بيىل قۇرىلعانىنا 90 جىل تولعان ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ – عىلىمي-تەحنولوگييالىق جەنە يننوۆاتسييالىق ەلەۋەتٸ بويىنشا قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرٸ اراسىندا كٶشباسشى جوعارى وقۋ ورنى.
قازۇۋ – QS حالىقارالىق رەيتينگٸندە توپ-230-دىققا كٸرگەن, QS Asia University Rankings بويىنشا ازيياداعى ٷزدٸك 30 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قاتارىنا قوسىلعان ەلٸمٸزدەگٸ جالعىز ۋنيۆەرسيتەت. 2022 جىلى بٸلٸم ورداسىنا زەرتتەۋ مەرتەبەسٸ بەرٸلدٸ. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتەگٸ عىلىمدى جاڭا باعىتتا دامىتۋعا جول اشتى.
سوڭعى جىلدارى ۋنيۆەرسيتەت حالىقارالىق بايلانىس اياسىن كەڭەيتٸپ, تٷركييانىڭ ىستامبۇل, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ بٸشكەك قالالارىندا ٶز فيليالدارىن اشتى.
2022 جىلى ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا رەسەيدٸڭ ميفي ۇلتتىق يادرولىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالى ٸسكە قوسىلدى.
2023 جىلى قازۇۋ-دا قىتايدىڭ سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالى اشىلدى. اتالعان فيليال قىزمەتٸ تۋرالى ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ فيزيكا-تەحنيكالىق فاكۋلتەتٸنٸڭ دەكانى, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور نۇرزادا بەيسەنمەن ەڭگٸمەلەسكەن ەدٸك.
- نۇرزادا حانىم, قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندەسولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ فيليالىنىڭ اشىلعانىنا كٶپ ۋاقىت بولعان جوق. فيليالدىڭ اشىلۋىنا نە سەبەپ بولدى جەنە بٷگٸنگٸ كٷندە قانداي ماقساتتار مەن مٸندەتتەر تۇر?
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا 2023 جىلدىڭ مامىر ايىندا جاساعان مەملەكەتتٸك ساپارى اياسىندا سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالىن ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندەاشۋ جٶنٸندە كەلٸسٸم جاسالعان ەدٸ. ەكٸ ەل پرەزيدەنتتەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن كەزدەسۋدە ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ باسقارما تٶراعاسى – رەكتورى تٷيمەباەۆ جانسەيٸت قانسەيٸتۇلى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ چجان سياو ىنتىماقتاستىق ورناتۋ جەنە فيليال اشۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويعان بولاتىن. سودان كەيٸن وسى ساپار بارىسىندا رەكتور جانسەيٸت قانسەيٸتۇلى سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى سۋن باوۆەيمەن كەزدەسٸپ, ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ جەنە قازۇۋ بازاسىندا سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالىن اشۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويدى.
وسىلايشا اتالعان كەلٸسٸمدەر نەگٸزٸندە 2023 جىلدىڭ 12 قازانىندا ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دا قحر سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالى اشىلدى. ال2024 جىلدىڭ 16 قاڭتارىندا سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيليالىن قۇرۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ بۇيرىعى شىقتى. فيليال اشۋداعى نەگٸزگٸ ماقسات – ستۋدەنتتەر جەنە وقىتۋشىلار الماسۋ, عىلىمي باعىتتا بٸرلەسٸپ زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ, ورتاق زەرتحانالار اشۋ جەنە بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن جٷزەگە اسىرۋ, تەحنيكالىق باعىتتا بٸلٸكتٸ ماماندار دايارلاۋ.
– فيليال اشىلعاندا وعان تٷسكەن ستۋدەنتتەر قانداي پەندەر بويىنشا ەمتيحان تاپسىردى جەنە وقۋعا قابىلدانعان ستۋدەنتتەر دەڭگەيٸ قانداي? ولارعا قانداي پەندەر بويىنشا دەرٸستەر وقىتىلادى?
