تەۋەلسٸزدٸك قازاقتارعا تارتقان تاعدىردىڭ سىيى
تەۋەلسٸزدٸك – ەڭ الدىمەن قازاق حالقىنىڭ بوستاندىققا ۇمتىلعان اسقاق ارماندارى مەن قايسار رۋحىنىڭ جەمٸسٸ. سوندىقتان دا بٸز ٷشٸن تەۋەلسٸزدٸك كٷنٸ – ەڭ قاستەرلٸ كٷن. ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸگٸن جارييالاپ, دەربەس مەملەكەت رەتٸندە ەلەمگە تانىلىپ, بٷگٸنگٸ كٷنٸ ٶزٸنٸڭ 27 جىلدىعىنا اياق باستى. ەلباسىنىڭ «قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ قازاقتارعا تارتقان تاعدىردىڭ سىيى ەمەس, ٶزٸنٸڭ ەجەلگٸ جەرٸندە قيلى كەزەڭدٸ باستان كەشۋ ارقىلى قول جەتكەن ٶز مەملەكەتتٸلٸگٸن قۇرۋعا دەگەن زاڭدى قۇقىعى, بۇل داۋسىز جەنە ساياسي فاكتٸگە ەشكٸم كٷمەن كەلتٸرمەۋٸ تيٸس», – دەپ اتاپ كٶرسەتۋٸندە ٷلكەن ماعىنا جاتىر.
حالقىمىزعا عاسىرلار بويى ارمان بولعان تەۋەلسٸزدٸك بٸزدٸڭ ۇرپاققا بۇيىرىپ وتىر. ەرٸسٸن ايتپاعاندا, سوناۋ حح عاسىردىڭ باسىندا الاش كٶسەمدەرٸنٸڭ باستى ماقساتى – تۋعان حالقىن, ەلٸن تەرەزەسٸ تەڭ, تەۋەلسٸز مەملەكەتكە اينالدىرۋ باستى ارمانى بولعان ەدٸ. ەڭ الدىمەن, تاريحي جەرٸمٸزدٸڭ شەكاراسى حالىقارالىق شارتتارعا ساي بەكٸتٸلدٸ. ەل پرەزيدەنتٸ باتىل قادام جاساپ, «سەمەي پوليگونىن جابۋ» تۋرالى تاريحي شەشٸم قابىلدادى. سودان سوڭ مەملەكەتتٸڭ ەگەمەندٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرٸمٸز بەكٸتٸلدٸ. ەلدٸگٸمٸزدٸ ايقىندايتىن ەلتاڭبا تٶرٸمٸزگە ٸلٸندٸ, كٶك اسپانىمىزدا كٶك بايراعىمىز جەلبٸرەدٸ جەنە كەڭ بايتاق جەرٸمٸزدە مەملەكەتتٸك ەنۇران قالىقتادى. ايبىنىمىز – اتا زاڭىمىز قابىلداندى. ۇلتتىق ۆاليۋتامىز – تەڭگە قولدانىسقا ەنگٸزٸلدٸ. ەلەمدٸك قاۋىمداستىق «قازاقستان رەسپۋبليكاسى» دەگەن اسقاق رۋحتى ەلدٸ مويىندادى. 1997 جىلى ەلباسىمىز حالىققا ەڭ العاش «قازاقستان – 2030» ستراتەگييالىق جولداۋىن جارييالاپ, 2030 جىلى قازاقستان كٷردەلٸ جولدان ويداعىداي ٶتكەن جەنە دامۋدىڭ كەلەسٸ كەزەڭٸنە نىق قاداممەن اياق باسقان ەل بولادى دەگەن سەنٸم قالىپتاستىردى. وسىدان كەيٸن ەل ەكونوميكاسى دا جىلدان-جىلعا نىعايىپ, مەدەني, رۋحاني دامۋ دەڭگەيٸ بەلەسكە كٶتەرٸلٸپ, بەسەكەگە قابٸلەتٸ ارتتى. ٶزٸنە تەن بارلىق ينستيتۋتتارى بار, ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ ىقپالدى مٷشەسٸ بولىپ تابىلىپ, ەلەم ساحناسىندا ەۋروپا مەن ازييانى جالعايتىن تەۋەلسٸز قازاقستان مەملەكەتٸ پايدا بولدى.
