يزرايلدٸڭ يرانعا قارسى ەۋە شابۋىلى تاياۋ شىعىستاعى احۋالدى كٷرت ۋشىقتىردى. ساياساتتانۋشى عازيز ەبٸشەۆ اتالعان ەرەكەتتٸ ۇزاق جىلدار بويى قوردالانعان گەوساياسي شيەلەنٸستٸڭ زاڭدى جالعاسى دەپ باعالاسا, مۇناي-گاز ساراپشىسى ولجاس بايدٸلدٸنوۆ يراننىڭ مۇناي ينفراقۇرىلىمىنىڭ امان قالعانىن, الايدا يادرولىق نىساندار مەن عىلىمي ەلەۋەتكە كەلگەن سوققى تەگەراننىڭ جوسپارلارىن بٸرنەشە جىلعا شەگەرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ايتادى.تاياۋ شىعىس جاڭا قاقتىعىس كەزەڭٸنە اياق باستى ما? Dalanews.kz ساراپشىلار پٸكٸرٸن نەگٸزگە الا وتىرىپ, جاعدايدى جان-جاقتى سارالادى.
يزرايل بيلٸگٸنٸڭ رەسمي مەلٸمدەمەسٸ
يزرايل بيلٸگٸنٸڭ مەلٸمدەۋٸنشە, ەسكەري وپەراتسييانىڭ باستى ماقساتى – يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىن ەلسٸرەتۋ جەنە ودان تٶنەتٸن قاۋٸپتٸڭ الدىن الۋ.
“بٸز يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىنىڭ جٷرەگٸنە سوققى جاسادىق. اتاپ ايتقاندا, ناتانز قالاسىنداعى ۋران بايىتۋ ورتالىعى مەن بالليستيكالىق زىمىراندار جاساۋعا باعىتتالعان جوبالاردى نىساناعا الدىق. سونداي-اق يراندىق يادرولىق عالىمدارعا دا سوققى جاسالدى”, — دەدٸ يزرايل پرەمەر-مينيسترٸ بينيامين نەتانياحۋ حالىققا جولداعان ۆيدەوٷندەۋٸندە.
نەتانياحۋدىڭ ايتۋىنشا, وپەراتسييا يراننان تٶنگەن قاۋٸپ تولىق جويىلعانعا دەيٸن جالعاسادى.
يزرايلدٸڭ قورعانىس مينيسترٸ يسراەل كاتستىڭ سٶزٸنشە, ەلدە “ارنايى تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ” جارييالانعان. ول الداعى ۋاقىتتا يران تاراپىنان يزرايلگە باعىتتالعان زىمىراندىق نەمەسە درون ارقىلى شابۋىلدار بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن جوققا شىعارمادى.
“يزرايل مەملەكەتٸ تاراپىنان جاسالعان الدىن الا سوققىدان كەيٸن يران جاقىن ۋاقىتتا يزرايلگە, سونىڭ ٸشٸندە بەيبٸت تۇرعىندارعا قارسى زىمىران جەنە درون شابۋىلىن ۇيىمداستىرۋى مٷمكٸن”, — دەلٸنگەن رەسمي مەلٸمدەمەدە.
قازاقستاندىق ساراپشىلار نە دەيدٸ?
ساياساتتانۋشى عازيز ەبٸشەۆتٸڭ ايتۋىنشا, يزرايلدٸڭ يرانعا جاساعان ەۋە سوققىسى ۇزاق جىلدار بويى قوردالانعان گەوساياسي شيەلەنٸستٸڭ زاڭدى جالعاسى.
“يزرايل اقىرى يرانعا سوققى جاساي باستادى. تەگەراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىن تەجەۋدٸ كٶزدەگەن ەۆرەي مەملەكەتٸ بۇل قادامعا امالسىزدان بارىپ وتىر”, — دەپ جازدى ول.
