3 قىركٷيەكتە شىعىس ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا «روساتوم» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسى مەن «قازاقستاندىق اتوم ەلەكتر ستانتسييالارى» جشس (قاەس) جالپى ەلەكتر قۋاتى 2400 مۆت بولاتىن ەكٸ ەنەرگوبلوكتان تۇراتىن «بالقاش» اەس-ٸن سالۋعا ارنالعان EPC-كەلٸسٸمشارتقا قول قويدى. اتوم ەلەكتر ستانتسيياسى قازاقستاننىڭ الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىنىڭ ٷلكەن اۋىلىنىڭ ماڭىندا سالىنادى. رەسەي تاراپىنان قۇجاتقا «روساتوم» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسىنىڭ اتوم ەنەرگەتيكاسى جٶنٸندەگٸ باس ديرەكتوردىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى, «اتومسترويەكسپورت» اق پرەزيدەنتٸ اندرەي پەتروۆ, قازاقستاندىق تاراپتان قاەس باس ديرەكتورى ەرنات بەردٸعۇلوۆ قول قويدى. قول قويۋ رەسٸمٸ «روساتوم» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسىنىڭ باس ديرەكتورى الەكسەي ليحاچيوۆ پەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى اتوم ەنەرگيياسى جٶنٸندەگٸ اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى الماسادام سەتقاليەۆتٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتتٸ.
قول قويىلعان كەلٸسٸمشارت بولاشاق «بالقاش» اەس جوباسىندا رەسەيلٸك جەنە قازاقستاندىق تاراپتاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن بەكٸتەدٸ. «روساتوم» حالىقارالىق كونسورتسيۋمنىڭ كٶشباسشىسى رەتٸندە جوبانى ٸسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستاردىڭ بٷكٸل تسيكلٸنە: جوبالاۋ مەن ساتىپ الۋدان باستاپ قۇرىلىس, ٸسكە قوسۋ-باپتاۋ جۇمىستارى جەنە دايىن نىساندى تاپسىرىس بەرۋشٸگە تاپسىرۋعا دەيٸن جاۋاپتى بولادى.
بولاشاق ستانتسييانىڭ نەگٸزٸن III+ بۋىنىنىڭ زاماناۋي ۆۆەر-1200 رەاكتورلارى (ەلەكتر قۋاتى 1200 مۆت بولاتىن سۋ-سۋلى ەنەرگەتيكالىق رەاكتور) قۇرايدى. بۇل تەحنولوگييا قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى ەڭ قاتاڭ حالىقارالىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرەدٸ جەنە قازٸرگٸ ۋاقىتتا رەسەيدە, بەلارۋستا, تٷركييادا, بانگلادەشتە, ماجارستاندا, مىسىردا جەنە قىتايدا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان جەنە سالىنىپ جاتقان نىسانداردا سەتتٸ قولدانىلۋدا. رەاكتوردىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزٸمٸ - 60 جىل. ونىڭ قىزمەتٸن تاعى 20 جىلعا ۇزارتۋ مٷمكٸندٸگٸ بار.
