مەجٸلٸس دەپۋتاتى نارتاي سەرسەنعاليەۆ دەپۋتاتتىق ساۋالىندا "ۇشاققا اۆتوكٶلٸكتٸڭ جانارمايىن قۇيىپ ۇشىراتىن, جارتى عاسىرلىق عۇمىرى بار ەۋە كٶلٸكتەرٸن ٶلٸم اۋزىندا جاتقان ادامدى ەكەلۋگە جۇمسايتىن سالاداعى پروبلەمالاردى" كٶتەردٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"قازاق: "قاتتى قىستان مال قالسا - ولجا, قاتتى اۋرۋدان جان قالسا - ولجا" دەيدٸ. ول ولجا وڭايلىقپەن ورالمايدى. ونىڭ ٷستٸنە اۋىلداعى مەديتسيناسى تۇرماق, قالاداعى مەديتسيناسى شاتقاياقتاپ شايقالىپ تۇرعان قازاقستاننىڭ احۋالى ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. وعان كٶز جەتكٸزۋ ٷشٸن ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ وراعىتىپ بەرەتٸن ەسەبٸن ەمەس, قاتارداعى قاراپايىم قاراشا حالىقتىڭ پٸكٸرٸن تىڭداپ كٶز جەتكٸزۋگە بولادى", - دەدٸ ول.
دەپۋتات مەديتسيناداعى تاعى بٸر سۇمدىقتىڭ بەتٸن اشتى.
"بٸزدەگٸ جەدەل جەردەمنٸڭ ٶزٸنە جەدەل جەردەم كەرەك ەكەن. سٶز ساناۆياتسييا تۋرالى. مامىر ايىندا قوستاناي وبلىسىندا سانيتارييالىق رەيستٸڭ سۋ ٷستٸندە تٶبەسٸمەن تٶڭكەرٸلٸپ جاتقانىن كٶپشٸلٸك كٶردٸ. الىستاعى اعايىندى ەمدەۋگە, ورايىن تاۋىپ ورتالىققا ەكەلۋگە اتتانعان ۇشاقتىڭ سيقى - سول. اۋرۋدان كەلمەگەن اجالىم اۆياتسييادان كەلە مە دەپ قورقادى ەندٸ قاراپايىم ەل. حوش, قوستانايدا سۋعا قونامىن دەپ تٶبەسٸمەن تٶڭكەرٸلٸپ تٷسكەن ساناۆياتسيياعا تيەسٸلٸ ان-2 ۇشاعى بٸراز بىلىقتىڭ بەتٸن اشتى. قازبالاپ كەپ جٸبەرگەندە جانتٷرشٸگەرلٸك جايتتار ەشكەرە بولدى", - دەدٸ ول.
نارتاي ارالبايۇلىنىڭ ايتۋىنشا, 2019-2023 جىلدارى سانيتارييالىق اۆياتسييا جەلٸسٸندە 11 وقىس وقيعا, 5 اۆياتسييالىق وقيعا تٸركەلگەن. سونىڭ تەڭ جارتىسى ان-2 ۇشاعىنىڭ ەنشٸسٸندە.
"مەديتسينا ٷشٸن اۋاداي قاجەت وسى تٷيتكٸلدٸ شەشۋٸ تيٸس ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٸسٸندە ناقتى نەتيجە جوق. بۇل پروبلەمانى بٸز ٷنەمٸ نازارىمىزدا ۇستايتىنىمىزدى ەسكەرتەمٸز.
2023 جىلى سانيتارلىق اۆياتسيياعا 11,9 ملرد تەڭگە جۇمساعان سالاداعى سوراقىلىقتى ساناپ ايتايىن. بٸرٸنشٸدەن, قازاقستانداعى ساناۆياتسييادا قولدانىلاتىن ان-2 كەڭەس كەزٸندە, ياكي 1947 جىلدان باستاپ شىققان ۇشاق. ال ياك-40 - 1966-1981 جىلدارى قۇراستىرىلعا ەۋە كٶلٸگٸ. ويلاپ كٶرٸڭٸز, تابيعي بايلىقتىڭ بەرٸ تابانىنىڭ استىندا جاتقان ەلٸمٸزدٸڭ سانيتارلىق رەيستەرٸندە ورتاشا قىزمەت ەتۋ مەرزٸمٸ 40 جىلدان اسقان ۇشاقتار ۇشىپ جٷر. ەڭ سوراقىسى قازاقستاننىڭ ساناۆياتسيياداعى ان-2 ۇشاقتارى اي-95 ماركالى اۆتوموبيل بەنزينٸمەن ۇشىپ جٷر. ويلاپ كٶرٸڭٸزدەر, اسپانمەن ادام قۇتقارۋعا اتتاناتىن ۇشاققا جەردە جٷرەتٸن اۆتوكٶلٸكتٸڭ جانارمايىمەن قۇيىپ جٷرگەن ەل اتاندىق.
