ازاماتتاردىڭ اقىل-پاراساتتىلىق جەنە مورالدىق ستاندارتتار مەسەلەسٸ – بۇل ەدەۋٸر دەرەجەدە ٷلكەن پروبلەما. دەموكراتييالىق مەملەكەتتەردٸڭ ساياسي كەمشٸلٸكتەرٸ ٷشٸن دەموكراتييانى كٸنەلاۋى مٷلدە ەدٸلەتسٸزدٸك. ولار ٷشٸن ٶزٸمٸزدٸ-ٶزٸمٸز كٸنەلاعان دۇرىس بولار ەدٸ.
ەگەر بٸز قوعامدى ٶزٸندٸك ۇستانىم مەن باعدارعا يە ەركٸن ازاماتتاردىڭ بٸرلەسكەن ورتاسى رەتٸندە قاراستىرساق, وندا ورىن الىپ جاتقان ٶزگەرٸستەر ادام ساناسىنىڭ كەڭ كٶلەمدەگٸ حالىقتىڭ دٷنيەتانىمدىق قۇندىلىعىنىڭ جەمٸسٸ دەپ ايتۋىمىزعا بولادى.
ەلٸمٸزدە مىڭداعان جاستاردىڭ قوس-قوستان ديپلومى بولسا دا, تۇراقتى جۇمىسى جوق. بٸزدٸڭ كەمشٸلٸگٸمٸز سول, جۇمىس الاڭىنا سۇرانىستى زەرتتەپ الماي جاتىپ, ولاردىڭ اقىسىن الىپ, باس-كٶز جوق سىپىرا وقىتۋىمىزدا بولىپ وتىر.
بولجاۋ, جوسپارلاۋ جٷرگٸزٸلمەيدٸ. ەلٸمٸز ەكونوميكالىق جاعىنان كٷش العان سايىن حالىققا تيٸمدٸ جاعىن ويلاستىرۋدىڭ ورنىنا حالىقتى الدارقاتۋدىڭ جولدارى ورىن الىپ بارادى.
بٷگٸندە ەر جەرلەردە ورىن الىپ جاتقان نارازىلىق شەرۋلەرٸ مەن بيلٸك ورىندارىنا اشىق قارسىلىق تالاپتارىنىڭ بەرٸ تۇرمىستىق دەڭگەيدەگٸ جەرگٸلٸكتٸ جەردە شەشٸلەتٸن مەسەلەلەر. بٸزگە ٶزارا سىيلاستىق, سەنٸم شارالارىن ورنىقتىرۋ كەرەك. ەل ازاماتتارى كەڭەسٸپ, بٸرٸگٸپ ٸس اتقارۋ, بٸر-بٸرٸنە قولۇشىن بەرۋ جەنە ىمىراعا كەلۋ جٷيەسٸ قاجەت.
مەملەكەتتٸڭ كەز كەلگەن ازاماتى ٶزٸنٸڭ جەكە باسىنىڭ جەنە بٷكٸل ەلٸمٸزدٸڭ امان-ساۋلىعى مەن ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە جاۋاپتى. بۇل جاۋاپكەرشٸلٸك اۋىلداعى شارۋا ادامى مەن ۇستاز, دەرٸگەر, كەسٸپكەر, لاۋازىمدى شەنەۋنٸك پەن بيلٸك باسىنداعى جوعارى قىزمەتتەگٸ تۇلعاعا دەيٸن بٸردەي بولۋى تيٸس.
ولاردىڭ بارلىعى بٸر-بٸرٸنە قۇرمەتپەن قاراپ, بٸر-بٸرٸنٸڭ وي-پايىمنا قۇلاق تٷرٸپ, كٶپشٸلٸك مٷددەسٸنە ورتاق قىزمەت ەتكەندە عانا قۇرمەتٸمٸز ارتپاق.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قوعامدى ەلسٸرەتەتٸن قاۋٸپتٸ قۇبىلىستاردان تولىق جەنە بٸرجولا ارىلىپ, كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىعاتىن دۇرىس قۇندىلىقتاردى قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن ايتۋى تەگٸن ەمەس.
قوعامعا جەتپەي تۇرعان وسى قۇندىلىقتار جٷيەسٸ. ەڭ باستىسى, بٸزگە وتباسىنداعى تەربيەنٸڭ دۇرىس جٷيەسٸ كەرەك. قوعامدا كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىعاتىن, ادامداردى بٸرٸكتٸرەتٸن, ولارعا يدەيالىق باسىمدىقتاردى كٶرسەتەتٸن قۇندىلىقتار جٷيەسٸ قالىپتاسقاندا عانا باستاعان ٸسٸمٸز ٶرگە باسادى.
