قۇرمەتتٸ ازاماتتار!
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىنا سەيكەس (2024 جىلعى 2 قىركٷيەكتەگٸ №636 جارلىق) 2024 جىلعى 6 قازاندا «سٸز قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ سالۋعا كەلٸسەسٸز بە?» دەگەن ساۋالعا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم ٶتەدٸ.
ونى ەزٸرلەۋ مەن ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸ «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» جەنە رەفەرەندۋم تۋرالى زاڭناماعا قايشى كەلمەيتٸن بٶلٸگٸندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭدارىمەن رەتتەلەدٸ.
اتاپ ايتقاندا, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا بايلانىستى قوعامدىق پٸكٸرگە ساۋال سالۋ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭىندا بەلگٸلەنگەن تالاپتارعا سەيكەس وعان دايىندىق پەن ٶتكٸزۋ كەزەڭٸندە جٷرگٸزٸلۋگە تيٸس («رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭىنىڭ 7-1-بابى).
قوعامدىق پٸكٸرگە ساۋال سالۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سەيكەس تٸركەلگەن, قوعامدىق پٸكٸرگە ساۋال سالۋدى جٷرگٸزۋ بويىنشا كەمٸندە 5 جىل تەجٸريبەسٸ بار زاڭدى تۇلعالار تيٸستٸ قۇجاتتاردىڭ كٶشٸرمەلەرٸن قوسا بەرٸپ, بۇل تۋرالى ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىن جازباشا تٷردە الدىن الا حاباردار ەتە وتىرىپ جٷرگٸزۋگە قۇقىلى.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنا جٸبەرٸلەتٸن حابارلامادا ساۋال سالۋدى جٷرگٸزۋگە قاتىساتىن جەنە وسى سالادا جۇمىس تەجٸريبەسٸ بار ماماندار تۋرالى, قوعامدىق پٸكٸرگە ساۋال سالۋ جٷرگٸزٸلەتٸن ٶڭٸرلەر تۋرالى, قولدانىلاتىن تالداۋ ەدٸستەرٸ تۋرالى مەلٸمەتتەر كٶرسەتٸلەدٸ.
قوعامدىق پٸكٸرگە ساۋال سالۋ نەتيجەلەرiن داۋىس بەرiلەتٸن كٷننٸڭ الدىنداعى 5 كٷن ٸشٸندە جەنە داۋىس بەرiلەتiن كٷنٸ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, ونلاين-پلاتفورمالاردا جارييالاۋعا جول بەرٸلمەيدi.
سونداي-اق سايلاۋ كٷنi داۋىس بەرۋگە ارنالعان ٷي-جايدا نەمەسە پۋنكتتە قوعامدىق پiكiرگە ساۋال سالۋدى جٷرگٸزۋگە تىيىم سالىنادى («قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» قر كونستيتۋتسييالىق زاڭىنىڭ 28-بابىنىڭ 9-تارماعى).
بۇل تالاپتاردى بۇزعانى ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستٸڭ 120-بابىنا سەيكەس ەكٸمشٸلٸك جاۋاپتىلىق كٶزدەلگەن.
سونىمەن بٸرگە دايىندىقتىڭ العاشقى كٷندەرٸنەن باستاپ پروكۋراتۋرا ورگاندارى اتالعان زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنٸڭ تالاپتارى بۇزىلعان فاكتٸلەردٸ انىقتادى.
بٷگٸنگە رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىستى زاڭسىز قوعامدىق پٸكٸرگە ساۋال سالۋدى جٷرگٸزۋدٸڭ 8 فاكتٸسٸ انىقتالدى.
6 جاعدايدا ولاردى جەكە تۇلعالار, ال 2-ۋٸندە زاڭدى تۇلعالار ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسيياسىن الدىن الا حاباردار ەتۋٸنسٸز جٷرگٸزگەن.
اتالعان فاكتٸلەر بويىنشا پروكۋراتۋرا ورگاندارى 4 ازامات پەن
2 زاڭدى تۇلعانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسٸنٸڭ 120-بابىنىڭ 3-بٶلٸگٸ بويىنشا ەكٸمشٸلٸك جاۋاپتىلىققا تارتتى, ولارعا ايىپپۇل سالىندى.
قالعاندارى بويىنشا ولاردى كٶزدەلگەن جاۋاپتىلىققا تارتۋ جٶنٸندە جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە.
