Freedom Inside '26

ساتىبالدى? ورتالىق بيلٸك الماتىنى باقىلاۋعا سەنٸمدٸ كادرىن جٸبەردٸ — ساراپشى

ساتىبالدى? ورتالىق بيلٸك الماتىنى باقىلاۋعا سەنٸمدٸ كادرىن جٸبەردٸ — ساراپشى

24 مامىردا الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ەربولات دوساەۆ قىزمەتٸنەن بوساتىلىپ, ونىڭ ورنىنا تٷركٸستان وبلىسىنىڭ بۇرىنعى ەكٸمٸ ەرٸ پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى دارحان ساتىبالدى تاعايىندالدى. Dalanews.kz سايتىنا پٸكٸر بٸلدٸرگەن ساياساتتانۋشى قازىبەك مايگەلدينوۆ بۇل تاعايىنداۋدى جاي كادرلىق ٶزگەرٸس ەمەس, ورتالىق بيلٸكتٸڭ ٸرٸ مەگاپوليسكە باقىلاۋىن كٷشەيتۋٸنٸڭ بەلگٸسٸ دەپ باعالادى.

"جاقىندا بولعان اۋىس-تٷيٸسكە كەلەتٸن بولساق, ايتالىق, دارحان ساتىبالدى ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق درايۆەرٸ بولىپ ەسەپتەلەتٸن الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ بولىپ تاعايىندالدى. ساتىبالدىنىڭ بۇعان دەيٸن تٷركٸستان وبلىسىندا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋدا جيناعان تەجٸريبەسٸ بار. ول — يەرارحييالىق باسقارۋ جٷيەسٸ ورنىققان ٶڭٸردە جۇمىس ٸستەگەن, جەرگٸلٸكتٸ جەنە ورتالىق بيلٸك قۇرىلىمدارىندا ىسىلعان تۇلعا. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸندە جاۋاپتى قىزمەت اتقارعاندىقتان, ورتالىق ەليتامەن تىعىز بايلانىسى بار كادر", - دەيدٸ ول.

ونىڭ سٶزٸنشە, الماتى – رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا عانا ەمەس, سونداي-اق تٷرلٸ يدەيا مەن نارازىلىقتار جيٸ بايقالاتىن, پروتەستٸك كٶڭٸل كٷيٸ باسىم ورتالىق.

"الماتى — قاراپايىم قۇرىلىمدى قابىلداي قويمايتىن قالا. مۇندا قوعامدىق سۇرانىس كٷردەلٸ ەرٸ كٶپقىرلى. بۇل — ساياسي وقيعالاردىڭ ەپيتسەنترٸ, قاڭتار وقيعاسى دەل وسى قالادا باستالعانىن ۇمىتپاۋ كەرەك. سول سەبەپتٸ الماتى قالاسىنا ەكٸم بولۋ — قاراپايىم ەكٸمدٸك قىزمەت ەمەس, ساياسي جاۋاپكەرشٸلٸگٸ اسا جوعارى مٸندەت", - دەپ قوستى ول.

ساياساتتانۋشى ساتىبالدىنىڭ بۇل لاۋازىمعا كەلۋٸ بٸرنەشە دەڭگەيدەگٸ مەنگە يە ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.

"بٸرٸنشٸدەن, ونىڭ بەيٸمدەلۋ قابٸلەتٸ شەشۋشٸ فاكتور بولماق. الماتى — تٷركٸستان ەمەس. مۇندا تەك باسقارۋ ەمەس, تىڭداۋ, كەلٸسۋ, قوعاممەن ەرٸپتەستٸك ورناتۋ ماڭىزدى. قالا حالقى ەرتٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك توپتاردان قۇرالعان, ساياسي بەلسەندٸلٸگٸ جوعارى, كەز كەلگەن ٶزگەرٸسكە ٷن قاتىپ وتىرادى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ەكٸمنٸڭ باسقارۋ ستيلٸ ينكليۋزيۆتٸ بولۋعا تيٸس.

