3 qyrkúiekte Shyǵys ekonomikalyq forýmy aiasynda «Rosatom» memlekettik korporatsiiasy men «Qazaqstandyq atom elektr stantsiialary» JShS (QAES) jalpy elektr qýaty 2400 MVt bolatyn eki energobloktan turatyn «Balqash» AES-in salýǵa arnalǵan EPC-kelisimshartqa qol qoidy. Atom elektr stantsiiasy Qazaqstannyń Almaty oblysy Jambyl aýdanynyń Úlken aýylynyń mańynda salynady. Resei tarapynan qujatqa «Rosatom» memlekettik korporatsiiasynyń atom energetikasy jónindegi bas direktordyń birinshi orynbasary, «Atomstroieksport» AQ prezidenti Andrei Petrov, qazaqstandyq taraptan QAES bas direktory Ernat Berdiǵulov qol qoidy. Qol qoiý rásimi «Rosatom» memlekettik korporatsiiasynyń bas direktory Aleksei Lihachiov pen Qazaqstan Respýblikasy Atom energiiasy jónindegi agenttiginiń tóraǵasy Almasadam Sátqalievtiń qatysýymen ótti.
Qol qoiylǵan kelisimshart bolashaq «Balqash» AES jobasynda reseilik jáne qazaqstandyq taraptardyń jaýapkershiligin bekitedi. «Rosatom» halyqaralyq konsortsiýmnyń kóshbasshysy retinde jobany iske asyrý boiynsha jumystardyń búkil tsikline: jobalaý men satyp alýdan bastap qurylys, iske qosý-baptaý jumystary jáne daiyn nysandy tapsyrys berýshige tapsyrýǵa deiin jaýapty bolady.
Bolashaq stantsiianyń negizin III+ býynynyń zamanaýi VVER-1200 reaktorlary (elektr qýaty 1200 MVt bolatyn sý-sýly energetikalyq reaktor) quraidy. Bul tehnologiia qaýipsizdik salasyndaǵy eń qatań halyqaralyq talaptarǵa jaýap beredi jáne qazirgi ýaqytta Reseide, Belarýsta, Túrkiiada, Bangladeshte, Majarstanda, Mysyrda jáne Qytaida jumys istep turǵan jáne salynyp jatqan nysandarda sátti qoldanylýda. Reaktordyń qyzmet etý merzimi - 60 jyl. Onyń qyzmetin taǵy 20 jylǵa uzartý múmkindigi bar.
«Qol qoiylǵan qujat bizdiń Qazaqstanmen yntymaqtastyǵymyzdyń jańa kezeńin bildiredi. Aldaǵy ýaqytta «Rosatom» jobalaý jumystaryn júzege asyryp, jabdyq jetkizýshi kompaniialardan halyqaralyq konsortsiým qurýy tiis. Bul rette jobanyń barlyq kezeńinde biz basty mindetti naqty ustanamyz: qaýipsizdik pen tiimdilik boiynsha eń qatań halyqaralyq talaptarǵa jaýap beretin energobloktardy salý jáne paidalanýǵa berý. Reseidiń atom tehnologiialary Qazaqstan Respýblikasynyń energetikalyq táýelsizdigi men ornyqty damýynyń senimdi negizine ainalatynyna senimdimiz», – dep atap ótti «Rosatom» basshysy Aleksei Lihachiov.
Qazirgi ýaqytta bolashaq AES ornalasatyn óńirde 2025 jylǵy tamyzda bastalǵan izdestirý jumystary jalǵasýda. Mamandar tereńdigi 120 metrge deiingi 60-tan astam uńǵyma burǵylap, taldaý júrgizýge qajetti synamalardy aldy. Qazir zerthanalyq jaǵdaida energobloktardy ornalastyrý úshin ońtaily alańdy tańdaý maqsatynda materialdar tekserilýde. 2027 jyly bul jumys aiaqtalyp, injenerler energobloktardy salýdy bastaýǵa qajetti ruqsat qujattaryn alýǵa múmkindik beretin qujattamany ázirleýge kirisedi.
2025 jylǵy 14 maýsymda «Rosatom» Qazaqstandaǵy qýaty úlken alǵashqy AES qurylysy jónindegi halyqaralyq konsortsiýmnyń kóshbasshysy bolyp aiqyndaldy.
2025 jylǵy maýsymda Sankt-Peterbýrg halyqaralyq ekonomikalyq forýmy barysynda «Rosatom» memlekettik korporatsiiasy men Qazaqstan Respýblikasynyń Atom energiiasy jónindegi agenttigi arasynda AES qurylysy jobasynyń indikativti jol kartasy bekitildi. Qujat taraptar arasyndaǵy ózara is-qimyldyń negizgi kezeńderin: injenerlik-izdestirý jumystaryn uiymdastyrýdy, jobalyq qujattamany daiyndaýdy, sondai-aq EPC-kelisimshartyn (jobalaý, satyp alý jáne qurylys jónindegi kelisimshart) jasasýdy aiqyndaidy.
2026 jylǵy 28 mamyrda Resei Federatsiiasynyń Prezidenti Vladimir Pýtinniń Qazaqstanǵa memlekettik sapary aiasynda Qazaqstan Respýblikasynyń aýmaǵynda atom elektr stantsiiasyn salý jobasy boiynsha yntymaqtastyqtyń negizgi qaǵidattary men sharttary týraly Resei Federatsiiasynyń Úkimeti men Qazaqstan Respýblikasynyń Úkimeti arasynda kelisim jasaldy. Qujatta AES salý jobasynyń negizgi parametrleri jáne AES-ti paidalaný kezeńindegi yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttary, onyń ishinde servistik qyzmet kórsetý jáne otyn jetkizý máseleleri aiqyndaldy.
AES qurylysy jobasy Qazaqstan men Resei arasyndaǵy atom energiiasyn beibit maqsatta paidalaný salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimderge sáikes júzege asyrylýda. Jobanyń negizgi maqsattary — Qazaqstannyń uzaq merzimdi energetikalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý, ulttyq iadrolyq infraqurylymdy damytý jáne el ekonomikasynyń kómirtegi izin azaitý jónindegi mindetterdi ilgeriletý.
Resei atom energetikasy salasyndaǵy tehnologiialardy álemdegi jetekshi eksporttaýshylardyń biri bolyp tabylady jáne kadrlar daiarlaý men ozyq tájiribeni berýdi qosa alǵanda, AES qurylysy boiynsha halyqaralyq yntymaqtastyqty belsendi damytýdy jalǵastyrýda.