رەفەرەندۋمعا قويىلعان مەسەلە بويىنشا ازاماتتار مەن قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر ٷگٸت كەزٸندە جينالىستاردا, ميتينگٸلەردە, ازاماتتاردىڭ جيىندارىندا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ٶز پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸرۋگە قۇقىلى ەكەنٸن نازار اۋدارتامىز («رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭنىڭ 7-بابى).
جينالىستار مەن ميتينگٸلەر «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بەيبٸت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸ تۋرالى» زاڭ شەڭبەرٸندە ۇيىمداستىرىلىپ, ٶتكٸزٸلۋٸ تيٸس.
بەيبٸت جينالىستار ٶتكٸزۋ تالاپتارىن ساقتاماۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسٸنٸڭ 488-بابىنا سەيكەس ەكٸمشٸلٸك جاۋاپتىلىققا ەكەپ سوعادى.
ٷگٸت كەزەڭٸ 3 قىركٷيەكتە باستالدى جەنە 2024 جىلعى 4 قازانعا دەيٸن جالعاسادى (ساعات 24:00-گە دەيٸن).
رەفەرەندۋمنىڭ قارساڭىنداعى جەنە رەفەرەندۋم كٷندەرٸ, ياعني 2024 جىلعى 5 جەنە 6 قازانىندا ٷگٸت جٷرگٸزۋگە تىيىم سالىنادى.
كونستيتۋتسييالىق زاڭعا سەيكەس («رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭنىڭ 7-بابىنىڭ 2, 3, 4-تارماقتارى) بارلىق باسپا ٷگiت ماتەريالدارىندا ولاردى شىعارعان ۇيىمدار, ولاردى باسىپ شىعارعان ورىن مەن تارالىم, ولاردى شىعارۋعا جاۋاپتى ادامدار تۋرالى مەلiمەتتەر بولۋعا تيiس.
بۇقپانتاي ٷگiت ماتەريالدارىن تاراتۋعا تىيىم سالىنادى.
ٷگiت ماتەريالدارىن ەسكەرتكiشتەرگە, ەسكەرتكٸش تۇعىرلارعا, تاريحي, مەدەني نەمەسە سەۋلەتتiك قۇندىلىعى بار ٷيلەر مەن عيماراتتارعا, سونداي-اق داۋىس بەرۋگە ارنالعان ٷي-جايلارعا iلٸپ قويۋعا رۇقسات ەتٸلمەيدٸ.
ولاردى ساقتاماۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسٸنٸڭ تيٸسٸنشە 102, 113 جەنە 124-باپتارى بويىنشا جاۋاپتىلىققا ەكەپ سوعادى.
سونداي-اق رەسپۋبليكانىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىسىن كٷشتەپ ٶزگەرتۋگە, تۇتاستىعىن بۇزۋعا, مەملەكەت قاۋiپسiزدiگiنە نۇقسان كەلتiرۋگە, سوعىسقا, ەلەۋمەتتiك, نەسiلدiك, ۇلتتىق, دiني, تەكتiك-توپتىق جەنە رۋلىق استامشىلىققا, سونداي-اق قاتىگەزدiك پەن زومبىلىققا تابىنۋعا ٷگiتتەۋگە تىيىم سالىنعان.
اتالعان تەرٸس ەرەكەتتەرٸ ٷشٸن كٸنەلٸ تۇلعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 174-بابى (ەلەۋمەتتiك, ۇلتتىق, رۋلىق, نەسiلدiك, تەكتٸك-توپتىق نەمەسە دiني الاۋىزدىقتى قوزدىرۋ) جەنە 179-بابى (بيلiكتi كٷشپەن باسىپ الۋدى نەمەسە بيلiكتi كٷشپەن ۇستاپ تۇرۋدى, مەملەكەت قاۋٸپسٸزدٸگٸنە نۇقسان كەلتٸرۋدٸ نە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىسىن كٷشتەپ ٶزگەرتۋدٸ ناسيحاتتاۋ نەمەسە وعان جارييا تٷردە شاقىرۋ) بويىنشا قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتىلادى.
كونستيتۋتسيياعا سەيكەس (83-باپ) پروكۋراتۋرا ورگاندارى رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋدٸڭ بارلىق كەزەڭدەرٸندە زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋدى قامتاماسىز ەتەدٸ.
جوعارىدا باياندالعاندى ەسكەرٸپ, باس پروكۋراتۋرا ازاماتتاردى, قوعامدىق ۇيىمدار مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا دايىندىق جەنە ونى ٶتكٸزۋ كەزٸندە قولدانىستاعى زاڭنامانى قاتاڭ ساقتاۋعا شاقىرادى.