ەكٸنشٸدەن, بۇل تاعايىنداۋ ەليتالىق بالانستىڭ ٶزگەرۋٸن بٸلدٸرەدٸ. ساتىبالدى — وڭتٷستٸك ايماقتىق ەليتانىڭ ٶكٸلٸ. ال الماتى — دەستٷرلٸ تٷردە ورتالىق ەليتا ىقپالىنداعى قالا. مۇنداي تاعايىنداۋ — پرەزيدەنتتٸڭ ايماقتىق ەليتاعا سەنٸم بٸلدٸرۋٸنٸڭ, سونىمەن قاتار ساياسي ترانزيت جاعدايىندا ەليتالار اراسىنداعى كونسەنسۋستى قايتا قۇرۋدىڭ بٸر كٶرٸنٸسٸ", - دەيدٸ ول.

ساراپشى ەكٸ ەكٸمنٸڭ باسقارۋ ستيلٸن دە سالىستىرىپ ٶتتٸ.

"بۇرىنعى ەكٸم ەربولات دوساەۆ تەحنوكرات رەتٸندە تانىلدى. ول شەشٸمدەردٸ ەكونوميكالىق ەسەپكە سٷيەنە وتىرىپ قابىلدايتىن, جوعارىدان تٶمەنگە باعىتتالعان باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ ٶكٸلٸ ەدٸ. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ, ۇلتتىق بانك تٶراعاسى بولعان تەجٸريبەسٸ ونىڭ بيلٸك ستيلٸنە دە ەسەر ەتتٸ. قاڭتار وقيعاسىنان كەيٸن ول الماتىنى ەكونوميكالىق تۇرعىدان تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن كەلدٸ. ونىڭ باسقارۋىندا قارجىلىق راتسيوناليزم باسىم بولدى. دوساەۆ حالىقپەن كەزدەسۋلەر ٶتكٸزۋگە تىرىستى, الايدا بۇل ديالوگ كٶبٸنە فورمالدى سيپاتتا قالدى. بەلكٸم, الماتىدا فورماتتى ٶزگەرتۋ قاجەت شىعار. ياعني تەك زالداردا نەمەسە جابىق كابينەتتەردە ەمەس, قالانىڭ ەر اۋدانىنا شىعىپ, تٸكەلەي ديالوگ ورناتۋ كەرەك. مىسالى, تالعار اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ جۇمىسى – وسىعان ٷلگٸ بولا الادى. الماتى – كٶلەمٸ ٷلكەن, ينفراقۇرىلىمى كٷردەلٸ قالا. سوندىقتان ەكٸمنٸڭ گيپەراكتيۆتٸ, اشىق ستيلگە كٶشۋٸ قاجەت.

پرەزيدەنتتٸڭ "حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت" قاعيداسىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن اشىق بايلانىس كەرەك. الماتى تۇرعىندارى – بەلسەندٸ. ولار قالا كەڭٸستٸگٸندەگٸ كەز كەلگەن ٶزگەرٸسكە ٷن قاتادى. سونىڭ ٸشٸندە ينفراقۇرىلىم مەن كٶگالداندىرۋ مەسەلەلەرٸنە قاتىستى بۇرىننان ٷلكەن نارازىلىقتار بولعان. بايبەك, ساعىنتاەۆ, دوساەۆ تۇسىنداعى بٸرقاتار جوبالار قوعامدىق نارازىلىق تۋدىردى. سوندىقتان كەز كەلگەن شەشٸم تەك ەكٸمشٸلٸك بۇيرىقپەن ەمەس, اشىق ديالوگپەن, قوعامدىق كەلٸسٸممەن قابىلدانۋى كەرەك", - دەيدٸ ول.

ايتۋىنشا, تٷركٸستاندا جول, گازداندىرۋ, تۋريزم مەن قۇرىلىس سالالارىن دامىتۋعا ٷلەس قوسقان ەكٸم ەندٸ الماتى سىندى كٷردەلٸ مەگاپوليستە دە وسى تەجٸريبەسٸن قولدانۋعا تيٸس.

"الايدا مەگاپوليس دەڭگەيٸندەگٸ مٸندەتتەر ەلدەقايدا اۋقىمدى. قالادا كٶلٸك رەفورماسى ٶزەكتٸ: مەترو جەلٸلەرٸن كٶبەيتۋ, جولايرىقتار سالۋ, كٶلٸك كەپتەلٸستەرٸن ازايتۋ قاجەت. بۇل — كەزٸندە تاسماعامبەتوۆ كٶتەرگەن, كەيٸن نازاردان تىس قالعان مەسەلە", - دەيدٸ ول.

