بىلتىرعى جىلعى قاڭتاردا قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸ, سەمەي قالاسىنىڭ ەكٸمشٸلٸگٸ جەنە «وپەراتور روپ» جشس اراسىندا سەمەيدٸڭ قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتارىن بٶلەك جيناۋ جەنە سۇرىپتاۋدى ەنگٸزۋ تۋرالى جوبانى ٸسكە اسىرۋ بويىنشا جول كارتاسىنا قول قويىلدى.
جول كارتاسى شەڭبەرٸندە قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى بٶلەك جيناۋ مەن سۇرىپتاۋ ٷشٸن جابدىقتاردى جەنە تەحنيكالاردى پايدالانۋ بويىنشا جاۋاپتى ۇيىمدى انىقتاۋعا شەشٸم قابىلدانعان. وسىدان كەيٸن سەمەي قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ٶكٸمٸمەن قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى بٶلەك جيناۋ مەن سۇرىپتاۋ ٷشٸن جاۋاپتى ۇيىمدى انىقتاۋ بويىنشا كوميسسييا قۇرىلدى. كوميسسييا قۇرامىنا تكش, جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ جەنە اۆتوموبيل جولدارى بٶلٸمٸنٸڭ, قوعامدىق كەڭەس, ەكونوميكا, جەر قاتىناستارى, ارحيتەكتۋرا جەنە قالا قۇرىلىسى بٶلٸمدەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ, سەمەي قالالىق مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتتارى كٸردٸ.
مەسليحات دەپۋتاتى جەنە جەكە كەسٸپكەر, سەمەيدەگٸ قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار پوليگونىنىڭ يەسٸ رافايل حازيپوۆ تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق بٶلٸمٸ جاۋاپتى ۇيىمعا تالپىنعان تۇلعالارعا قويىلاتىن تالاپتاردى جارييا ەتكەنٸن ايتىپ ارىز بٸلدٸرگەن بولاتىن.
كەسٸپكەرمەن كوميسسيياعا سۇرانىم, تەحنيكالىق دەرەكتەر جەنە ٶزگەدە قۇجاتتاردى ٶتكٸزٸلگەن. وسى كوميسسييا وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىنا سەيكەس, سەمەي قالاسىنىڭ قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتارىن بٶلەك جيناۋ مەن سۇرىپتاۋدى ەنگٸزۋ ٷشٸن جابدىقتاردى جەنە تەحنيكالاردى پايدالانۋ بويىنشا جاۋاپتى ۇيىم رەتٸندە «حازيپوۆ ر.س.» جەكە كەسٸپكەرلٸگٸ انىقتالعانى تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
وسىدان كەيٸن جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋ باستالدى. سول جول كارتاسىنا قاتىسۋشىلار اراسىندا ٶزارا مٸندەتتەمەلەردٸ جەنە قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى بٶلەك جيناۋ مەن سۇرىپتاۋدى ەنگٸزۋ ماقساتىندا كەپٸلدٸكتەردٸ انىقتاي وتىرىپ ٷش جاقتى كەلٸسٸم جاسالعان, ال سەمەي قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ جاۋاپتى ۇيىممەن بٸرگە الىنعان جابدىقتاردىڭ ماقساتتى پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. سەمەي ەكٸمدٸگٸ جەنە «حازيپوۆ ر.س.» جك اراسىندا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى بٶلەك جيناۋ جەنە سۇرىپتاۋ سۇراقتارى بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
«وپەراتور روپ» جشس جوبانى ٸسكە اسىرۋعا بەلسەندٸ كٸرٸسكەن ەدٸ. اعىمداعى جىلدىڭ باسىندا قوقىستاردى بٶلەك جيناۋ ٷشٸن تۇرعىن ٷيلەردٸڭ اۋلالارىندا, تۇرعىندار جاپپاي جينالاتىن جەرلەردە ورناتىلاتىن 1050 سەتكالى, 532 قوڭىراۋ تەرٸزدٸ كونتەينەرلەر ساتىپ الىنىپ تكش بٶلٸمٸنە قويىلعان. ناۋرىز ايىندا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى شىعارۋ ٷشٸن التى بٸرلٸكتەگٸ قىمبات اۆتوكٶلٸك تەحنيكالارى بەرٸلگەن. جاقىن ارادا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردان باسقا سۇرىپتاۋ جەلٸسٸنە قاراعاندا اناعۇرلىم ٷلكەن قاتىناستا پايدالى كومپونەنتتەر الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان سۇرىپتاۋ جەلٸسٸ بار جابدىقتى جەتكٸزۋ ٷشٸن گرەك كومپانيياسىمەن كەلٸسٸمشارت جاسالدى.
