حالىقارالىق كەلسٸمدەردٸ اياق استى ەتۋ, قول قويعان قۇجاتتى ورىنداماۋ كرەمل ٷشٸن قالىپتى دٷنيەگە اينالعانى قاشان?..
قازٸرگٸدەي دامىعان زاماندا اق قاعازداعى كەلسٸمگە قول قويىپ, مٶر باسقاننان كەيٸن ونى ورىنداۋ كەز كەلگەن مەملەكەت ٷشٸن پارىز.
ٶكٸنٸشكە وراي, قازٸر رەسەيدە حالىقارالىق كەلٸسٸمدەردەن گٶرٸ پۋتيننٸڭ يمپەرييالىق ويى بەرٸنەن دە جوعارى تۇراتىنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. سوندىقتان پۋتيننٸڭ ايتقانىنا ەستە سەنۋگە بولامايدى.
ەرتەڭگٸ كٷنٸ رەسەي استىق ەكسپورتى بويىنشا كەلسٸمدٸ پايدالانىپ, ەسكەري كەمەلەرٸمەن ودەسسا پورتىنا باسىپ كەرسە تاڭقالىپ جاتپاڭىز. سوندىقتان بۇل ٸستە ەكٸ شوقىپ بٸر قاراعان ابزال.
ۋكراينانىڭ وڭتٷستٸك ەسكەري قولباسشىلىعىنىڭ باسپاسٶز حاتىشسى ناتاليا گۋمەنيۋك رەسەيدٸڭ ودەسسا پورتىن كٶزدەپ اتقان زىمىراندارى سۋسورعى ستانساسى زاقىمداپ, تەڭٸز ايلاعىنا جاقىن تۇرعان ٷيلەردٸ قيراتقانىن مەلٸمدەدٸ.
بٸر جاقسىسى تەڭٸز ايلاعىنداعى استىق ساقتايتىن قامبالار زارداپ شەكپەپتٸ. ال وسىدان كەيٸن رەسەيدٸڭ استىق ەكسپورتى تۋرالى كەلسٸمدٸ بۇلجىتپاي ورىندايدى كٸم سەنەدٸ? ەشكٸمدە سەنبەيدٸ.
پۋتيننٸڭ حالىقارالىق كەلسٸمدەردٸ اياقاستى ەتۋٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە رەسەيدٸڭ ٶزٸ ٷشٸن قاۋٸپتٸ قۇبىلىس. رەسەي باسشىسىنىڭ بۇل ەرەكەتٸ الداعى ۋاقىتتا رەسەيدٸ بٶلشەكتەپ تىنۋى مٷمكٸن.
پۋتيننٸڭ بيلٸكتٸ ساقتاپ قالۋ جولىنداعى ەرەكەتتەرٸ ٶزٸمەن قويماي اينالاسىنداعى كٶرشٸلەرٸنە دە كٶپتەگەن قولايسىزدىقتار تۋدىرىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس.
ەستەرٸڭٸزدە شىعار, 90 جىلداردىڭ باسىندا قازاقستان مەن ۋكراينا «بۋداپەشت كەلسٸمٸنە» قول قويىپ, يادرولىق قارۋدان باس تارتتى.
سول كەزدە اقش پەن رەسەي قازاقستان مەن ۋكراينانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە كەپٸل بولعان ەدٸ. ال قازٸر رەسەي سول كەلسٸمدٸ تەرك ەتٸپ, ۋكرياناعا باسىپ كٸرگەنٸن قالاي تٷسٸنۋگە بولادى?
پۋتيننٸڭ جاندايشاپتارى قازاقستانعا دا دوق كٶرسەتٸپ, قوقان-لوقى كٶرسەتٸپ كەلەدٸ. جىلدار بويى جيرينوۆسكيي الىسىپ ەدٸك. ەندٸ ونىڭ ورىنىن نيكونوۆ پەن كەوساياندار باسىپ جاتىر.
سٸزدەرگە بٸر قىزىق ايتايىن. اقش پەن رەسەيدٸڭ اراسى جاقسى كەزدە امەريكاندىقتار مەن ورىستاردىڭ كەسٸپكەرلەرٸ جىل سايىن بٸر قالادا باس قوسىپ, ٶزدەرٸن مازالاعان مەسەلەلەردٸ تالقىلاپ تۇرعان عوي.
سونداي كەزدەسۋلەردٸڭ بٸر ۆاشينگتوندا ٶتەدٸ. سوندا جۇرتتىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرٸپ وتىرعان اقش-تىڭ بۇرىنعى قورعانىس مينيسترٸ دونالد رامسفەلدكە ورىس كەسٸپكەرٸ «بٸزدەر جەمقورلىقتان مەزٸ بولدىق. وسىدان قالاي قۇتىلۋعا بولادى?» دەپ سۇراعان عوي.
سول كەزدە رامسفەلدتە مٷدٸرمەستەن:
– وي, ول وڭاي عوي. جەمقورلىققا قارسى زاڭ قابىلداساڭىزدار بولدى, – دەگەن عوي. سوندا ورىس كەسٸپكەرٸ:
– رامسفەلد مىرزا, بٸزدە جەمقورلىققا قارسى بٸرنەشە زاڭ, قاۋلى-قارارلار بار. بٸراق جەمقورلىقتى زاڭمەن تييۋ مٷمكٸن بولماي تۇر. جەمقورلىقتى جوق قىلاتىن باسقا ايلا-شارا بار ما? – دەپ قايتالاپ سۇراپتى. سول كەزدە رامسفەلد:
– ەندٸ بۇدان باسقا قانداي ايلا-امال بولۋى كەرەك? – دەپ ورىستاردىڭ زاڭدى ورىندامايتىنا تاڭ قالعان عوي.
مٸنە, بايقادىڭىزدار ما, بٷگٸندە پۋتين رەسەيدٸ زاڭدى, قول قويعان كەلٸسٸمدٸ ورىندامايتىن ەپەرباقان, ورتا عاسىرداعى جابايى مەملەكەتكە اينالدىردى. سوندىقتان ورىستاردىڭ ۋكراينانىڭ استىق ەكسپورتىنا قاتىستى كەلٸسٸمٸن ورىندايدى دەگەنگە سەنٸم جوق.
رەسەي الاقانداي ايماقتا ورنالاسقان سولتٷستٸك كورەيا ەمەس. ەلەمدٸك ساياساتقا ەمٸرٸن جٷرگٸزەتٸن ٸرٸ مەملەكەت. وسىنداي ٸرٸ مەملەكەتتٸڭ باسىندا يمپەرييالىق اۋرۋ ەبدەن مەڭدەگەن باسشىنىڭ وتىرۋى ەلەم ٷشٸن ٶتە قاۋٸپتٸ ەكەنٸنە كٷن ٶتكەن سايىن كٶزٸمٸز جەتٸپ كەلەدٸ.
نۇرلان جۇماحان
