بيىل جامبىل وبلىسىنداعى شارۋالارعا قىرىعىزدار ۋاقىتىندا سۋ بەرمەي, ەبدەن شىعىنعا باتتى. مۇنىڭ سوڭى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ بولعان ەكس-مينيستر ەربول قاراشٶكەەۆتٸڭ سۋ جەتپەي جاتقان ايماققا ەكٸم رەتٸندە «ايداۋعا» جەبەرٸلٸپ, جامبىل وبلىسىنداعى شارۋالارعا ۋاىقىتىندا سۋمەن قامتاماسىز ەتە الماعان نۇرجان نۇرجٸگٸتوۆتىڭ سۋ رەسۋرستارى جەنە يرريگاتسييا مينيسترٸ بولىپ تاعايىندالۋىمەن اياقتالعانى بەرٸمٸز بٸلەمٸز.
وسىعان دەيٸن سۋ مەسەلەسٸن شەشە الماعان قوس شەندٸ الداعى ۋاقىتتا بۇل مەسەلەنٸ قالاي شەشەتٸنٸن كٶزگە ەلەستەتۋدٸڭ ٶزٸ قيىن. ولاردىڭ جۇمىسىن الداعى ۋاقىتتا ٶز باقىلاۋىمىزدا ۇستايتىن بولامىز.
ەندٸ ٷكٸمەت ٷيٸندە ٶتكەن وتىرىسقا قايتا ورالساق, ەليحان سمايىلوۆ اۋا-رايىنىڭ قولايسىزدىعىنان جاپا شەككەن شارۋالارعا اتقارۋشى بيلٸك قولداۋ كٶرسەتەتٸن قاداپ تۇرىپ ايتتى. ول قانداي قولداۋ? ەليحان سمايىلوۆ بىلايشا ويىن ورتاعا سالدى:
– «بەيتەرەك» حولدينگٸ نەسيەلەر بويىنشا قارىزداردى قايتا قۇرىلىمداپ, قولايسىز اۋا-رايىنان زارداپ شەككەن فەرمەرلەر ٷشٸن ايىپپۇل سانكتسييالارىن سالماي, ازىق-تٷلٸك كورپوراتسيياسىنىڭ جەلٸسٸ ارقىلى تاۋارلىق نەسيە مەرزٸمدەرٸن ۇزارتىپ وتىر. اۋا-رايىنىڭ قولايسىزدىعى فورس-ماجورلىق جاعداي رەتٸندە تانىلۋى تيٸس. سۋبسيدييالاردى تولىق كٶلەمدە تٶلەۋ كەرەك, – دەدٸ پرەمەر.
بٸزدٸڭ تٷسٸنۋٸمٸزشە, «بەيتەرەك» حولدينگٸنە قاراستى ازىق-تٷلٸك كورپوراتسيياسىنان نەسيە الىپ, ەگٸن ەككەن شارۋالار نەسيەسٸن ۋاقىتىندا تٶلەي الماعان جاعدايدا ايىپپۇل سالماي «ٷٷ-لل-كك-ەە-ننن» قولداۋ كٶرسەتپەكشٸ ەكەن.
بۇدان باسقا شارۋالار الۋعا تيٸس سۋبسيدييالارىن تولىق كٶلەمدە الا بەرەتٸن بولىپتى. ٷكٸمەت وسىلايشا سۋ تاپشىلىعى مەن ەگٸنٸن كيٸك تاپتاپ كەتكەن شارۋالارعا قولداۋ كٶرسەتپەكشٸ.
شىندىعىندا مۇنى قولداۋ دەپ دابىرا قىلىپ ايتۋعا دا كەلمەيدٸ. شىعىن شەككەن شارۋالاردىڭ اراسىندا ٶز كٷشٸمەن ەگٸن ەككەن شارۋالار دا بار عوي. ولار نەسيە الماعاندىقتان ٷكٸمەتتٸڭ «قولداۋىنىڭ» قىزىعىن كٶرمەيتٸنٸ انىق.
سمايلوۆ ٷكٸمەتٸ «سۋبسيدييا بەرۋدٸڭ توقتاتپايمىز» دەيدٸ. سۋبسيديياىڭىز اناۋ ايتقاندا كٶپ قارجى ەمەس. ونى الۋ ٷشٸن قارجىلىق قۇرىلىمدار قىرۋار انىقتاما قاعاز سۇراۋى مٷمكٸن.
بٸلەمٸز عوي, بٸزدٸڭ ٷكٸمەتتٸڭ قولداۋىنا يە بولۋ ٷشٸن بٸر قۇشاق قاعاز قۇجات جيناۋىڭا تۋرا كەلەدٸ. سوندىقتان اۋا-رايىنىڭ قولايسىزدىعىنان جاپا شەككەن شارۋالاردىڭ بەرٸ بٸردەي ٷكٸمەتتٸڭ كٶمەگٸنە قول جەتكٸزەدٸ دەپ كەسٸپ ايتۋ قيىن.
ٷكٸمەت ەلٸمٸزدەگٸ بانك سالاسى تىعىرىققا تٸرەلگەندە ولاردى قۇتقارۋ ٷشٸن ميللياردتتاپ قارجى بٶلٸپ, جومارتتىق تانىتقانىن بٸلەمٸز. ال ازعانتاي شارۋا تىعىرىققا تٸرەلگەندە ولارعا سول قارجىنىڭ بٸر شيرەگٸن بٶلۋگە جارماعاندارى جانعا باتادى. بار قارجىسىن باسقا جاققا... اۋدارىپ جٸبەرگەن بانكتەرگە قارجى سالىپ, ولاردى قۇتقارۋعا كەلگەندە ٷكٸمەتتٸڭ الدىنا قارا سالدىرمايدى. وسى ەدٸلەتتٸ مە? ەرينە ەدٸلەتسٸز ەرەكەت.
شەندٸلەردٸڭ كەسٸرٸنەن سۋ تاپشىلىعىنا ۇرىنىپ, شىعىنعا باتقان شارۋالارعا قارجىلاي قولداۋ كٶرسەتۋگە جارماعان سمايلوۆ ٷكٸمەتٸ حالىقتى ۇشپاققا شىعارادى دەگەنگە وسىدان كەيٸن كٸم سەنەدٸ. ەشكٸمدە سەنبەسٸ انىق.
ەلٸمٸزدٸڭ اۋزىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتٸپ وتىرعان شارۋالاردىڭ قيىن جاعدايدا قالۋى مەملەكەتٸمٸز ٷشٸن ٷلكەن قاتەر ەكەنٸن بەس جاسار بالا دا بٸلەدٸ. ال جۇمىسىن دۇرىس ۇيىمداستىرا الماعان بٸرنەشە بانكتىڭ بانكروت بولسا, حالىق زارداپ شەكپەيتٸنٸ بەلگٸلٸ. زارداپ شەكسە ات تٶبەلٸندەي ازعانتاي توپتىڭ قالتاسى شامالى جۇقالانىپ قالار ەدٸ.
وسى بٸر جايتتان-اق ٷكٸمەتتٸڭ مەملەكەتتٸك پريوريتەتتٸ دۇرىس تاڭداي الماعان, دەرمەنسٸزدٸگٸن انىق بايقاۋعا بولادى. بۇل مەملەكەتٸمٸز ٷشٸن قاۋٸپتٸ قۇبىلىس.