حالىق تەۋەلسٸزدٸك سىيعا تارتقان يگٸلٸكتەردٸ يگەرٸپ, اينالاداعى ەلەم ەلدەرٸ قالاي ٶمٸر سٷرٸپ جاتقانىن ٶز كٶزدەرٸمەن كٶرٸپ, قولمەن ۇستاپ وتىرعان كٶكٸرەگٸ اشىق حالىق.
رۋلىق-توپتىق, كلاندىق-كوماندالىق, اعايىن-تۋىستىق سيياقتى تۇرپايى امالدارعا ارقا سٷيەۋدٸڭ كٷنٸ ٶتكەن. عابيت مٷسٸرەپوۆ ايتتى دەيتٸن «جٷزگە بٶلٸنگەننٸڭ جٷزٸ كٷيسٸن» دەگەن اتالى سٶز اشىنعاندىقتان بولار. ٶكiنiشكە قاراي, قازٸر ۇلتتى جويىپ جiبەرۋگە قارىمى جەتەتiن كٷشتەر تولىپ جاتىر. سول قاۋiپتiلەردiڭ iشiندەگi ەڭ قاۋiپتiسi – ترايباليزم, ياعني رۋشىلدىق. ەگەر ەلدە باسشى تاعايىنداعاندا ترايباليزم سالتاناتىن قۇراتىن بولسا, بۇل ەلدٸڭ سورلاعانى ەمەي نەمەنە? رۋشىلدىق پەن جەرشٸلدٸك بيلٸكتٸڭ جوعارعى بۋىنىنا دەيٸن دەندەپ كەتسە, كٸمگە نە ٶكپە ارتارسىڭ?
حالىق بٸتٸسپەس الاڭمەن بويكٷيەزدٸك جاعدايدا ٶمٸر سٷرۋدٸ ەمەس, تۇراقتى, ٶزارا سەنٸممەن, ٶزٸنٸڭ جەنە ۇرپاعىنىڭ بولاشاعى ٷشٸن الاڭدامايتىنداي, ادامشا ٶمٸر سٷرۋدٸ قالايدى.
ادامعا كٶپ نەرسە قاجەت ەمەس. باسپانا, ماماندىعىنا سەيكەس جۇمىس, قولايلى تازا قوعامدىق كٶلٸك, يناباتتى دەرٸگەردەن باسقا ارتىق دٷنيە كەرەك ەمەس. مٸنە, وسى مەسەلەگە قول جەتكٸزۋ ەلەۋمەتتٸك قايشىلىقتاردىڭ تۋىنداۋىنا ەكەلٸپ سوعۋدا.
ىنتا جوق جەردە, ساپا دا تٶمەن. مەملەكەتتٸك ٸسكە ەدٸل, ەلگە, جەرگە, وتانعا ادال قىزمەت ەتەتٸن بٸلٸمدٸ كادرلاردى بٷگٸنگٸ جاستاردان تاڭداماساق, جاقسى مامانداردى قايدان تابامىز? كادر ساپاسى مەملەكەتتٸك زاڭداردى جاتتاپ الۋدا ەمەس. وعان جاستاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ مەن پاراساتى, ادالدىعى قوسىلماسا, مەملەكەتتٸك قىزمەتكەردٸڭ شىنايى تۇلعاسى قالىپتاسپايدى.
پرەزيدەنتتٸڭ ماڭىزدى تاپسىرماسىنا وراي, مەملەكەتتٸك قىزمەتكە قوعامدىق جۇمىستاردا ەبدەن شىڭدالىپ تەجٸريبە جيناقتاعان جاستاردى باتىل تارتۋدان قايمىقپاۋ كەرەك. مەملەكەت باسشىسى بويىندا قابٸلەت-قارىمى بار پروگرەسشٸل ۇرپاققا بارىنشا سەنٸم ارتىپ وتىر.
بٸزدٸڭ حالىق اقىلدى. بابالار ۇلاعاتىنداعى: «بٸرلٸگٸ جوق ەل توزادى, بٸرلٸگٸ كٷشتٸ ەل وزادى» تەمسٸلٸن بويلارىنا سٸڭٸرٸپ ٶسكەن. ايتتى, بەيبٸت تارقادى. ٶركەنيەتتٸ قوعامدا وسىلاي بولعان.
بٷگٸندە «بايلىق – بايلىق ەمەس, بٸرلٸك – بايلىق» ۇرانى باسىم. الاش قايراتكەرٸ ەليحان بٶكەيحانوۆ «بوستاندىققا اپاراتىن جالعىز جول – ۇلتتىق ىنتىماق قانا. بٸرلٸكتەن ايىرىلعان ەل قاڭعىپ قالادى» دەپتٸ. وسى قاناتتى سٶزدٸ ەر مەكەمەنٸڭ ماڭدايشاسىنا جازىپ قويار ما ەدٸ?!
ەرمەك جۇماحمەتۇلى