ونىڭ سٶزٸنشە, اگرەسسيۆتٸ مەلٸمدەمەلەر مەن اشىق يادرولىق امبيتسييالار قارسىلاستى الدىن الا ەرەكەت ەتۋگە يتەرمەلەيدٸ.
“يزرايل جىلدار بويى اشىق تٷردە يرانعا يادرولىق قارۋعا يە بولۋعا جول بەرمەيتٸنٸن مەلٸمدەپ كەلدٸ. تٸپتٸ وسى ماقساتتا تالاي وپەراتسييانى ٸسكە اسىردى: اگرەسسيۆتٸ كيبەرۆيرۋستاردى ەنگٸزۋ, عالىمداردى قاستاندىقپەن ٶلتٸرۋ سيياقتى تٷرلٸ امالدار ارقىلى يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ يادرولىق باعدارلاماسىن تۇساۋلاۋعا تىرىستى”, — دەپ قوستى ول.
ەبٸشەۆ قازٸرگٸ جاعدايدى ٶتكەن كەزەڭدەرمەن سالىستىرىپ كٶردٸ.
“قىزىعى سول, كەزٸندە كلاسسيكالىق يادرولىق دەرجاۆالار اتوم قارۋىنىڭ تارالۋىنا قارسى كٷرەستٸ بەلسەندٸ تٷردە جٷرگٸزەتٸن. رەسمي تٷردە بۇل “حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كٷشەيتۋ” دەگەن جەلەۋمەن تٷسٸندٸرٸلسە, ٸس جٷزٸندە – ٶزدەرٸنٸڭ يادرولىق ٷستەمدٸگٸن ساقتاپ قالۋ ٷشٸن جاسالدى.
ال قازٸر بٸز شاعىن, يادرولىق مەرتەبەسٸن تولىق مويىنداي قويماعان بٸر مەملەكەتتٸڭ جالعىز ٶزٸ, يادرولىق امبيتسيياسىن اشىق جارييالاپ وتىرعان, يادرولىق مەرتەبەگە سەل-اق جەتپەي تۇرعان مەملەكەتتٸ اۋىزدىقتاپ وتىرعانىنا كۋەمٸز. ەرٸ بۇل قادامدى ول ەشكٸمگە جالتاقتاماي, ٶزٸنٸڭ ۇلتتىق مٷددەسٸنە عانا سٷيەنە وتىرىپ جاساۋدا”, — دەدٸ ول.
ال مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ساراپشىسى ولجاس بايدٸلدٸنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, يزرايلدٸڭ يرانعا جاساعان سوڭعى ەۋە شابۋىلدارى ەلدٸڭ مۇناي سەكتورىنا ەسەر ەتپەگەن.
“سوڭعى بٸرنەشە كٷن بويى باتىس اقپارات قۇرالدارى يزرايلدٸڭ (جەنە مٷمكٸن اقش-تىڭ) يرانعا قارسى جويقىن سوققى ەزٸرلەپ جاتقانىن جارىسا جازدى. بۇل حابارلار اقش-تىڭ ايماقتاعى ەسكەري بازالارى تولىق جاۋىنگەرلٸك دايىندىققا كەلتٸرٸلٸپ, ازاماتتارىنا تەز ارادا بۇل ٶڭٸردەن كەتۋگە كەڭەس بەرٸلگەن كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلدٸ”, — دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ سٶزٸنشە, وسى ۋاقىتقا دەيٸن يزرايل يران اۋماعىنا بەس رەت ەۋە سوققىسىن جاساعان. الايدا يراننىڭ مۇناي ٶندٸرۋ, ٶڭدەۋ جەنە تاسىمالداۋ ينفراقۇرىلىمدارىنا زاقىم كەلمەگەن.
“ەسەسٸنە, يسلام رەۆوليۋتسيياسىن قورعاۋ كورپۋسىنىڭ (كسير) باسشىلارى مەن يادرولىق باعدارلاما عالىمدارى قازا تاپتى.
