«كوروناكريزيس تەرەڭدەگەن سايىن, تۇرمىستىڭ كەتەۋٸ كەتٸپ, ەكونوميكا كٷيزەلٸسكە تٷسەدٸ. جۇمىسسىزدار سانى كٷرت ارتىپ, كەدەيشٸلٸك قامىتىن كيگەندەردٸڭ قاتارى كٶبەيەدٸ. قالتاسى جۇقارعان جۇرتتىڭ جٷيكەسٸ سىر بەرەدٸ», – دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
سارىمنىڭ پايىمداۋىنشا, حالىق اتى جامان اۋرۋدان قاشىپ قۇتىلا الماسىن تٷسٸندٸ. بٸر اۋىرىپ تۇرمايىنشا, كەسەلگە كەسە كٶلدەنەڭ تۇرا الماسىنا كٶزٸ جەتتٸ.
«بيلٸك ەكونوميكاعا قاتىستى 30 جىل بويى قالىپتاسقان داعدىلى كٶزقاراستى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋٸ تيٸس. بۇل ورايدا توقاەۆتىڭ جاڭا, ەكٸنشٸ جولداۋىنا قارايلاۋ قاجەت. كوروناۆيرۋس قازاقستان بيلٸگٸنٸڭ وسى كٷنگە دەيٸن اۋىزدى قۋ شٶپپەن سٷرتٸپ كەلگەنٸن ەشكەرەلەپ كەتتٸ», – دەيدٸ سارىم.
قازٸرگٸ پرەزيدەنت تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸرگەن ساياساتتانۋشى توقاەۆ ٶزٸنەن كۋلت جاساۋعا مۇقتاج ەمەس دەيدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, توقاەۆ ماقتاۋ مەن ماداقتى سۋقانى سٷيمەيتٸن پاراساتتى ادام. جەكە باسقا تابىنۋ ونىڭ تابيعاتىنا تەن ەمەس.
«وسى باعىتتاعى ٶزگەرٸستٸ قازٸردەن-اق اڭداۋعا بولادى. «حالىق سٶزٸنە قۇلاق تٷرەتٸن بيلٸك» قاعيداسى ەۋپٸرٸمدەپ ٸسكە اسۋدا.
توقاەۆ ەكٸ سٶزٸنٸڭ بٸرٸندە ٷنەمدٸلٸك تۋرالى ايتىپ جٷر. توي-تومالاقتان باس تارتۋ, داراقىلىقتى, داڭعازالىقتى توقتاتۋدى سٶز ورايىندا ٷنەمٸ تٸلگە تيەك ەتٸپ وتىرادى. بٸر كەزدەگٸ جايما-شۋاق زامان كەلمەسكە كەتتٸ», – دەيدٸ سارىم.
ال بيلٸكتٸ اۋىر سىناق كٷتٸپ تۇر. وسىعان دەيٸنگٸ ساياسي ەدٸس-تەسٸلدەر كەدەگە اسپايدى. توقاەۆقا دۇرىس يدەولوگييا تاڭداي بٸلۋ كەرەك. ول ٷشٸن قازاقستاندى جەردٸڭ كٸندٸگٸنە تەڭەپ, دەرجاۆالارمەن جاعالاسۋدىڭ جٶنٸ جوق.
سٶي دەگەن ايدوس سارىم «بيلٸك ٶز حالقىن تانۋدان قالعان. وسى وتىز جىلدا حالىقتان الشاقتاپ, اسپانداپ كەتتٸ» دەيدٸ.
«ەلگە سىيلى پرەزيدەنت بولۋ كٶپ نەرسەنٸ كەرەك ەتپەيدٸ. توقاەۆ بيلٸكتٸ تەك ٶز قولىنا شوعىرلاندىرماي, تەڭ بٶلٸپ, قوعام پٸكٸرٸنە قۇلاق تٷرەر جٷيە قۇرسا – سول جەتكٸلٸكتٸ. ساياسي رەفورمالاردى باتىلىراق باستاپ, جاڭا ەكونوميكالىق ٷلگٸنٸ سونىڭ تٶڭٸرەگٸنەن ٶربٸتسە ۇتىلمايدى.
