قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى, اگرارلىق مەسەلەلەر كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى, "اۋىل" پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى سەرٸك ەگٸزباەۆ "Ulys" سايتىنا سۇحبات بەرٸپ, اتىراۋدا ٶتكەن ۇلتتىق قۇرىلتاي, ناۋرىزدى جاڭا فورماتتا تويلاۋ جەنە "اۋىل" پارتيياسىنىڭ پارلامەنتتەگٸ جۇمىسىنا قاتىستى ماڭىزدى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ناۋرىزدى جاڭاشا تويلاۋ - ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتۋ
- سەرٸك راحمەتوللاۇلى, الدىمەن سٸزدٸ كٷنٸ كەشە عانا دٷركٸرەپ ٶتكەن ناۋرىز مەيرامىڭىزبەن قۇتتىقتايمىن!
راقمەت, سٸزدٸ دە وسى بٸر تاماشا مەيراممەن قۇتتىقتايمىن جەنە بارشا ۇجىمىڭىزعا جاڭا جىلدا جاڭا شىعارماشىلىق تابىستار تٸلەيمٸن!
- راقمەت! العاشقى ساۋالىمدى دا وسى ناۋرىز مەرەكەسٸنە بايلانىستى قويسام دەپ ەدٸم. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن بيىل بۇل مەيرام "ناۋرىزناما" دەپ ەجەلگٸ اتاۋىمەن جاڭا فورماتتا ەرەكشە رەڭكپەن ٶتتٸ. ون كٷننٸڭ ەرقايسىسىنا ايرىقشا اتاۋ بەرٸلٸپ, حالىق جاڭاشا ىقىلاسپان تويلاعانىن كٶردٸك. سٸزدٸڭ ويىڭىزشا, بۇل يدەيا نەمەن بايلانىستى ەرٸ مۇنداي جاڭارۋدى جالپى قالاي باعالار ەدٸڭٸز?
- دۇرىس ايتاسىز, بيىل ۇلىستىڭ ۇلى كٷنٸ جاڭاشا تويلاندى. جالپى ساۋالىڭىزعا تولىققاندى جاۋاپ بەرۋ ٷشٸن ٶتكەنگە سەل شەگٸنٸس جاساۋعا تۋرا كەلەدٸ. كەڭەستٸك كەزەڭدەگٸ تاريحىمىزدا حالقىمىزدىڭ كٶپتەگەن سالت-دەستٷرٸ ۇمىت قالعانى بەلگٸلٸ. بۇل مەسەلە ۇلىستىڭ ۇلى كٷنٸن دە اينالىپ ٶتپەدٸ. ناۋرىز مەرەكەسٸنە ەسكٸلٸكتٸڭ سارقىنشاعى رەتٸندە 1926 جىلى تىيىم سالعان بولاتىن. تەك 1988 جىلى عانا بۇل مەرەكە قايتادان تويلانا باستادى. دەگەنمەن, بۇرىنعىداي سەن-سالتاناتىمەن ەمەس, ٸشٸنارا كەيبٸر ەلەمەنتتەرٸ ساقتالعان نۇسقادا عانا اتالىپ ٶتٸپ جٷردٸ.
اتاپ ايتقاندا, ەكٸمدٸكتەر مەن ٶزگە دە مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردٸڭ كٷشٸمەن قالالاردىڭ, ەلدٸ مەكەندەردٸڭ باستى الاڭدارىندا كيٸز ٷيلەر تٸگٸلٸپ, ۇلتتىق تاعامدار دايىندالدى. ۇلتتىق سپورت تٷرلەرٸنەن سايىستار ۇيىمداستىرىلىپ, كەي جەرلەردە تٷيە مەن ات مٸنگەندەردٸڭ سالتاناتتى شەرۋلەرٸ ٶتكٸزٸلٸپ جٷردٸ. دەمەك, وسى جىلدار بويى ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋ نەگٸزٸنەن حالىقتىڭ جاپپاي سەرۋەندەۋٸ فورماتىنا كٶبٸرەك ۇقسادى. ەرينە, بۇلار دا مەيرام نىشانى. بٸراق, ٶكٸنٸشكە قاراي, بۇل قانداي دا بٸر مازمۇندى نە بولاسا قوعامدىق ماڭىزى بار ەسەر بەرە المادى.
