بٷگٸن ەلٸمٸز ٷشٸن ماڭىزدى تاريحي كٷن. قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋتسيياسى كٷشٸنە ەندٸ. وسىعان وراي, قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ (قسزي) اباي وبلىسى بويىنشا ٶكٸلٸ, «ٶڭٸرلەر بويىنشا جۇمىس» بٶلٸمٸنٸڭ باس ساراپشىسى بەرٸك قادىروۆ جاڭا اتا زاڭنىڭ ماڭىزى, ونىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق ىقپالى مەن ەل بولاشاعىنا ەسەرٸ تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا كونستيتۋتسييا قولدانىستاعى اتا زاڭدى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەرمەن تولىقتىرىلعان. قۇجات ەلدٸڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك رەفورمالارىن تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرۋعا قۇقىقتىق نەگٸز قالىپتاستىرادى.
«باستى ارتىقشىلىعى – ونىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسييا بولۋىندا. ٶيتكەنٸ ول ەل تاريحىندا العاش رەت قوعامنىڭ بارلىق توپتارىنىڭ كەڭ كٶلەمدەگٸ قاتىسۋىمەن ەزٸرلەنٸپ, جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى قابىلداندى», – دەدٸ بەرٸك قادىروۆ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەر بيلٸك تارماقتارىنىڭ اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ كٷشەيتٸپ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار قۇرىلتاي مەن حالىق كەڭەسٸ سيياقتى جاڭا ينستيتۋتتار ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك باسقارۋعا قاتىسۋىن كەڭەيتەدٸ.
ساراپشى جاڭا كونستيتۋتسييالىق مودەلدە ەكونوميكالىق مەسەلەلەرگە دە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت ادال بەسەكەلەستٸك ورتاسىن قالىپتاستىرىپ, ستراتەگييالىق رەسۋرستاردى قورعاۋ مەن كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ ارقىلى نارىقتاعى تەڭ جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋگە ۇمتىلادى.
بەرٸك قادىروۆ جاڭا كونستيتۋتسييادا ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸڭ دە ماڭىزدى ورىن العانىنا نازار اۋداردى.
«كونستيتۋتسييانىڭ جاڭا نۇسقاسىنىڭ 37-بابىندا مەملەكەت ازاماتتاردى تابيعاتتى ساقتاۋ مەن تابيعي بايلىققا ۇقىپتى قاراۋعا مٸندەتتەيدٸ, سونداي-اق ادامنىڭ ٶمٸر سٷرۋٸنە جەنە دەنساۋلىعىنا قولايلى قورشاعان ورتانى قورعاۋدى مەملەكەت ٶز جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە اينالدىرادى», – دەدٸ ول.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, مۇنداي ٶزگەرٸستەر قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا دا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن. ونىڭ ايتۋىنشا, ينۆەستورلار ٷشٸن سوت جٷيەسٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ, مەنشٸك قۇقىعىنىڭ قورعالۋى جەنە مەملەكەتتٸك ورگاندار قىزمەتٸنٸڭ اشىقتىعى اسا ماڭىزدى.
«كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلگەن ينستيتۋتسيونالدىق جەنە قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەر ينۆەستيتسييالىق احۋالدى ودان ەرٸ جاقسارتۋعا, قۇقىقتىق كەپٸلدٸكتەردٸ نىعايتۋعا جەنە بيزنەس جٷرگٸزۋ ٷشٸن قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا جەتكٸلٸكتٸ مٷمكٸندٸكتەر ۇسىنادى», – دەدٸ قادىروۆ.
ول بٷگٸندە قازاقستان ورتالىق ازيياداعى ينۆەستيتسييا تارتۋدىڭ جەتەكشٸ ورتالىعى ەكەنٸن ايتىپ, ٶڭٸرگە كەلەتٸن شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ 60 پايىزدان استامى ەلٸمٸزدٸڭ ٷلەسٸنە تيەسٸلٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. سونىمەن قاتار قازاقستان B-READY 2025 رەيتينگٸندە 69,2 بالل جيناپ, ەلەم بويىنشا 29-ورىنعا تۇراقتاعانىن ەسكە سالدى.
بەرٸك قادىروۆ جاڭا كونستيتۋتسييا ازاماتتاردىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنٸمٸن كٷشەيتە الاتىنىن, الايدا بۇل ونىڭ نورمالارىنىڭ ٸس جٷزٸندە قالاي ورىندالاتىنىنا بايلانىستى ەكەنٸن ايتتى.
«جاڭا اتا زاڭىمىز, ونداعى ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەر ازاماتتاردىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنٸمٸن كٷشەيتە الادى دەپ ەسەپتەيمٸن. بۇل تەك كونستيتۋتسييانىڭ قابىلدانۋىمەن عانا ەمەس, ونىڭ نورمالارىنىڭ ناقتى ەرٸ تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرىلۋىنا, تەجٸريبەدە كٶرٸنٸس بەرۋٸنە بايلانىستى بولادى», – دەدٸ ول.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنٸمٸن ارتتىراتىن نەگٸزگٸ تەتٸكتەردٸڭ بٸرٸ – حالىق كەڭەسٸ.
«اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي بۇل حالىقتىڭ مٷددەسٸن بٸلدٸرەتٸن جوعارعى كونسۋلتاتيۆتٸك ورگان. بيلٸك پەن قوعام, حالىق اراسىندا كونسترۋكتيۆتٸ ديالوگ ورناتاتىن, قوعامنىڭ ەر سالاسىنىڭ, مٷشەسٸنٸڭ ٷنٸن, مۇڭ-مۇقتاجىن جەتكٸزەتٸن, ٶڭٸرلەرگە قاجەت زاڭ جوبالارىنا باستاما جاساي الاتىن, جوعارى سەنٸم مەن جاۋاپكەرشٸلٸككە يە قۇرىلىم», – دەدٸ قادىروۆ.
سٶز سوڭىندا ساراپشى جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ ەلدٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋىنا بەرٸك قۇقىقتىق نەگٸز قالايتىنىن ايتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسييا – ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرۋدىڭ بەرٸك قۇقىقتىق ٸرگەتاسى. ونىڭ ٶمٸرشەڭدٸگٸ ەربٸر ەل ازاماتىنىڭ زاڭعا, تەرتٸپكە قۇرمەتٸمەن, ەربٸر مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸمەن جەنە قوعامنىڭ ورتاق بٸرلٸگٸمەن ٶلشەنەدٸ دەگەن پٸكٸردەمٸن», – دەپ تٷيٸندەدٸ بەرٸك قادىروۆ.