«قول قويىلعان قۇجات بٸزدٸڭ قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭٸن بٸلدٸرەدٸ. الداعى ۋاقىتتا «روساتوم» جوبالاۋ جۇمىستارىن جٷزەگە اسىرىپ, جابدىق جەتكٸزۋشٸ كومپانييالاردان حالىقارالىق كونسورتسيۋم قۇرۋى تيٸس. بۇل رەتتە جوبانىڭ بارلىق كەزەڭٸندە بٸز باستى مٸندەتتٸ ناقتى ۇستانامىز: قاۋٸپسٸزدٸك پەن تيٸمدٸلٸك بويىنشا ەڭ قاتاڭ حالىقارالىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتٸن ەنەرگوبلوكتاردى سالۋ جەنە پايدالانۋعا بەرۋ. رەسەيدٸڭ اتوم تەحنولوگييالارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن ورنىقتى دامۋىنىڭ سەنٸمدٸ نەگٸزٸنە اينالاتىنىنا سەنٸمدٸمٸز», – دەپ اتاپ ٶتتٸ «روساتوم» باسشىسى الەكسەي ليحاچيوۆ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا بولاشاق اەس ورنالاساتىن ٶڭٸردە 2025 جىلعى تامىزدا باستالعان ٸزدەستٸرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. ماماندار تەرەڭدٸگٸ 120 مەترگە دەيٸنگٸ 60-تان استام ۇڭعىما بۇرعىلاپ, تالداۋ جٷرگٸزۋگە قاجەتتٸ سىنامالاردى الدى. قازٸر زەرتحانالىق جاعدايدا ەنەرگوبلوكتاردى ورنالاستىرۋ ٷشٸن وڭتايلى الاڭدى تاڭداۋ ماقساتىندا ماتەريالدار تەكسەرٸلۋدە. 2027 جىلى بۇل جۇمىس اياقتالىپ, ينجەنەرلەر ەنەرگوبلوكتاردى سالۋدى باستاۋعا قاجەتتٸ رۇقسات قۇجاتتارىن الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قۇجاتتامانى ەزٸرلەۋگە كٸرٸسەدٸ.
2025 جىلعى 14 ماۋسىمدا «روساتوم» قازاقستانداعى قۋاتى ٷلكەن العاشقى اەس قۇرىلىسى جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق كونسورتسيۋمنىڭ كٶشباسشىسى بولىپ ايقىندالدى.
2025 جىلعى ماۋسىمدا سانكت-پەتەربۋرگ حالىقارالىق ەكونوميكالىق فورۋمى بارىسىندا «روساتوم» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتوم ەنەرگيياسى جٶنٸندەگٸ اگەنتتٸگٸ اراسىندا اەس قۇرىلىسى جوباسىنىڭ ينديكاتيۆتٸ جول كارتاسى بەكٸتٸلدٸ. قۇجات تاراپتار اراسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ نەگٸزگٸ كەزەڭدەرٸن: ينجەنەرلٸك-ٸزدەستٸرۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدى, جوبالىق قۇجاتتامانى دايىنداۋدى, سونداي-اق EPC-كەلٸسٸمشارتىن (جوبالاۋ, ساتىپ الۋ جەنە قۇرىلىس جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸمشارت) جاساسۋدى ايقىندايدى.
2026 جىلعى 28 مامىردا رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتيننٸڭ قازاقستانعا مەملەكەتتٸك ساپارى اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ جوباسى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگٸزگٸ قاعيداتتارى مەن شارتتارى تۋرالى رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ ٷكٸمەتٸ مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ اراسىندا كەلٸسٸم جاسالدى. قۇجاتتا اەس سالۋ جوباسىنىڭ نەگٸزگٸ پارامەترلەرٸ جەنە اەس-تٸ پايدالانۋ كەزەڭٸندەگٸ ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى, ونىڭ ٸشٸندە سەرۆيستٸك قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە وتىن جەتكٸزۋ مەسەلەلەرٸ ايقىندالدى.
اەس قۇرىلىسى جوباسى قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى اتوم ەنەرگيياسىن بەيبٸت ماقساتتا پايدالانۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمدەرگە سەيكەس جٷزەگە اسىرىلۋدا. جوبانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتتارى — قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, ۇلتتىق يادرولىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جەنە ەل ەكونوميكاسىنىڭ كٶمٸرتەگٸ ٸزٸن ازايتۋ جٶنٸندەگٸ مٸندەتتەردٸ ٸلگەرٸلەتۋ.
رەسەي اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى تەحنولوگييالاردى ەلەمدەگٸ جەتەكشٸ ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى جەنە كادرلار دايارلاۋ مەن وزىق تەجٸريبەنٸ بەرۋدٸ قوسا العاندا, اەس قۇرىلىسى بويىنشا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندٸ دامىتۋدى جالعاستىرۋدا.