قالاي دەگەندە دە ناۋرىز – وسىدان 5 مىڭ جىل بۇرىن پايدا بولعان جەنە ۇلى دالادا تۇرعىندارىنىڭ ەڭ كٶنە مەيرامدارىنىڭ بٸرٸ. جاڭا جىلدى تويلاۋ شامامەن 10 كٷنگە سوزىلعان جەنە بۇل كەزەڭ "ناۋرىزناما" دەپ اتالعان. مەيرام بٸرلٸكتٸ, باۋىرلاستىقتى, ىنتىماقتاقتى, بەرەكە-بٸرلٸك پەن جاڭارۋدى پاش ەتكەن.
وسى تۇرعىدان العاندا, پرەزيدەنتتٸڭ باستاماسى وسىناۋ كٶنە مەيرامنىڭ باستاۋىنا, تٷپنەگٸزٸنە, ٶزٸندٸك ٶزەگٸنە پەلساپاسىن ورالۋعا ارنالعان. ال ونكٷندٸكتٸڭ ەر كٷنٸنە "قايىرىمدىق كٷنٸ", "شاڭىراق كٷنٸ", "ۇلتتىق كيٸم كٷنٸ" سيياقتى تاقىرىپتىق باعىت بەرۋ, مەنٸڭشە مەرەكەنٸڭ جاڭا دەستٷرلەرٸن, قۇندىلىقتارىن قالىپتاستىرادى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ باستاماسىنىڭ بٷگٸنگٸ ٸس جٷزٸندە جٷزەگە اسىرىلۋى كٶرسەتٸپ وتىرعانداي, حالىق ونى رۋحتانىپ, تولىعىمەن قولدادى. ناۋرىزدى وسىنداي فورماتتا مەرەكەلەۋ ونى شىن مەنٸندە ۇلتتىق بٸرلٸك پەن ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتۋدىڭ نىشانىنا اينالدىراتىنىنا سەنٸمدٸمٸن.
ۇلتتىق قۇرىلتاي - ٶزٸنٸڭ تاريحي ميسسيياسىن جالعاستىرۋدا
- جۋىردا عانا پرەزيدەنتتٸڭ قاتىسۋىمەن اتىراۋدا ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ كەزەكتٸ وتىرىسى ٶتتٸ. القالى جيىن ٶتەردٸڭ الدىندا ٶزٸڭٸزدٸڭ قۇرىلتاي مٷشەسٸ بولعانىڭىزدى بٸلەمٸز. سٸز ٷشٸن بۇل الاڭنىڭ رٶلٸ قانداي جەنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ سٶزٸنەن قانداي ماڭىزدى تٷيٸن تٷيدٸڭٸز?
- ەڭ الدىمەن قۇرىلتاي موڭعول يمەريياسى تۇسىندا ۇلى دالادا اقسٷيەكتەر ٶكٸلدەرٸنٸڭ جينالىسى رەتٸندە پايدا بولعانىن ەسكە تٷسٸرگەن جٶن. "ياسسى" زاڭدار جيناعىندا قۇرىلتايعا ٷلكەن ساياسي مەن بەرٸلگەن. بۇل ٷردٸس كەيٸنٸرەك قازٸرگٸ قازاقستان مەملەكەتٸ مۇراگەرٸ سانالاتىن التىن وردادا دا, قازاق حاندىعى كەزٸندە دە جالعاسىن تاپتى. قۇرىلتاي حاندى تاققا وتىرعىزۋ نە تاقتان تايدىرۋ, سوعىس نە بەيبٸتشٸلٸككە قاتىستى شەشٸم قابىلداۋ, شەتەلدەرمەن كەلٸسٸمشارت جاساسۋ جەنە باسقا دا ماڭىزدى مەسەلەلەرگە وراي شاقىرىلعان.
وسىلايشا, قۇرىلتاي بٷكٸل ۇلتتىڭ بولاشاق تاعدىرىن ايقىندايتىن ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن ٶتكٸزٸلدٸ. دەل سوندىقتان ۇلتتىق قۇرىلتاي قازٸرگٸ زامانعى تٷسٸندٸرمەسٸندە ٶزٸنٸڭ تاريحي ميسسيياسىن جالعاستىرىپ جاتقانى قۋانتادى. وندا قوعام مەن تۇتاستاي مەملەكەتتٸ ودان ەرٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ يدەيالار مەن قادامدار تالقىلانادى جەنە ەزٸرلەنەدٸ.
