپ قالۋىمىزدىڭ ماڭىزدى بٶلشەگٸ” – دەپ ٶتٸنٸشٸن جەتكٸزدٸ.
