2025 جىلدىڭ 19 ناۋرىزىندا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان پرەزيدەنتٸ بولعانىنا 6 جىل تولادى. وسى كەزەڭدە ەلدە ساياسي, ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك ٶزگەرٸستەر ورىن الدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستامالارى مەن رەفورمالارى قانشالىقتى تيٸمدٸ بولدى? قانداي جەتٸستٸكتەر مەن سىن-قاتەرلەر بار? جۋرناليست, رەداكتور ەرٸ جازۋشى مادييا تٶرەباەۆا وسى تاقىرىپ تٶڭٸرەگٸندە ويىن ايتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
مادييا تٶرەباەۆانىڭ سٶزٸنشە, قاسىم-جومارت توقاەۆ التى جىل بۇرىن ەل باسشىلىعىنا كەلٸپ, قازاقستان تاريحىنىڭ جاڭا پاراعىن اشتى.
"وسى ۋاقىت ارالىعىندا پاندەمييا, گەوساياسي شيەلەنٸستەر مەن ەكونوميكالىق كٷيزەلٸستەر سەكٸلدٸ جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە قاراماستان, رەسپۋبليكادا سان تٷرلٸ سالادا ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر ورىن الدى. قازاقستان ورنىقتى ٶسٸم كٶرسەتٸپ, جوعارى تابىس دەڭگەيٸ بار مەملەكەتتەر قاتارىنا جاقىنداي تٷستٸ", دەيدٸ تٶرەباەۆا.
2024 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ەلدٸڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ (جٸٶ) 288 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتسە, جان باسىنا شاققانداعى جٸٶ 2019 جىلدان بەرٸ 50 پايىزعا جۋىق ٶسٸپ, 14 مىڭ دوللاردان استى. بۇل كٶرسەتكٸشتەر قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بٸرقالىپتى نىعايىپ, ەلەمدٸك ارەنادا بەسەكەلەستٸك قابٸلەتٸن ارتتىرعانىن اڭعارتادى.
"ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق ساياساتى ەڭ الدىمەن ۇلتتىق ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا باعىتتالدى. وسى ورايدا شيكٸزاتتىق ەمەس سەكتورلار العا شىعىپ, باستى قوزعاۋشى كٷشكە اينالدى. مىسالى, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋعا مەملەكەت تاراپىنان كەڭ قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ, نەتيجەسٸندە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸنٸڭ جالپى كٶلەمٸ 1,8 ەسە ٶسٸپ, 8,3 تريلليون تەڭگەگە جەتتٸ. سونىمەن قاتار اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸ ەكٸ ەسەگە ارتتى. التى جىل ٸشٸندە ەلگە تارتىلعان تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار 130 ميلليارد اقش دوللارىن قۇراپ, سونىڭ 72,7 ميللياردى ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە باعىتتالدى. شەتەلدٸك ەرٸپتەستەردٸڭ مۇنداي اۋقىمدى كاپيتال قۇيۋى قازاقستان ەكونوميكاسىنا دەگەن سەنٸمنٸڭ جوعارى ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ", دەيدٸ مادييا تٶرەباەۆا.
ونىڭ سٶزٸنشە, ەلدە ەلەۋمەتتٸك سالاداعى ٸلگەرٸلەۋ رەفورمالاردىڭ نەگٸزگٸ باعىتىنا اينالدى.
"2019 جىلدان بەرٸ ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى 42 500 تەڭگەدەن 85 000 تەڭگەگە دەيٸن ٶسٸپ, ەكٸ ەسەدەن استام ارتتى. بيۋدجەتتٸك مەكەمە قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە مۇعالٸمدەر مەن دەرٸگەرلەردٸڭ ەڭبەكاقىلارى بٸرنەشە ەسە ۇلعايدى. مەملەكەت دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن بٸلٸم بەرۋ سالالارىن قارجىلاندىرۋدى ەدەۋٸر كٷشەيتٸپ, مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە قولجەتٸمدٸلٸكتٸ كەڭەيتتٸ جەنە جاڭا وقۋ ستاندارتتارىن ەنگٸزدٸ.
عىلىم مەن يننوۆاتسييا سالاسى دا وڭ ٶزگەرٸستەردٸ باستان ٶتكەرۋدە. بيىل 2 297 عىلىمي جوبا جٷزەگە اسىپ جاتسا, ولاردىڭ 208-ٸ كوممەرتسييالاندىرىلىپ, 25-ٸ ەكسپورت نارىعىنا جول تارتتى. بۇل جوبالاردىڭ ەكونوميكاعا قوسقان جالپى ٷلەسٸ 118,7 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇراپ, 2 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى", دەيدٸ مامان.
كەڭ كٶلەمدەگٸ ينفراقۇرىلىمدىق جاڭعىرتۋ جىلۋ كٶزدەرٸنٸڭ توزۋ دەڭگەيٸن 71 پايىزدان 61 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
"86 مىڭ شاقىرىم ينجەنەرلٸك جەلٸنٸ جاڭارتۋ جەنە گەنەراتسييانى 7 گۆت-قا ارتتىرۋ بويىنشا ۇلتتىق جوبا قولعا الىندى. نەتيجەسٸندە اپاتتاردىڭ سانى 20 پايىزعا ازايىپ, تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 3,5 تريلليون تەڭگەگە ارتادى دەپ كٷتٸلۋدە.
ەنەرگييا تۇتىنۋ كٶلەمٸ 14 پايىزعا ارتقاندىقتان, بۇل جاعداي اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ دامۋىن جەدەلدەتتٸ. ەلدە العاشقى اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ ٷشٸن بەلگٸلەنگەن اۋدان تاڭدالىپ, تاعى ەكٸ ستانتسييا بويىنشا دايىندىق جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر", دەيدٸ جۋرناليست.
قۇرىلىس سالاسىندا رەكوردتىق كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ: التى جىلدا 97,8 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلٸپ, مىڭداعان وتباسىنىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋعا جول اشىلدى.
"جول ينفراقۇرىلىمىندا 4,4 مىڭ شاقىرىم ماگيسترال جاڭعىرتىلىپ, 2024 جىلى بۇرىن-سوڭدى بولماعان كٶلەمدە — 12 مىڭ شاقىرىم اۆتوجول جٶندەۋدەن ٶتۋدە. قالاي دەسەك تە, وسى ساندىق دەرەكتەر قازاقستاننىڭ جاھاندىق سىن-قاتەرلەر مەن سىرتقى ٶزگەرٸستەرگە قاراماستان, ورنىقتى دامۋ مەن حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن كٶتەرۋ جولىنداعى ۇستانىمىنا بەرٸك ەكەنٸن ايعاقتايدى. بۇعان دەيٸن جٷرٸپ ٶتكەن جول – سونىڭ ناق دەلەلٸ", دەيدٸ ساراپشى.
