بٷگٸن وكق الاڭىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ 2025 جىلعى ٶڭٸردٸڭ دامۋى تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
شىعىس قازاقستان 2025 جىلعا تەك ستاتيستيكادا عانا ەمەس, تۇرعىنداردىڭ ٶمٸرٸندەگٸ ناقتى ٶزگەرٸستەردە دە بايقالاتىن قارقىنمەن قادام باستى. ٶڭٸر ەكونوميكاسى تۇراقتى ٶسٸم كٶرسەتۋدە. بيۋدجەتتٸڭ ٶزٸندٸك كٸرٸستەرٸ 13%-عا ٶسٸپ, 200 ملرد تەڭگەگە جۋىقتادى. بۇل — جاي عانا سان ەمەس, مىڭداعان وتباسى ٷشٸن جاڭا جۇمىس ورىندارى, تۇراقتىلىق جەنە سەنٸمدٸلٸك. وبلىستا 23 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى, ونىڭ 17 مىڭى — تۇراقتى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 4,6% شاماسىندا ساقتالىپ وتىر, ورتاشا جالاقى 9,5%-عا ٶستٸ.
جىل قورىتىندىسى بويىنشا جالپى ٶڭٸرلٸك ٶنٸم 5,5 ترلن تەڭگەدەن اسادى دەپ كٷتٸلۋدە. بۇل شىعىس قازاقستان ۇزاقمەرزٸمدٸ دامۋعا, ينۆەستيتسييا تارتۋعا جەنە تۇرعىنداردىڭ ٶمٸر ساپاسىن ناقتى جاقسارتۋعا باعىتتالعان جاڭا ەكونوميكالىق كونتۋر قالىپتاستىرىپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ.
نەگٸزگٸ نازار نەگٸزگٸ كاپيتالعا ينۆەستيتسييا تارتۋعا باعىتتالعان. ٶڭٸر ۆكو-نىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ, ەلەۋەتتٸ ينۆەستورلارعا قولايلى جاعداي جاساۋ, ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸ ازايتۋ جەنە پەرسپەكتيۆالى بيزنەس-يدەيالاردى قولداۋ باعىتىندا بەلسەندٸ جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتىر.
«بٷگٸندە وبلىستىڭ ينۆەستيتسييالىق پورتفەلٸندە قۇنى بٸر ترلن تەڭگەدەن اساتىن 81 جوبا بار. ونىڭ 64-ٸ ٸسكە اسىرىلۋدا, ال جالپى سوماسى 55 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 15 جوبانىڭ بيىل ٸسكە قوسىلۋى جوسپارلانۋدا. بۇل — 400-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنى, جاڭا كەسٸپورىندار, جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرۋشٸلەر مەن مەردٸگەرلەر ٷشٸن سۇرانىس, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەر», — دەدٸ شقو ەكٸمٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ بريفينگ بارىسىندا.
ينۆەستيتسييالىق جۇمىسقا ەرەكشە سەرپٸن بەرگەن «التاي ينۆەست» فورۋمى وسى كٷزدە ٶتٸپ, 10 ەلدەن 300-دەن استام قاتىسۋشىنى جينادى. 740 ملرد تەڭگەگە 40 مەموراندۋمعا قول قويىلدى. بۇل ٶڭٸردٸڭ قازاقستانداعى ەڭ پەرسپەكتيۆالى ينۆەستيتسييالىق الاڭداردىڭ بٸرٸنە اينالىپ كەلە جاتقانىن دەلەلدەيدٸ.
ٶڭٸر تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا كەشەنٸن دامىتۋعا ايرىقشا مەن بەرەدٸ. سەبەبٸ بۇل — ٶڭٸر ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ سالاسى, جۇمىس ورىندارىنىڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ مەن سالىق تٷسٸمدەرٸنٸڭ تٸرەگٸ. قازٸر نوۆو-لەنينوگور, دوليننوە, چەكمار جەنە باسقا دا پەرسپەكتيۆالى ۋچاسكەلەردٸ يگەرۋگە دايىندىق قىزۋ جٷرٸپ جاتىر. تارباعاتاي اۋدانىندا تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسى, ۇلان اۋدانىندا «الاتاۋ ليتيي» مەن Creada Corporation جوبالارى جٷزەگە اسىرىلۋدا. شىعىس — سيرەك جەر مەتالدارىنىڭ باستى ورتالىعىنا اينالۋدا. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ ٶتكەندەي, ليتيي — «ەكٸنشٸ مۇناي». حۆوستوحرانيليششەلەردەن باعالى مەتالداردى تەحنوگەندٸك تٷردە ٶندٸرۋ ەكولوگييالىق جەنە جوعارى تەحنولوگييالىق جاڭا باعىت اشادى.
ٶڭٸر اتوم سالاسىندا دا پوزيتسيياسىن نىعايتىپ كەلەدٸ: «ٷلبٸ-تۆس» كەسٸپورنى جوبالىق قۋاتىندا جۇمىس ٸستەپ, ۇلتتىق اتوم ەنەرگەتيكاسى ٷشٸن نەگٸزگٸ وتىن جەتكٸزۋشٸسٸ بولۋعا دايىن. بۇل — بولاشاقتىڭ سالاسى, ال شىعىس قازاقستان ونىڭ دامۋىنىڭ ورتاسىندا تۇر.