اشىقتىق كەرەك, اشىقتىق. حالىق سوعان سۋساپ وتىر. قازاقستاننىڭ ساياسي جٷيەسٸن مەملەكەتتٸك قۇرىلىمنىڭ استان-كەستەڭٸن شىعارماي-اق ٶزگەرتۋگە بولادى», – دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
ەلبەتتە, وتىز جىل بويى ٶزگەرمەگەن جٷيە كٸمدٸ بولماسىن قاجىتادى, شارشاتادى. بۇعان بەلارۋستەگٸ ەل نارازىلىعى دەلەل.
ساياساتتانۋشى وسى ورايدا تۇڭعىش پرەزيدەنت جايلى وي ٶربٸتٸپ, نازارباەۆ ورىنتاعىن بوساتپاعان جاعدايدا نە بولارىنا بولجام جاساپتى.
«نازارباەۆ بيلٸكتٸ توقاەۆقا تابىستاماي, 2020 جىلعى سايلاۋعا قاتىسار بولسا دا, ورىنتاعى شايقالماس ەدٸ. تاقتا قالار ەدٸ. بيلٸكتٸ ساقتاپ قالار ەدٸ. وتىز جىل ەمەس, وتىز بەس جىل وتىرار ما ەدٸ, بەلكٸم. بٸراق مۇنداي بيلٸكتٸڭ تەۋەكەلٸ تىم جوعارى بولار ەدٸ. نازارباەۆتىڭ وسى وتىز جىلدا سوڭىنا قالدىرعان «مۇراسى» ماڭىزىن جوعالتىپ, قۇندىلىعىنان ايىرىلار ەدٸ», – دەيدٸ ايدوس سارىم.
ساياساتتانۋشىنىڭ ايتۋىنشا, 90-جىلدارى نازارباەۆتىڭ اۆتوريتارلى جولدى تاڭداۋدان ٶزگە امالى بولعان جوق. بۇل جولدى بۇقارا دا, بۋرجۋازييا دا بٸراۋىزدان قولدادى. سارىم «بيلٸك ساياسي-ەكونوميكالىق ٷلگٸنٸ ەلدٸڭ ساناسىنا تاڭىپ تاستادى» دەگەن پٸكٸرمەن كەلٸسپەيدٸ.
«نازارباەۆ تاڭداعان جولدى حالىق تا قۇپتادى. ەكس-پرەزيدەنت تاتۋلىق پەن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋگە كەپٸلدٸك ەتتٸ. نارىقتىق ەكونوميكانى قالىپتاستىردى. حالىقتىڭ ساناسىنداعى كەڭەستٸك جٷيەنٸڭ داعدىلارىن جويدى, كاپيتاليزمدٸ ەنگٸزدٸ. بۇل ٷلگٸ كٶپكە دەيٸن جۇمىس ٸستەدٸ. قازاقستان ورتا ازييادا وزا شاپتى. شيكٸزات ساتۋدان تٷسكەن استا-تٶك اقشا الدى-ارتىمىزعا قارايلاۋعا, باجايلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرگەن جوق», – دەيدٸ سارىم.
ودان بەرٸ بٸراز ۋاقىت ٶتتٸ. بۋىن الماستى. وي, ورتا ٶزگەردٸ. جاڭا بۋىن ەسكٸ جٷيەگە كٶڭٸلٸ تولمايتىنىن تٸكە ايتتى.
«ال قوعام مەڭٸرەۋ ەمەس. قوعام وياۋ. ساناسى سەرگەك. كٶزٸ اشىق. بەرٸن كٶرٸپ-بٸلٸپ وتىر. ەلدەبٸر جاعدايدىڭ بولارىن كٷتٸپ, ەلٸپتٸڭ ارتىن باعىپ وتىرعانداي كٶرٸنەدٸ ماعان. سوڭعى 10 جىلدا قوعامنىڭ ٸشٸندە كٶزگە كٶرٸنبەسە دە ٷلكەن ٶزگەرٸس بولدى. بۇل ٶزگەرٸس ەلٸ جٷرٸپ جاتىر. ونىڭ قايدا اپارارىن, قايدا اپارىپ سوقتىرارىن سٸز بەن بٸز بٸلمەيمٸز. بەلگٸلٸ بيلٸك حالىقپەن بۇرىنعىداي سٶيلەسە المايدى. ديالوگتىڭ جاڭا تٷرٸن ورناتۋ كەرەك», – دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