ەلباسىمىز «الدىمىزعا قويىلىپ وتىرعان مٸندەتتەر جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدٸ. سوندىقتان ەلٸمٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن نىعايتۋ جولىندا حالىقتىڭ جەنە سٸزدەر مەن بٸزدەردٸڭ ٸستەپ جاتقان شارۋامىزدىڭ بارلىعى مەملەكەتٸمٸزدٸڭ نىعايۋى, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ مىقتىلىعى, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىنىڭ ارتۋى ٷشٸن جاسالۋدا. وسى جولدا بەرٸمٸز ەلدٸڭ بٸزگە دەگەن سەنٸمٸن اقتاپ, ماقساتتارعا جەتەمٸز دەپ مەن نىق سەنەمٸن» دەگەن بولاتىن. تەۋەلسٸز ەل اتانۋ بٸر باسقا دا, ونى جٷزەگە اسىرىپ, نىعايتا بٸلۋ بٸر باسقا. تەۋەلسٸزدٸكتٸ باياندى ەتۋ – وعان قول جەتكٸزۋدەن دە قيىن. جاس تەۋەلسٸز مەملەكەتٸمٸزدٸڭ تۇعىرىن نىعايتۋ ٷشٸن العاشقى جىلدارى نەبٸر سوقپاقتى دا, سوقتىقپالى جولداردان ٶتۋگە تۋرا كەلدٸ. سول تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى جىلدارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان الدىمەن ەكونوميكا, ودان كەيٸن ساياسات باعىتىمەن نارىقتىق ەكونوميكاعا بەت بۇرعان ەلٸمٸز جاڭا ەكونوميكالىق دەڭگەيگە كٶتەرٸلە بٸلدٸ. مۇنىڭ بارلىعى ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆتىڭ پايىمدى دا پاراساتتى جٷرگٸزە بٸلگەن ساياسي كٶرەگەندٸلٸگٸنٸڭ نەتيجەسٸ.
تەۋەلسٸزدٸك العان العاشقى كٷندەردەن باستاپ قازاقستان ٶزٸن بەيبٸتسٷيگٸش, بٸرلٸك پەن تاتۋلىقتى تۋ ەتٸپ ۇستانعان ەل رەتٸندە كٶرسەتە بٸلدٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جٷرگٸزٸپ وتىرعان سارابدال ساياساتىنىڭ نەتيجەسٸندە ەلٸمٸز بويىنشا كٶپتەگەن ٶندٸرٸس ورىندارى, زاۋىتتار, كەسٸپورىندار, مەكتەپتەر, بالاباقشالار, مەدەنيەت وشاقتارى پايدالانۋعا بەرٸلۋدە. سارىارقانىڭ تٶرٸندە مەملەكەتٸمٸزدٸڭ اسقاق سيمۆولىنا اينالعان, حالقىمىزدىڭ رۋحاني تٸرەگٸنە اينالعان ەلوردامىز استانا قالاسى بوي كٶتەردٸ. بيىل ٶزٸنٸڭ 20 جىلدىعىن بٷكٸل ەل بولىپ اتاپ ٶتكەن استانا قالاسى بٷگٸندە حالقىمىزدىڭ ماڭدايىنا بٸتكەن باياندى باعى مەن ايبات-ايبارىنا اينالدى. قازاقستانداعى ساياسي تۇراقتىلىق پەن حالىقتاردىڭ ىنتىماعى ەل ەكونوميكاسىن ينۆەستيتسييالاۋعا بارىنشا تارتىمدى بولدى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ ينۆەستيتسييانىڭ كٶلەمٸ بويىنشا, قازاقستان تمد مەملەكەتتەرٸ اراسىندا كٶشباسشى بولىپ تابىلادى. مەملەكەت باسشىسى «قازاقستاندىقتاردىڭ ەل-اۋقاتىنىڭ ٶسۋٸ: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى جولداۋىندا «ەربٸر قازاقستاندىق جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالاردىڭ مەنٸن جەنە ولاردىڭ وتانىمىزدى ٶركەندەتۋ جولىنداعى ماڭىزىن جەتە تٷسٸنۋگە تيٸس.