ەلدٸڭ سىرتقى ەكونوميكالىق ساياساتى دا جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشۋدا. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اقش-قا ساپارى نەتيجەسٸندە ەلەمدٸك جەتەكشٸ كومپانييالارمەن كەلٸسٸمدەرگە قول قويىلدى. شىعىس قازاقستان ٷشٸن بۇل حالىقارالىق ۋاعدالاستىقتاردى ناقتى ٶندٸرٸستەرگە, ەكسپورتتىق كەلٸسٸمدەرگە جەنە جاڭا جۇمىس ورىندارىنا اينالدىرۋ مٷمكٸندٸگٸ. ٶڭٸر پرەزيدەنت باستامالارى اياسىنداعى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا كٸرٸسٸپ, 2030 جىلعا باعىتتالعان دامۋ ستراتەگيياسىن قالىپتاستىرۋدا.
«شىعىس قازاقستان — تابيعي رەسۋرستار, ٶنەركەسٸپتٸك قۋات جەنە ادامداردىڭ تالانتى بٸرەگەي ٶسۋ پلاتفورماسىن قالىپتاستىراتىن ايماق. مۇندا ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ كەسٸپورىندار جۇمىس ٸستەيدٸ: "قازتسينك", ٶسكەمەن تيتان-ماگنيي كومبيناتى, ٷلبٸ مەتاللۋرگييا زاۋىتى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا وبلىس كٷنباعىس ەگٸسٸ بويىنشا كٶش باستاپ, ەلدٸڭ ٶسٸمدٸك مايىنا دەگەن سۇرانىسىن تولىق قامتاماسىز ەتەدٸ. التاي بالى حالىقارالىق برەندكە اينالدى, ال ەت-سٷت باعىتىنىڭ دامۋى فەرمەرلەر مەن قايتا ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارى ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشىپ وتىر», — دەپ اتاپ ٶتتٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ.
ٶڭٸر ستراتەگيياسى ون باسىم باعىتتى قامتيدى. ەڭ ماڭىزدىسى — ادام, تيٸمدٸ باسقارۋ جەنە زاماناۋي ينفراقۇرىلىم. ماقسات — جاستار, ماماندار, كەسٸپكەرلەر ٷشٸن تارتىمدى ٶڭٸر قالىپتاستىرۋ. تۇرعىنداردىڭ وسىندا قالعىسى كەلۋٸ, ال جاڭا ادامداردىڭ ٶمٸرٸ مەن جۇمىسى ٷشٸن شىعىس قازاقستاندى تاڭداۋى ماڭىزدى.
ٶنەركەسٸپ سالاسىندا يندۋسترييالىق جەنە اگروپاركتەر قۇرۋعا, بوس تۇرعان الاڭداردى تيٸمدٸ پايدالانۋعا, اۋىل شارۋاشىلىعىنان باستاپ تاۋ-كەن سەكتورىنا دەيٸنگٸ نەگٸزگٸ سالالار ٷشٸن تەحنيكا مەن جابدىق ٶندٸرۋگە جەكە ينۆەستيتسييا تارتۋعا باسىمدىق بەرٸلەدٸ. بۇل جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرٸستٸڭ دامۋىنا, بيزنەس ٷشٸن جاڭا تاپسىرىستارعا, قازاقستاندىق مازمۇن ٷلەسٸنٸڭ ارتۋىنا جەنە يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸڭ تٶمەندەۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
ەنەرگەتيكادا باسىمدىق شاعىن گەس-تەرگە بەرٸلەدٸ — ەكولوگييالىق تازا, تۇراقتى جەنە سەنٸمدٸ نىساندار. اۋىل شارۋاشىلىعىندا — ەگٸس القاپتارىن ەرتاراپتاندىرۋ, جوعارى رەنتابەلدٸ داقىلدارعا باسىمدىق بەرۋ, سۋارمالى جەرلەردٸ كەڭەيتۋ جەنە تسيفرلاندىرۋ. شىعىس قازاقستان ەكولوگييالىق تازا, تەرەڭ ٶڭدەلگەن ٶنٸمگە باسىمدىق بەرۋدە.
لوگيستيكانى دامىتۋ — ستراتەگييانىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىتى. قازاقستان, رەسەي, قىتاي جەنە موڭعولييا تٷيٸسكەن جەردە ورنالاسقان ٶڭٸر ەۋرازييانىڭ جاڭا كٶلٸك دەلٸزٸن قالىپتاستىرۋدا. شەكارا ٶتكەلدەرٸن جاڭعىرتۋ, تەمٸرجول جەنە اۆتوكٶلٸك باعىتتارىن جانداندىرۋ, سۋ كٶلٸگٸن قايتا دامىتۋ مٷمكٸندٸگٸ — مۇنىڭ بەرٸ بيزنەس ٷشٸن جاڭا پەرسپەكتيۆالار اشادى. ٶسكەمەن ماڭىندا ٸرٸ كٶلٸك-لوگيستيكالىق حاب قۇرۋ قاراستىرىلۋدا. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن كاتونقاراعاي جەنە زايسان اۋداندارىندا ەكٸ ەۋەجاي سالۋ جوسپارلانۋدا. جاڭا ەۋە ايلاقتارى تۋريستەر اعىنىن قامتاماسىز ەتٸپ, جاڭا لوگيستيكالىق تٸزبەكتەردٸ قالىپتاستىرادى.