– جالپى, قازٸرگٸ تاڭدا اتالعان فيليالدا 8 ماگيسترانت كەلەسٸ ٷش قوسديپلومدىق بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا بٸلٸم الىپ جاتىر: 7م07135 – ماتەريالتانۋ جەنە ينجەنەرييا (2 ماگيسترانت); 7م06203 – ەلەكترونيكا جەنە كوممۋنيكاتسييالىق تەحنولوگييالار (3 ماگيسترانت); 7م06116 – كومپيۋتەرلٸك عىلىمدار جەنە تەحنولوگييالار (3 ماگيسترانت). فيليالدىڭ العاشقى توپ ماگيسترانتتارى جەكە سۇحبات نەتيجەسٸندە ٸرٸكتەلٸپ الىندى. ٷش ماماندىق بويىنشا سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنەن ارنايى تٶرت ادامنان تۇراتىن كوميسسييا قۇرىلىپ, ەربٸر ماگيسترانتپەن جەكە-جەكە سۇحبات ٶتكٸزٸلگەن بولاتىن. سۇحبات نەگٸزگٸ ەكٸ باعىتتا جٷرگٸزٸلدٸ: اعىلشىن تٸلٸ دەڭگەيٸن انىقتاۋ بٶلٸمٸ جەنە پروفيلدٸك پەندٸ مەڭگەرۋ دەڭگەيٸ بويىنشا. سونىمەن قاتار ارنايى پسيحولوگييالىق سۇراقتار قويۋ ارقىلى, تالاپكەرلەردٸڭ عىلىمعا قىزىعۋشىلىعى, ىنتاسى باعالاندى. سۇحبات نەتيجەسٸندە بارلىق كريتەرييلەرگە ساي بولعان, بٸلٸم دەڭگەيٸ ٶتە جاقسى ماگيسترانتتار عانا فيليالدىڭ قوسديپلومدىق بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىندا وقۋعا قابىلداندى.
فيليال اشىلىپ, ماگيسترانتتار قابىلدانعاننان كەيٸن, وقۋ پروتسەسٸ بويىنشا جۇمىستار باستالدى. جالپى, جاسالعان كەلٸسٸم بويىنشا, ماگيسترانتتار العاشقى جىلى قازۇۋ-دا بٸلٸم السا, ەكٸنشٸ جىلى قىتايدا سبپۋ-دە ماگيسترلٸك ديسسەرتاتسييا تاقىرىبىنا سەيكەس عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىساتىن بولادى. جالپى, ەكٸ جىلدا ماگيسترانتتار وقۋ جوسپارىنا سەيكەس, 122 كرەديتتٸ مەڭگەرٸپ شىعادى.
جوعارىدا فيليالدا ٷش ماماندىق وقىتىلادى دەپ اتاپ ٶتتٸك. سولاردىڭ اراسىنان, مىسالى, «ەلەكترونيكا جەنە كوممۋنيكاتسييالىق تەحنولوگييالار» ماماندىعى بويىنشا بٸرٸنشٸ سەمەستردە جەتٸ پەن وقىتىلادى: عىلىم تاريحى مەن فيلوسوفيياسى, شەتەل تٸلٸ (قىتاي تٸلٸ), جوعارى مەكتەپتٸڭ پەداگوگيكاسى, قىتايعا قىسقاشا كٸرٸسپە, تەلەكوممۋنيكاتسيياداعى ينفورماتسييالىق-ەنتروپييالىق تالداۋ, وزىق ساندىق ەلەكترونيكا جەنە ساندىق ينتەگرالدى ميكروسحەمالار پەندەرٸ.ەكٸنشٸ سەمەستردە ماگيسترانتتار التى پەن وقيدى جەنە پەداگوگيكالىق پراكتيكادان ٶتەدٸ. التى پەننٸڭ ەكەۋٸن (ينتەرنەت زاتتارى جەنە جەلٸلٸك تەحنولوگييالار, ەلەكتروندى جٷيەلەردەگٸ سينحروندالۋ) قازۇۋ, فيزيكا-تەحنيكالىق فاكۋلتەتٸنٸڭ وقىتۋشىلارى, تٶرت پەندٸ قىتايدىڭ سبپۋ پروفەسسورلارى بەرەدٸ (ولار: جەتٸلدٸرٸلگەن تسيفرلىق كوممۋنيكاتسييالار, سىمسىز بايلانىس جەلٸسٸنٸڭ تەحنولوگيياسى, جاساندى ينتەللەكت, زاماناۋي تسيفرلىق سيگنالدى ٶڭدەۋ). ەربٸر ماگيسترانتتىڭ ەكٸ تاراپتان عىلىمي جەتەكشٸلەرٸ بولادى – قازۇۋ-دان جەنە سبپۋ-دان. ەكٸنشٸ جىلى سبپۋ كامپۋسىنا بارعان كەزدە وسى عىلىمي جەتەكشٸلەردٸڭ قاداعالاۋىمەن ٶز عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ورىندايدى. بٸلٸم بەرۋ ٸسٸندە جاڭا تەحنولوگييالارعا باسىمدىق بەرٸلەدٸ.
– فيليالدا قوسديپلومدىق باعدارلاما بويىنشا وقۋدى تامامداعاندا ستۋدەنتتەر قانداي ماماندىق الىپ شىعادى جەنە قانداي ديپلوم الادى? بۇل ديپلوممەن قانداي ەلدەردە جۇمىس ٸستەي الادى?
