شقو-دا ٷرجار اۋدانىنداعى الاكٶل كٶلٸنٸڭ جاعالاۋىنىڭ تۋريستٸك ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ بويىنشا اۋقىمدى شارالار قابىلدانىپ, ٸسكە استى. تۋريستٸك ٶلكە وبلىستار بٶلٸنگەنگە دەيٸن شقو قۇرامىنا بولدى. كٸرەبەرٸس جەنە ٸشكٸ جولدار جٶندەلدٸ, كٶل جاعالاۋى, ساۋدا پاۆيلوندارى ورنالاسقان "اربات" اباتتاندىرىلدى. 3700 ورىندىق كٶرەرمەندەر زوناسى بار كونتسەرتتٸك الاڭ اشىلدى.
سونىمەن قاتار, 2017 جىلى اباي اۋدانىنداعى قوڭىر ەۋليە ٷڭگٸرٸندە تۋريستٸك ينفراقۇرىلىم جاقسارتىلىپ, تارباعاتاي اۋدانىنداعى ىرعىزباي (ەۋليە) كەسەنەسٸنٸڭ اينالاسى اباتتاندىرىلدى. تۋريزمدٸ دامىتۋدا 2016 جىلدان باستاپ شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ارحەولوگييا سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى باعدارلاماسىنىڭ جٷزەگە اسىرىلۋى ٷلكەن رٶل اتقاردى.
وسى باعدارلامانىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ جەتەكشٸ ارحەولوگتارى زەينوللا ساماشەۆ پەن ەبدەش تٶلەۋباەۆتىڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن شىعىس قازاقستاننىڭ بٸرەگەي ارحەولوگييالىق ەسكەرتكٸشتەرٸ – بەرەل, شۋ, جايداق, تەۋتەكەلٸ, ەلەكە سازى, شٸلٸكتٸ, اقجايلاۋ, اقباۋىر, قىزىل تاس – زەرتتەلدٸ.
جۇمىس نەتيجەلەرٸ بويىنشا قولا دەۋٸرٸ, ەرتە تەمٸر دەۋٸرٸ, ەرتە جەنە كەيٸنگٸ ورتا عاسىرلاردى سيپاتتايتىن قۇندى جەدٸگەرلەر انىقتالدى. وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۇراجايىنىڭ قورى 30 مىڭنان استام جەدٸگەرمەن تولىقتى.
سولاردىڭ بٸرٸ – كاتونقاراعاي ٶڭٸرٸندەگٸ بەرەل قورىمىنداعى ەلەمگە ەيگٸلٸ «التىن پاتشايىم». بٸرەگەي پاتشالار القابىندا شىنى ساركوفاگ تۇرعىزىلدى, اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي سالىندى.
زەرتتەۋشٸلەر سونىمەن قاتار زايسان ٶڭٸرٸنٸڭ شٸلٸكتٸ القابىنان قورىم تاپتى. تارباعاتاي ٶڭٸرٸندە بٸزدٸڭ دەۋٸرٸمٸزگە دەيٸنگٸ VII عاسىرعا جاتاتىن ەلەكە سازى II قورىمىنىڭ قورىمدارى, اباي ٶڭٸرٸندەگٸ قولا جەنە ەرتە تەمٸر دەۋٸرٸندەگٸ قىرىقٷڭگٸر قورىمدارى, 18 عاسىرداعى جوڭعار بەكٸنٸس-موناستىرٸ ابىلايكيتتان تابىلدى.
زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ بٷكٸل ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸندەگٸ عىلىمي قاۋىمداستىقتاردا تانىلدى. حاكٸم ابايدىڭ تاريحي-مەدەني مۇرا وبەكتٸلەرٸن ساقتاۋ, مۇراجاي قۇرۋ, "اباي ەلەمٸ"كٸتاپتار سەريياسىن شىعارۋ بويىنشا كەشەندٸ شارالار جٷزەگە اسىرىلدى.