بٸرٸنشٸ كەزەكتە يراننىڭ ەۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس (پۆو) جٷيەلەرٸ جويىلدى. بۇدان كەيٸن سوققى يادرولىق باعدارلامانىڭ نەگٸزگٸ نىساندارىنا – ەكٸ رەاكتور, تەحنولوگييالىق ورتالىقتار, زەرتحانالار مەن زىمىران كەشەندەرٸنە باعىتتالدى.
جەلٸلەردە جارييالانعان ۆيدەولاردان شابۋىلدىڭ ايتارلىقتاي شىعىن كەلتٸرگەنٸ جەنە ٶرتتٸڭ ەلٸ دە جالعاسىپ جاتقانى بايقالادى. بۇل شابۋىلدار يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىن ايتارلىقتاي تەجەپ, بٸرنەشە جىلعا كەيٸنگە ىسىرۋى مٷمكٸن ”, — دەيدٸ ول.
ساراپشىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, تەگەران قازٸر قارىمتا سوققىعا ەزٸرلەنٸپ جاتىر.
“جىل باسىندا يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى بويىنشا جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋلەرگە (BBC-دٸڭ تالداۋى بويىنشا) سەيكەس, يراننىڭ قولىندا شامامەن 60%-عا دەيٸن بايىتىلعان 300 كگ ۋران بار. ال حالىقارالىق كەلٸسٸم (سوۆمەستنىي ۆسەوبەمليۋششيي پلان دەيستۆيي, سۆپد) بويىنشا بۇل كٶرسەتكٸش تەك 3,67% دەڭگەيٸندە, ياعني ازاماتتىق اتوم ەنەرگەتيكاسى ٷشٸن قاجەتتٸ مٶلشەردە بولۋى تيٸس ەدٸ.
قولدا بار 300 كگ ۋران قازٸرگٸ ۋاقىتتا شامامەن 10 يادرولىق وقتۇمسىق جاساۋعا جەتەدٸ”, — دەپ قوستى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, الداعى بٸر جارىم-ەكٸ جىل ٸشٸندە يران ۋراندى 90%-عا دەيٸن بايىتىپ, تولىققاندى يادرولىق قارۋ جاساۋعا بارىنشا جاقىنداۋى مٷمكٸن.
“جالپى العاندا, الداعى ۋاقىتتا تاياۋ شىعىس ەلدەرٸ بٸرٸنەن سوڭ بٸرٸ يادرولىق دەرجاۆاعا اينالۋى مٷمكٸن دەگەن بولجام شىندىققا اينالىپ كەلە جاتقانداي”, — دەپ تٷيٸندەدٸ ول.
قازاقستاننىڭ يزرايلدەگٸ ەلشٸلٸگٸ قانداي شارا قولداندى?
تاياۋ شىعىستاعى جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا بايلانىستى تەل-اۆيۆتەگٸ قازاقستان ەلشٸلٸگٸ يزرايلدە جٷرگەن ازاماتتارىمىزعا تىل قولباسشىلىعىنىڭ نۇسقاۋلارىن قاتاڭ ساقتاۋعا, قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن كٷشەيتۋگە, بارىنشا ساقتىق تانىتىپ, جاڭالىقتاردى مۇقييات باقىلاپ وتىرۋعا جەنە ديپلوماتييالىق ٶكٸلدٸكپەن ٷنەمٸ بايلانىستا بولۋعا كەڭەس بەرەدٸ.
يزرايلدەگٸ قازاقستاندىقتار ٷشٸن جەدەل بايلانىس جەلٸلەرٸ ٸسكە قوسىلدى:
قازاقستاننىڭ يزرايلدەگٸ ەلشٸلٸگٸنٸڭ بايلانىس نٶمٸرلەرٸ:
📞 +972 (3) 503 78 85 – كەزەكشٸ نٶمٸر
📱 +972 53 635 19 83 – موبيلدٸ, WhatsApp
📱 +972 55 273 38 13 – موبيلدٸ, WhatsApp
📱 +7 700 111 31 96 – WhatsApp