رەفورمالاردى تابىستى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن قوعامىمىزدىڭ ورتاق ماقساتقا جۇمىلۋى اسا ماڭىزدى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى جاپپاي قولداۋعا يە بولىپ, قوعامداعى جاڭعىرۋ ٷدەرٸستەرٸنە زور سەرپٸن بەردٸ. بۇل باستامانى ەرٸ قاراي جالعاستىرىپ قانا قويماي, ونىڭ اياسىن جاڭا مازمۇنمەن جەنە باعىتتارمەن تولىقتىرۋ قاجەت» دەپ اتاپ ٶتتٸ. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى تۇعىرى بيٸك جۇرت بولساق, وعان سٸزدەردٸڭ دە قوسقان ٷلەستەرٸڭٸز قوماقتى دەپ بٸلەمٸن. تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 27 جىلدىعىن شاردارا اۋدانى حالقى ەسەلٸ ەڭبەكپەن, زور تابىستارمەن قارسى الىپ وتىر. اتاپ ايتار بولساق: 2018 جىلدىڭ ەسەپتٸ مەرزٸمٸندە اۋدانداعى ٶندٸرٸس كەسٸپورىندارىندا 5561,4 ملن. تەڭگەنٸڭ ٶنەركەسٸپ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلدٸ. 2018 جىلى اۋىلشارۋاشىلىعى ٶنٸمنٸڭ جالپى كٶلەمٸ 30 ملرد تەڭگەگە جوسپارلانسا, 10 ايدىڭ ٶزٸندە 29554.9 ملن. تەڭگەنٸڭ ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸلٸپ, ٶتكەن جىلدىڭ تيٸستٸ مەرزٸمٸمەن سالىستىرعاندا ناقتى كٶلەم يندەكسٸ 110,5 پايىزدى قۇرادى. نەتيجەسٸندە جاقىندا عانا تٷركٸستان قالاسىندا ٶتكەن وبلىستىق اۋىلشارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ «التىن كٷز-2018» مەرەكەسٸندە شاردارا اۋدانى «اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸنٸڭ دامۋ باعدارلاماسى كٶرسەتكٸشتەرٸن وزات ورىنداعان اۋدان» نوميناتسيياسى بويىنشا 1-شٸ ورىندى يەلەنٸپ, وبلىس ەكٸمٸ ج.تٷيمەباەۆتىڭ سەرتيفيكاتىمەن ماراپاتتالدى. سونىمەن قاتار, «ٸرٸ قارا مال باسىن اسىلداندىرۋ بويىنشا وزات اۋدان» جەنە «وزىق تەحنولوگييالاردى ەندٸرۋ» نوميناتسيياسى بويىنشا دا 1 –شٸ ورىنعا يە بولدىق. ينۆەستيتسييا تارتۋ باعىتىندا دا اۋدانىمىزدا نەتيجەلٸ جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. اتاپ ايتقاندا: بيىلعى جىلى 6 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 2 ماقتا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلۋدە, سونىمەن قاتار قۇنى 300,0 ملن. قۇرايتىن «بەيتەرەك» بالىق زاۋىتى جۇمىسىن باستادى. ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ باستاماسىمەن وبلىسىمىزدىڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا اۋدانىمىزدا حالىقارالىق «Shardara Safari» فەستيۆالٸ جوعارى دەڭگەيدە ٶتكٸزٸلدٸ. الداعى ۋاقىتتا مۇنداي ٸس-شارالار جالعاسىن تاباتىن بولادى.
مىڭجىلدىقتار توعىسار تۇسىندا تەۋەلسٸزدٸك تاڭىن كٶرۋ باقىتى بٷگٸنگٸ قازاقستاندىقتارعا بۇيىرىپ وتىر. ەلٸمٸزدٸڭ ۇلى تاريحىنا, اتا-بابا رۋحىنا, اعا ۇرپاقتاردىڭ قاھارماندىق ٶمٸر جولىنا قۇرمەتپەن باسىمىزدى يٸپ, وتانىمىز – قازاقستانعا دەگەن قۇرمەتتەۋ سەزٸمٸن ەكەلەتٸن بٷگٸنگٸدەي مەرەكە كٷنٸ, بٸرلٸگٸمٸز بەن ەڭبەگٸمٸز ارقىلى سٸزدەرمەن بٸرگە الداعى اسۋلاردى الامىز دەگەن سەنٸمدەمٸن. حالقىمىز تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ مىزعىماس تۇعىرىن بەكٸتٸپ, مەڭگٸلٸك ەل بولۋعا بەت بۇردى. بٸزدٸڭ باعىتىمىز ايقىن, بولاشاعىمىز جارقىن. ەندەشە وسى جولدا بارشاڭىزعا تولايىم تابىستار تٸلەيمٸن.
بولاتبەك كىستاۋوۆ, شاردارا اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ
