تايجان: "شەڭگەلدٸدەگٸ "پيياز داۋى" جاي ەمەس, جوسپارلانعان دٷنيە"
شەڭگەلدٸدەن الماتىعا ورالدىم. ەڭگٸمە ديحاندارمەن ەمەس, الماتىدان كەلگەن "ۇلت جاناشىرلارىمەن" كٶبٸرەك بولدى. الماتىنىڭ "بەلسەندٸلەرٸ" گەرويحان قىستاۋباەۆ, ايگٷل قوقاەۆا, ايدىن ەگەۋباەۆ, بەرٸك اعىباەۆ, عابيدەن جەكەي, مەن بٸلمەيتٸن تاعى باسقا ادامدار ەڭگٸمەگە كەدەرگٸ جاساپ وتىردى. داۋىستارىن كٶتەرٸپ, باسقالار سٶيلەگەن كەزدە ولارعا سٶز بەرمەي وتىردى.
ەكٸ ساعاتقا سوزىلىپ كەتكەن ەڭگٸمەمٸزدٸڭ اياعىندا, اياق استىنان مەنٸ بٶلمەدەن جٸبەرمەي, ماعان كەدٸمگٸ كٷش كٶرسەتە باستادى. مەن مۇندايدى كٷتپەپپٸن, بٸراق مەنٸ كٷشپەن قورقىتۋ – دالباسا ەرەكەت ەكەنٸن ولار ەلٸ بٸلمەيدٸ ەكەن.
ماعان ايىپتارى بارلار - ٷش ديحاندار كەزدەسۋگە كەلدٸ. 20 توننا, 40 توننا, 42 توننا. تولىعىمەن شامامەن 100 تونناداي. ول بٸزدٸڭ سول جىلداعى وبەمٸمٸزدٸڭ 1,43% عانا. ياعني, بۇنداي مەسەلەدەن بٸز نە بايىپ كەتە المايمىز, نە كەدەي بولىپ قالمايمىز.
ٷش جٸگٸت - ول قايرات, قۋات جەنە بەيسەن. قايرات (42 توننا) پەن قۋاتقا (40 توننا) سۇراق قويدىم.
– نەگە سٸزدەر ماعان ەكٸ جىلدىڭ ٸشٸندە بٸردە بٸر رەت تەلەفون شالىپ ارىزدارىڭىزدى ايتپادىڭىزدار?
- باتاشقا (باتىرعالي ەمريەۆ) ايتتىق, باتاش قوي پييازىمىزدى الىپ كەتكەن.
- جاقسى, ال جەكە مەنٸمەن كەلٸسٸمشارت بولدى ما? سٸزدەردٸڭ تاراپتارىڭىزدان... اۋىزشا, جازباشا بولسىن? - دەپ سۇرادىم.
- جوق, - دەيدٸ, – سٸزبەن بولعان جوق, باتاش ۋەدە ەتتٸ, ەكٸ جىل كٷتٸپ جٷرمٸز.
- ولاي بولسا نەگە ماعان ايىپ قويىپ وتىرسىزدار? يە, راس, باتاش, ياعني باتىرعالي ەمريەۆ, مەنٸمەن جۇمىس ٸستەگەن سول جىلى, بٸراق ٶزٸ مەنٸ لاقتىرىپ كەتتٸ عوي, اقشامدى الىپ, پيياز بەرمەي... مەن ونى قازٸر سوتقا بەرٸپ وتىرمىن, سونى بٸلەسٸزدەر مە?
- و جاعىن بٸلمەپپٸز. يە, سٸزگە تٸكەلەي حابارلاسۋ كەرەك ەدٸ. مويىندايمىز. ەندٸ بٸزگە اقشا بەرمەيسٸز بە, اقشامىزدى كٸمنەن سۇرايمىز?
- سٸزدەرگە كٸم ۋەدە بەردٸ, سودان اقشاڭىزدى سۇراڭىز, – دەپ ايتتىم. – ال مەن ٶز باسىم باتاشتى ەزٸر سوتقا بەردٸم. تٷگەل مٷلٸگٸنە سوت ارەست سالىپ قويدى. قازاننىڭ 21 كٷنٸ سوتتىڭ بٸرٸنشٸ وتىرىسى بولادى, – دەپ, مەلٸمدەدٸم. قاعيدا تۇرعىسىندا ونىڭ قارىزىن - 125 توننا - قايتارتىپ الامىن.
ٷشٸنشٸ جٸگٸت, بەيسەن شاكەروۆ دەيتٸن, 40 توننا, باتاشپەن بٸرگە جۇمىس ٸستەيدٸ نەگٸزٸ. باسسىزدىق كٶرسەتٸپ, ٶزٸندە سٶزدەن باسقا ەش دەلەلدەرٸ جوق, "سەن ماعان قارىزسىڭ", دەپ وتىردى.
- جارايدى, ولاي بولسا مەنٸ سوتقا بەر, – دەپ قايتاردىم.
مەن جاقتان 5 شارۋا كەزدەسۋگە كەلدٸ, مەنٸ اقتاپ وتىردى. ەكٸ جىل مەن ولارمەن بٸرگە جۇمىس ٸستەگەنٸم ٷشٸن راحمەت ايتتى. ول سامات, سەكەن, نۇركييا, مارات دەگەن پييازشىلار.
كەزدەسۋدىڭ سوڭىندا, مەن جوعارىدا جازعانداي, "قالانىڭ بەلسەندٸلەرٸ" مەنٸ بٶلمەدەن شىعارماي, كٷش قولداندى.
ايدىن ەگەۋباەۆ, عابيدەن جەكەي, بەرٸك اعىباەۆ, ازات اعا جەنە گەرويحان قىستاۋباەۆ. قاتتى تاڭ قالدىم, مۇنى كٷتپەپپٸن. بٸراق مەنٸ بٸلمەيدٸ, مەنٸ "قالالىق بٸر ينتەلليگەنت" سيياقتى عانا تانيدى عوي.
تٶبەلەس بولعان جوق, جاي عانا تارتىس. بٸراق بٸز ارانداتۋعا بارماي, اۋىلدىڭ ادامدارىمەن بٸرگە كەتٸپ قالدىق. سولاي قىزىق بولدى. قازٸر بۇلار ۆيدەو شاعارا باستايتىن شىعار. ەرقايسىسىندا فوتو, ۆيدەو, جاقسى دايىندالعان ەكەن.
ەندٸ قاراپ وتىرساڭىز, مەن دەباتقا شىقتىم, اۋىلعا بارىپ كەلدٸم, بٸراق بۇلار تٷكتە تٷسٸنگەن جوق, تٷسٸنگٸسٸ دە كەلمەيدٸ.
اۋىلدىڭ ادامدارى ماعان قازٸر عانا تەلەفون سوعىپ: "بۇلارعا, دەيدٸ, ەشقانداي شىندىق ەمەس, بۇلارعا تەك سٸزدٸ قارالاۋ كەرەك سيياقتى", – دەپ ايتتى. حالىق تٷسٸنەدٸ عوي.
نەگٸزٸ, بارعانىمىز دۇرىس بولدى, ول دا مەن ٷشٸن بٸر پايدالى تەجٸريبە بولدى.