وسىدان كەيٸن سانيتارلىق اۆياتسيياداعى اپاتتارعا ەشكٸم تاڭ قالا قويماس. قازاقستانداعى ساناۆياتسييا اپاتتارىنىڭ تەڭ جارتىسى وسى ەسكٸ ۇشاقتاردىڭ ەنشٸسٸندە ەكەنٸن الدىندا ايتتىم. مۇنىڭ بارلىعى جوعارعى اۋديتورلىق پالاتانىڭ ەسەبٸندە دە كٶرسەتٸلگەن", - دەپ اشىندى ول.
سونىمەن قاتار, دەپۋتات 2023 جىلى "ۇلتتىق شۇعىل مەديتسينانى ٷيلەستٸرۋ ورتالىعى" شالعايداعى ناۋقاسقا جەدەل جەتۋ ٷشٸن 11 ەۋە كومپانيياسىمەن شارت جاساسقانىن, الايدا 4 جىلداعى رەيستەردٸڭ 70 پايىزى ان-2 جەنە ياك-40 ۇشاقتارى جٷزەگە اسىرعانىن مەلٸمدەدٸ.
"شالعايدا قالىپ, جانى مۇرىنىنىڭ ۇشىنا كەلگەن وتانداسقا ەسكٸ-قۇسقى ۇشاق قۇلاماي جەتكەننٸڭ ٶزٸندە كٶمەك كەش بارادى. سەبەبٸ ان-2 ساناۆياتسيياداعى باسقا ەۋە كٶلٸكتەرٸنەن 1-1,5 ساعاتقا ۇزاق ۇشادى. مىسالى, ان-2 4 ساعاتتا جەتەتٸن جەرگە, پايدالانۋ مەرزٸمٸ 10 جىلدان اسقان ەس-145 تٸكۇشاعى 2,5 ساعاتتا جەتەدٸ. سوعان قاراماستان ەسكٸ ۇشاقتاردىڭ تاريفٸ جىل ساناپ ٶسٸپ بارادى. مىسالى, 2015 جىلى ان-2 ۇشاعىنىڭ 1 ساعاتتىق ۇشۋ تاريفٸ 219 250 تەڭگە بولسا, بىلتىر 328 مىڭ تەڭگەگە جەتكەن. مەديتسينا سالاسىنىڭ ماماندارى ناۋقاس حالىققا ەدەيٸلەپ جايباسار, ۇشىپ-قونۋى قاۋٸپتٸ ەسكٸ ۇشاقپەن بارمايدى, وعان ۇسىنىلعان نۇسقاداعى ەڭ ارزان تاريفتٸ تاڭداۋ تۋرالى تەرتٸپ سەبەپ بولىپ تۇر. بىلتىر سانيتارلىق اۆياتسييا كٶلٸكتەرٸ 2323 رەت ەۋەگە كٶتەرٸلگەن, وسىدان-اق بۇل قىزمەتتٸڭ قازاقستاندا قانشالىق سۇرانىسقا يە ەكەنٸن كٶرۋگە بولادى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە سانيتارلىق اۆياتسيياعا مۇقتاج ازاماتتارىمىزدىڭ بەرٸنە بٸردەي كٶمەك جەتپەي جاتىر", - دەدٸ ول.
نارتاي سەرسەنعاليەۆ سانيتارلىق اۆياتسييادان ەبدەن ەسكٸرگەن ان-2 جەنە ياك-40 ۇشاقتارىن الىپ تاستاۋدى, ونىڭ ورنىنا ەلەمدٸك ستاندارتقا ساي زاماناۋي ۇشاقتار مەن تٸكۇشاقتاردى پايدالانۋدى ۇسىندى.
"سانيتارلىق اۆياتسيياعا قاجەت ۇشاقتاردى ۇسىناتىن ەۋە كومپانييالارىمەن شارت جاساسقاندا ەڭ ارزان تاريفتٸ بەكٸتۋ تۋرالى تەرتٸپتٸ قايتا قاراۋ كەرەك. ەيتپەسە ەسكٸ ۇشاقتاردان قۇتىلا المايمىز, ال بۇل - ٶز كەزەگٸندە ونسىزدا اۋىر دەرتكە شالدىققان ادامدى ازاپتاۋ. الدىڭعى ۇسىنىستار جٷزەگە اسقانشا قازٸر ەلٸمٸزدٸڭ سانيتارلىق اۆياتسيياسىندا ۇشىپ جٷرگەن ان-2 ۇشاقتارىنا اۆياتسييالىق جانارماي قۇيۋ كەرەك. سەبەبٸ اۆتوكٶلٸكتٸڭ بەنزينٸن قۇيعان ۇشاق الىسقا ۇشپايتىنىنا كٶز جەتتٸ", - دەپ ٷن قاتتى ول.