رافايل حازيپوۆتىڭ ايتۋىنشا, «مەن كەلەشەك» مكك قويىلعان تالاپتارعا سەيكەس كەلمەيدٸ, شتاتىندا تەك جالعىز ديرەكتورى بار. وسىمەن قاتار, قر كەسٸپكەرلەر كودەكسٸنٸڭ 192-بابىنا سەيكەس مەملەكەتتٸك كەسٸپورىندار ٶز قىزمەتتەرٸن كەڭەيتۋ كەزٸندە انتيمونوپولييالىق ورگاننان كەلٸسٸم الۋى قاجەت. انتيمونوپولييالىق ورگاننىڭ 2020 جىلعى حاتىنا سەيكەس «مەن كەلەشەك» مكك تەك قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى كٶمۋ بويىنشا قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋعا, پوليگوندى قۇرۋعا جەنە پايدالانۋعا كەلٸسٸم بەرٸلگەن. ياعني, ر.س.حازيپوۆتىڭ ايتۋىنشا, «مەن كەلەشەك» مكك قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى جيناۋ جەنە سۇرىپتاۋ بويىنشا قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋعا قۇقىعى جوق, الايدا سەمەي قالالىق ەكٸمدٸگٸ زاڭنامانى ٶرەسكەل بۇزۋدا.
سول كٷنٸ كەسٸپكەردٸڭ كەڭسەسٸندە تەك جۋرناليستەر عانا ەمەس, سەمەي ەكٸمٸ باستاعان قالا باسشىلارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ جينالدى. قالا ەكٸمٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ جاۋاپتى ۇيىمنىڭ «مەن كەلەشەك» مكك اۋىسقانى تۋرالى اقپاراتتى جوققا شىعاردى.
– التى كٷن بۇرىن حازيپوۆ مىرزا, راسىندا, وسى سۇراق بويىنشا حابارلاستى. قازٸر سەمەي قالاسىنىڭ قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتارىن باسقارۋ جٷيەسٸن مودەرنيزاتسييالاۋ جٶنٸندەگٸ جوبا قاراستىرىلۋدا. ٶكٸنٸشكە وراي, بٸرٸنشٸ كەزەڭدە ماقسات نيگمەتوۆ كەلٸسٸمگە قول قويمادى. سۇراق ەلٸ قاراستىرىلۋدا. جوبا بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. بارلىعى «مەن كەلەشەك» مكك-عا بەرٸلەدٸ دەپ ەشكٸم ايتقان ەمەس. بۇل اقپارات شىنايىلىققا جاناسپايدى, راسىندا «كەلەشەك» بٷگٸنگٸ كٷنٸ بۇل سۇراقتارمەن اينالىسا المايدى. تاعىدا قايتالايمىن, سۇراق ەلٸ قاراستىرىلۋدا. نەلٸكتەن حازيپوۆ مىرزا بٸز جوبانى ٸسكە اسىرۋدى «كەلەشەك» نەمەسە باسقا دا بٸر كەسٸپكەرلٸككە بەرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادىق دەپ ايتادى? بۇل شىندىققا جاناسپايدى, – دەپ قورىتىندىلادى قالا ەكٸمٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ.
سونىمەن قاتار, كەسٸپكەر كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلاردى تىڭداعىسى كەلمەدٸ. مۇنداي شارالار سەمەيدە بٸرنەشە رەت بولدى جەنە ەر جولى كەسٸپكەر جۋرناليستەردٸڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنٸپ, قاجەتسٸز حايپ جاساي باستاعان. ەشكٸمگە قۇپييا ەمەس, «قوقىس» تابىستى بيزنەس. جوبانى ٸسكە اسىرۋعا اقىلعا قونىمدى تەسٸلمەن كٸرٸسسە كەسٸپكەرلەر عانا ەمەس, قالا تۇرعىندارى دا ۇتادى. وسى ارادا سەمەيلٸكتەر قوقىستىڭ ۋاقىتى شىعارىلماۋىنا شاعىمدانۋدا.
قالاي بولسا دا كەزدەسۋ ەش نەتيجە بەرمەدٸ. قازٸرگٸ جاعداي قالادا قوقىستىڭ كوللاپسىنا ەكەلٸپ سوقتىرۋى مٷمكٸن. مۇنى ۋاقىت كٶرسەتەدٸ. جاقىن ارادا قوقىس شىعارۋ تاريفٸ جەكە تۇلعالار ٷشٸن 1500 تەڭگەگە جەنە كەسٸپكەرلەر ٷشٸن 21000 تەڭگەگە كٶتەرٸلەدٸ دەپ قالا تۇرعىندارىن كٶندٸرۋگە باعىتتالعان كەسٸپكەرلەردٸڭ بارلىق ەرەكەتتەرٸ سەتسٸز بولدى. قالالىق ەكٸمدٸك ٶكٸلدەرٸ تاريف سوماسى كٸسٸ باسىنا 460 تەڭگەنٸ قۇرايدى دەپ, ال بارلىق شىعىن سۋبسيديي ەسەبٸنەن جابىلادى سەندٸردٸ.
رافايل حازيپوۆقا جوبانىڭ جالپى سوماسى تەك تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگٸزدەۋدەن كەيٸن بەلگٸلٸ بولاتىنىن ەسكە سالدى. تۇرعىندارعا ارنالعان تاريف مٶلشەرٸ قول جەتٸمسٸز دەپ جارييالاۋعا ەرتە.
باق ٶكٸلدەرٸنٸڭ بٸردە-بٸر سۇراعىنا كەسٸپكەر تٷسٸنٸكتٸ جاۋاپ بەرە المادى. باسپاسٶز مەسليحاتى باس سانيتارلىق دەرٸگەرٸنٸڭ جارلىعىنا قايشى شاعىن, جابدىقتالماعان ورىنجايدا ٶتتٸ.
ن.جۇماقانوۆ