ونىڭ سٶزٸنشە, قوعامدىق كەڭەستەردٸڭ جۇمىسىن قايتا فورماتتاۋ قاجەت.

"قوعامدىق كەڭەس – بەلسەندٸ بولعانىمەن, ەلٸ دە بولسا ەكٸمدٸكپەن بايلانىسى تەرەڭدەي تٷسۋٸ تيٸس. الماتىنىڭ سەگٸز اۋدانى جەنە ونىڭ ماڭىنداعى ەلدٸ مەكەندەر جىل سايىن ٶسٸپ كەلەدٸ. بورالداي, تالعار باعىتىندا جاڭا اۋداندار پايدا بولۋدا. بۇل — ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمعا تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ەسەلەيدٸ. دەمەك, قۇرىلىس پەن قالا كەڭٸستٸگٸن دامىتۋدا ستراتەگييالىق كٶزقاراس قاجەت.

قۇرىلىس مەسەلەسٸنە كەلسەك, قالا ٸشٸندە تىعىز قۇرىلىس جالعاسىپ جاتىر. بۇعان دا ستراتەگييالىق كٶزقاراس قاجەت. سەبەبٸ الماتىلىقتار كەز كەلگەن قۇرىلىسقا قاتىستى ٶتە سەزٸمتال. سوندىقتان قالاداعى كەز كەلگەن شەشٸم – قوعامدىق كەلٸسٸممەن, اقپاراتتىق تٷسٸندٸرۋمەن قاتار جٷرۋٸ كەرەك. الماتى حالقى كەز كەلگەن قۇرىلىسقا ٶتە سەزٸمتال قارايدى", - دەپ قوستى ول.

ساياساتتانۋشى ساتىبالدىنىڭ كەلۋٸ — ورتالىق بيلٸكتٸڭ الماتىداعى باقىلاۋدى كٷشەيتۋٸنٸڭ بەلگٸسٸ دەپ سانايدى.

"بۇل, بٸر جاعىنان, قاڭتار وقيعاسىنىڭ قايتالانباۋىنا جول بەرمەۋ, ەكٸنشٸ جاعىنان – ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن جاسالعان قادام.

رەسمي ەمەس تۇرعىدا اتالعان تاعايىنداۋ — ەليتالىق كەلٸسٸمدٸ قايتا قۇرۋ ەرەكەتٸ. پرەزيدەنت قازٸرگٸ ترانزيت كەزەڭٸندە ٶزٸنە سەنٸمدٸ كادرلاردى تەك ورتالىقتا ەمەس, ايماقتاردا دا ورنىقتىرىپ جاتىر. بۇل – بيلٸك قۇرىلىمىنداعى ىقپال كارتاسىن قايتا سىزۋدىڭ, سەنٸمدٸ تۇلعالار ارقىلى ايماقتاردى باقىلاۋعا الۋدىڭ بەلگٸسٸ.

قورىتىندىلاي كەلگەندە, ساتىبالدى ٷشٸن الماتى — ٷلكەن سىناق الاڭى. بۇل — تٷركٸستان ەمەس. مۇندا تەك باسقارۋ ەمەس, تىڭداۋ مەن كەلٸسۋ, سەرٸكتەستٸك پەن سەنٸم قۇرۋ — نەگٸزگٸ تالاپ. ورتالىق بيلٸك بۇل قالادا تولىق باقىلاۋ ورناتقىسى كەلەدٸ. سەبەبٸ الماتى — ەلەۋمەتتٸك يمپۋلستىڭ قاينار كٶزٸ. ال جاڭا ەكٸم – وسى پروتسەستٸڭ دٸڭگەگٸنە اينالۋى تيٸس. ونىڭ تابىسى — تەك ەكٸم رەتٸندەگٸ جۇمىسى ەمەس, قوعاممەن ٶزارا سەنٸم ورناتۋ دەڭگەيٸنە بايلانىستى باعالانادى", - دەپ قورىتىندىلادى ساياساتتانۋشى.