ايتپاقشى, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا "قۇرىلتاي – ەشقاشان توي تويلاپ, ەڭگٸمە-دٷكەن قۇراتىن جيىن بولعان ەمەس, كەلەشەكتە دە ونداي بولمايدى" دەپ ناقتى ايتقان بولاتىن. ال تٷيٸندٸ سٶزگە كەلەر بولسام, مەملەكەت باسشىسى ماڭىزدى يدەولوگييالىق تۇجىرىمدارىمىز بەن نەگٸزگٸ باعىتتارىمىزدى ناقتى ەرٸ جان-جاقتى جيىنتىقتاپ, قالىپتاستىرۋى اسا ماڭىزدى دەپ سانايمىن. ەستەرٸڭٸزگە سالايىن, بۇل – تەۋەلسٸزدٸك جەنە وتانشىلدىق, بٸرلٸك جەنە ىنتىماق, ەدٸلدٸك جەنە جاۋاپكەرشٸلٸك, زاڭ جەنە تەرتٸپ, ەڭبەكقورلىق جەنە كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸك, جاسامپازدىق جەنە جاڭاشىلدىق.
ٶزدەرٸڭٸز بٸلەتٸندەي, قوعامىمىزدا ۇزاق ۋاقىتتان بەرٸ قازاقستاننىڭ ۇلتتىق يدەياسىنا قاتىستى پٸكٸرتالاستار تولاستار ەمەس. عالىمدار مەن ساراپشىلار ەرتٷرلٸ يدەيالاردى ۇسىندى. ولاردىڭ كەيبٸرەۋٸ تاريحقا نەگٸزدەلسە, ٶزگەلەرٸ شەت ەلدەردەن كٶشٸرٸلدٸ. الايدا, پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە ەربٸر قازاقستاندىققا جاقىن ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ قۇندىلىقتاردى ۇسىنىپ وتىر. وسى يدەيالىق نەگٸزگە سٷيەنە وتىرىپ, ۇلتىمىز ححٸ عاسىردا لايىقتى ورىن الا الاتىنىنا سەنٸمٸم مول.
"اۋىل" پارلامەنتتە اۋقىمدى ٸستەرمەن اينالىسۋدا
- سوڭعى پارلامەنتتٸك سايلاۋدا "اۋىل" پارتيياسى جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە سايلاۋشىلاردىڭ داۋىسىن الىپ, ىقپالدى ساياسي كٷشكە اينالعانىن دەلەلدەپ العاش رەت پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ قۇرامىنا كٸردٸ. وسى ورايدا ٶزٸڭٸز جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن پارتييانىڭ دەپۋتاتتىق فراكتسيياسى كٷش-جٸگەرٸن قانداي مەسەلەلەرگە سالىپ جاتقانى, نەگە باسا نازار اۋدارىپ وتىرعاندارىڭىز حالىقتى دا قىزىقتىرادى دەپ ويلايمىن...
- ٶتە جاقسى سۇراق قويىپ وتىرسىز. "اۋىل" پارتيياسى قازٸر پارلامەنتتە اۋقىمدى ٸستەرمەن اينالىسۋدا. تالداپ ايتار بولسام, پارتييا دەپۋتاتتارى قازٸر جۇمىستارىن ٷش باعىتتا جٷرگٸزٸپ جاتىر. بٸرٸنشٸ, بۇل پارتييانىڭ سايلۋالدى تۇعىرناماسىن جٷزەگە اسىرۋ ەكەندٸگٸ سٶزسٸز. ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸن, ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارى بارىسىندا سايلاۋشىلارعا, ەسٸرەسە, اۋىلدا ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەن ازاماتتارعا بٸرقاتار مەسەلەنٸ زاڭنامالىق تۇرعىدا شەشۋگە ۋەدە بەرگەن ەدٸ. ولاردىڭ اراسىنداعى ەڭ ماڭىزدىلارى – بۇل "اگروبانك" قۇرۋ جەنە "اۋىز-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ تۋرالى" زاڭدى قابىلداۋعا باستاماشىلىق جاساۋ.
بۇل ەكٸ مەسەلە دە مەجٸلٸستەگٸ فراكتسييامىزدىڭ ايرىقشا نازارىندا تۇر. سونداي-اق, بٷگٸندە "اگروبانك" قۇرۋ مەسەلەسٸ ۇلتتىق بانكتەن دە, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ مينيسترلٸگٸنەن دە قولداۋ تاۋىپ وتىرعانى قۋانتارىق جايت. مۇنان بٶلەك, بۇل مەسەلەنٸ بارلىق باسقا دەپۋتاتتىق فراكتسييانىڭ دەپۋتاتتارى دا قولداپ وتىر.
"ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ تۋرالى" زانىڭ قابىلدانۋىنا باستاماشىلىق جاساۋ تۋرالى ايتار بولساق, بۇل رەتتە جۇمىس اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸمەن بٸرگە جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. ەزٸرشە, ساراپشىلىق دەڭگەيگە پٸكٸرتالاستار ٶتكٸزٸلٸپ جاتىر. دەگەنمەن, بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەردٸڭ ارقاسىندا بۇل مەسەلەگە قاتىستى وڭتايلى شەشٸم قابىلداي الامىز دەپ ويلايمىن.
ەكٸنشٸدەن, فراكتسييامىزدىڭ دەپۋتاتتارى زاڭ شىعارۋشىلىق جۇمىسقا دا تٸكەلەي ەرٸ بەلسەندٸ اتسالىسىپ كەلەدٸ. قىركٷيەك ايىندا باستالعان جاڭا سەسسييادان بەرٸ عانا دەپۋتاتتارىمىز زاڭ جوبالارىنا 260-تان استام تٷزەتۋ ەنگٸزدٸ. سونداي-اق حالىقتى تولعاندىراتىن ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەگە قاتىستى 333 دەپۋتاتتىق ساۋل جولدادى. ونىڭ 32-سٸ مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا جارييا ەتٸلدٸ.
ولاردىڭ كەيبٸرٸن بٶلە-جارا اتاپ ٶتۋ جٶن بولماس دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ, ولاردىڭ ەرقايسى, ول تٸپتٸ زاڭ جوباسىنا تٷزەتۋ نە بولماسا دەپۋتاتتىق ساۋال بولسا دا قالاي دەگەندە دە ناقتى بٸر سالانىڭ, ازاماتتاردىڭ ناقتى بٸر توبىنىڭ مٷددەسٸن قوزعايتىندىعى سٶزسٸز. وسى ورايدا پارتييامىزدىڭ زاماناۋي كوممۋنيكاتسييا, قوعاممەن قويان-قولتىققا باسا مەن بەرٸپ وتىرعانىن دا ايتا كەتەيٸن. ازاماتتارىمىز كەز كەلگەن ۋاقىتتا دەپۋتاتتاردىڭ جۇمىسىمەن پارتييامىزدىڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ پاراقشاسىنان جان-جاقتى تانىسا الادى.
ٷشٸنشٸ ماڭىزدى باعىت – بۇل دەپۋتاتتاردىڭ ازاماتتاردى جەكە قابىلداۋى. بٸز ازاماتتاردىڭ تٷرلٸ ساناتتارىمەن ٷنەمٸ كەزدەسۋ ٶتكٸزٸپ, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزەمٸز نەمەسە ناقتى مەسەلەلەردٸ شەشەمٸز. وسى سەسسييا باستالعان سەتتەن بەرٸ عانا پارتييامىزدىڭ 8 دەپۋتاتى مەسەلەسٸن ايتىپ كەلگەن 205 ازاماتتى قابىلدادى.
پارتييانىڭ ەندٸگٸ باعىتى - قوعام مەن زامان سۇرانىسىنا ساي دامۋ
- پارتييا اتىنان پارلامەنتتەگٸ دەپۋتاتتاردىڭ جۇمىسى جايلى ەگجەي-تەگجەي ايتىپ بەرگەنٸڭٸزگە كٶپ راقمەت. ەندٸ پارتييانىڭ ٶزٸنٸڭ جۇمىسى تۋرالى دا تولىعىراق بٸلگٸمٸز كەلەدٸ. پارتييانىڭ تٶراعاسى رەتٸندە بٷگٸندە پارتييالاستارىڭىزدىڭ الدىنا قانداي مٸندەتتەر جٷكتەپ وتىرسىز?
- پارتييالار سايلاۋدان سايلاۋعا دەيٸنگٸ ارالىقتا "ۇيىقتاپ جاتادى" دەگەن قاساڭ پٸكٸر بار. ول بٸزدٸڭ ۇستانىمعا ساي كەلمەيدٸ. "اۋىل" پارتيياسىنىڭ جۇمىسى پارلامەنتتٸك سايلاۋ ٶتە سالىسىمەن بٸردەن باستالىپ كەتتٸ. ٶزٸمٸز ٷشٸن دامۋدىڭ بٸرنەشە باسىم ۆەكتورىن ايقىنداپ الدىق.