– فيليال ماگيسترانتتارىنا وقۋدى اياقتاعان كەزدە ولاردىڭ بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا تەحنيكالىق عىلىمدار ماگيسترٸ دەگەن دەرەجە بەرٸلەدٸ. قوسديپلومدىق باعدارلاما بولعاندىقتان, ماگيسترانتتار ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن سولتٷستٸك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ديپلومدارىن الىپ شىعادى. ەڭ الدىمەن, بۇل باعدارلاما بويىنشا بٸلٸم الىپ شىققان ماگيسترلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا ٶز سالالارىندا بٸلٸكتٸ مامان رەتٸندە سۇرانىسقا يە بولادى. جالپى, قازۇۋ مەن سبپۋ ديپلومدارى ەلەمدٸك ستاندارتقا سەيكەس كەلەدٸ, سوندىقتان فيليالدى بٸتٸرٸپ شىققان ماگيسترانتتار ەلەمنٸڭ كەز كەلگەن ەلٸندە جۇمىس ٸستەي الادى دەپ سەنٸمدٸ تٷردە ايتۋعا بولادى.
– فيليالدىڭ عىلىمي باعىتتاعى جۇمىستارى تۋرالى ايتا كەتسەڭٸز.
– قازٸرگٸ تاڭدا فيليالدا جاساندى ينتەللەكت, ساندىق ەلەكترونيكا, ماتەريالتانۋ جەنە جاسىل ەنەرگەتيكامەن بايلانىستى زاماناۋي عىلىمنىڭ باسىم باعىتتارى جٷزەگە اسىرىلۋدا. جاقىن ارادا فيزيكا-تەحنيكالىق فاكۋلتەتٸنٸڭ ماگيسترانتى مەن ونىڭ عىلىمي جەتەكشٸسٸ سبپۋ-دە عىلىمي تاعىلىمدامادان ٶتۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. سونىمەن قاتار سبپۋ عالىمدارى مەن فيزيكا-تەحنيكالىق فاكۋلتەتٸنٸڭ عالىمدارى ماتەريالتانۋ جەنە عارىشتىق ينجەنەرييا باعىتتارى بويىنشا بٸرلەسٸپ عىلىمي جوبا ورىنداۋ, سونداي-اق عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن رەيتينگتٸك جۋرنالدارعا جارييالاۋ ت.ب. جۇمىستاردى جٷزەگە اسىرا باستادى.
– فيليالدىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ جەنە ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا قانداي جۇمىستار جاسالىپ جاتىر?
– ٶزدەرٸڭٸز بٸلەتٸندەي, جۋىردا عانا قازۇۋ-عا سبپۋ دەلەگاتسيياسى كەلٸپ كەتكەن بولاتىن. دەلەگاتسييا ساپارى بارىسىندا فيليال جۇمىسىن جانداندىرۋ ماقساتىندا بٸرنەشە اسا ماڭىزدى ۇسىنىستار تالقىلاندى. اتاپ ايتار بولساق, قازۇۋ-دىڭ تەحنيكالىق ماماندىقتارىنىڭ باكالاۆر ستۋدەنتتەرٸنە ارنالعان جازعى مەكتەپ پەن تاعىلىمداما ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار وسى ساپار بارىسىندا قازۇۋ, سبپۋ جەنە قىتاي اقپاراتتىق جەنە كوممۋنيكاتسييالىق تەحنولوگييالار اكادەميياسى اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. اتالعان مەموراندۋمعا سەيكەس, قازۇۋ, سبپۋ جەنە قاكتا Big Data, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارى جەنە باسقا ساندىق تەحنولوگييالار بويىنشا بٸرلەسٸپ زەرتتەۋلەر جٷرگٸزەدٸ.
- سبپۋ فيليالىنا بەرٸلگەن عيمارات قاي جەردە ورنالاسقان جەنە ول قالاي جابدىقتالعان? جالپى, وقۋ پروتسەسٸ بارىسىندا لابوراتورييالىق زەرتتەۋلەر قوسىمشا جٷرگٸزٸلە مە جەنە قانداي پەندەر بويىنشا?
- سبپۋ فيليالى الماتى قالاسىندا ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. قازٸرگٸ تاڭدا فيليالدا 6 اۋديتورييا, 1 كونفەرەنتس-زال, وقىتۋشىلار بٶلمەسٸ بار. فيليال قاجەتتٸ قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. جوعارىدا اتاپ ٶتكەندەي, ماگيسترانتتار بٸرٸنشٸ جىلى قازۇۋ-داعى فيليالدا بارلىق پەندەردٸ تەورييالىق مەڭگەرٸپ, وسى العان بٸلٸمدەرٸن ەكٸنشٸ جىلى قىتايدا سبپۋ-دە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىندا تەجٸريبە جٷزٸندە قولداناتىن بولادى.
- ەڭگٸمەڭٸزگە راقمەت! فيليال جۇمىسىنا تابىس تٸلەيمٸن!
سۇحباتتاسقان: گٷل باياندينا