بٷگٸنگٸ كٷن اقپاراتتىق تەحنولوگييالار زامانى, ال ٶزٸمٸز اقپاراتتىق قوعامدا ٶمٸر سٷرەتٸندٸگٸمٸز ەشكٸمگە دە قۇپييا ەمەس. سوندىقتان دا بٸرٸنشٸ ۆەكتور اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتەگٸ جۇمىستى بارىنشا جانداندىرۋعا كٷش سالىپ كەلەمٸز.
پارتييا كٷندەلٸكتٸ دەرلٸك ٶتە اۋقىمدى جۇمىستى اتقارىپ جاتىر. ەلەۋمەتتٸك, گۋمانيتارلىق جەنە ەكونوميكالىق باعىتتاردا دا ٶزگە دە بارلىق سالادا جوبالارىمىز بار.
سول سەبەپتٸ الدىمىزدا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايلى تەك پارتييامىزدىڭ مٷشەلەرٸن عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە پارتييامىزعا نيەتتەس جانداردى, سونىمەن قاتار ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق حالقىن ٷنەمٸ قۇلاقتاندىرۋ مٸندەتٸ تۇر. ٸس جٷزٸندە – بۇل بٸزدٸڭ مەينستريم. بۇل ٷشٸن اقپاراتتىق رەسۋرستاردىڭ بارلىق مٷمكٸندٸكتەرٸن قولدانامىز – ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر, تەلەارنالار مەن گازەتتەر بار دەگەندەي.
بٸراق, ەڭ باستى مٸندەت - تەك جىلتىڭداپ كٶرٸنۋ ەمەس, پاراقشالارىمىزدى تيٸستٸ ماعلۇماتتارمەن تولىقتىرۋ ەكەنٸ سٶزسٸز. سول سەبەپتٸ "اۋىل" پارتيياسىنىڭ جاڭا اقپاراتتىق ٶنٸمٸ تەك بٸزدٸڭ جاقتاستارىمىز ٷشٸن عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە ەلٸمٸزدٸڭ بارشا ازاماتى ٷشٸن پايدالى بولادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸز.
ەكٸنشٸ ۆەكتور – اۋىلدىق كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ باعدارلاماسىن ٸسكە قوسۋمەن بايلانىستى. بۇل – ٶز مەنٸ جاعىنان ٶتە اۋقىمدى, بٸراق قاراپايىمدىلىق تۇرعىسىندا بارىنشا تٷسٸنٸكتٸ جوبا. ونى قازٸرگٸ ۋاقىتتا اقمولا وبلىسىنىڭ اقكٶل اۋدانىندا سىناقتان ٶتكٸزە باستادىق.
بۇل جوبانى اتالعان اۋداندا سىناقتان ٶتكٸزٸپ جاتقانىمىزدىڭ ٶزٸندٸك سەبەبٸ بار. ٶيتكەنٸ, دەل وسى اقكٶل اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى العاش رەت ٶتكٸزٸلگەن سايلاۋدا پارتييالاسىمىزدى اۋدان ەكٸم رەتٸندە سايلاعان بولاتىن. سوندىقتان دا وسى جىلدىڭ باسىنان بەرٸ اتالعان اۋداندا اۋىلدىق كەسٸپكەرلٸكتٸ جانداندىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار ٸس-شارا ٶتكٸزدٸك. العاشقى نەتيجەسٸن وسى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي كٶرەمٸز دەپ وتىرمىز. مۇنان بٶلەك, دەل وسىنداي جوبانى اباي وبلىسىنىڭ اباي اۋدانى مەن تٷركٸستان وبلىسىنىڭ بەيدٸبەك اۋدانىندا جٷزەگە اسىرۋدى جوسپارلادىق.
ٷشٸنشٸ ۆەكتور – بۇل قوعامدىق ماڭىزى بار جوبالاردى ٸسكە قوسۋ جەنە جٷزەگە اسىرۋ. ولاردىڭ قاتارىندا "اۋىل ناقىشتارى", "باتامەن ەل كٶگەرەر", "كٸتاپقا ەكٸنشٸ ٶمٸر سىيلا" سىندى جوبالار بار. بٸز جوبالاردى كٶزبوياۋشىلىق ٷشٸن ەمەس, ناقتى مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەرٸ بولۋى ٷشٸن جٷزەگە اسىرۋعا تىرىسامىز. قىسقاشا تٷيٸندەپ ايتار بولسام, پارتييامىزدىڭ قىزمەتٸ وسىنداي.
- سۇحباتىڭىزعا راقمەت!
