ٸس-شاراعا مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸ, اقىن-جازۋشىلار, تاريحشىلار, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ مەن عالىمدار, وقۋ ورداسىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى مەن بٸلٸم الۋشى جاستار قاتىستى.
جيىلعاندار الدىمەن قازۇۋ-دىڭ ەل-فارابي كٸتاپحاناسى قورىنداعى قالامگەر كٸتاپتارىنىڭ كٶرمەسٸمەن, تاريحي فوتوسۋرەتتەرمەن, گازەت مۇراعاتتارىنداعى قۇجات, ماقالالارىمەن, مايدانداستارىنىڭ ەستەلٸكتەرٸمەن تانىستى.
اۋديتورييانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ۋنيۆەرسيتەت باسشىسى جانسەيٸت تٷيمەباەۆ قۇتتىقتاۋ سٶز سٶيلەپ, قايراتكەر قالامگەردٸڭ ەڭبەك جولىنا توقتالدى. ٶز سٶزٸندە رەكتور كەمەل توقاەۆ قازاق ەدەبيەتٸندە دەتەكتيۆ جانرىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى عانا ەمەس, ورتالىق ازييا ەدەبيەتٸندە وسى باعىتتىڭ دامۋىنا ەرەكشە ٷلەس قوسقان جازۋشى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸنەن ەلٸمٸزگە كٶپتەگەن بەلگٸلٸ تۇلعالار ٶسٸپ شىقتى. كەمەل توقاەۆ – وسى ٷلكەن مەكتەپتەن تەلٸم العان قايراتكەر تٷلەكتەرٸمٸزدٸڭ بٸرٸ دە بٸرەگەيٸ. ول دارا تالانتىمەن جۋرناليستٸك, ەدەبي ورتاعا ەرتە تانىلعان قايراتكەر قالامگەر. اعىمداعى جىلى ەلٸمٸزدە عانا ەمەس, بارشا تٷركٸ ەلەمٸندە جازۋشى كەمەل توقاەۆتىڭ 100 جىلدىعى كەڭ كٶلەمدە تويلانىپ جاتىر. 22 قىركٷيەك كٷنٸ تٷركييادا «كەمەل توقاەۆ – قوعام قايراتكەرٸ, كٶرنەكتٸ جازۋشى, بەلگٸلٸ جۋرناليست» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسييا ٶتكٸزدٸك. قازۇۋ بۇل شارانى ىستامبۇل ۋنيۆەرسيتەتٸندەگٸ فارابي-ەۋرازييا عىلىمي ورتالىعىمەن بٸرلەسٸپ ۇيىمداستىردى. كونفەرەنتسييا بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ تٷرٸك تٸلٸنە اۋدارىلعان «ەكە تۋرالى وي-تولعاۋ» كٸتابى تانىستىرىلىپ, تۇساۋى كەسٸلدٸ. بٸزدٸڭ باستى ماقساتىمىز – كەمەل توقاەۆتىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىن جاڭا قىرىنان زەرتتەۋ, تٷركٸ ەلەمٸنە تانىتۋ, ۇلت رۋحانيياتى ٷشٸن اتقارعان قايراتكەرلٸك ەڭبەگٸ مەن عيبراتتى عۇمىرىن ناسيحاتتاۋ», – دەدٸ رەكتور.
شارا بارىسىندا كەمەل توقاەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي باسىلىپ شىققان «دەتەكتيۆ دارابوزى» اتتى كٸتاپتىڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ. بۇل جيناق ٷش بٶلٸمنەن تۇرادى. «كەمەل كٶكجيەگٸ» دەپ اتالاتىن بٸرٸنشٸ بٶلٸمدە جازۋشىنىڭ بۇرىن كٸتاپقا جيناقتالماعان كٶركەم-پۋبليتسيستيكالىق تۋىندىلارى بەرٸلگەن. «قالامداستار قۇرمەتٸ» دەپ اتالاتىن ەكٸنشٸ بٶلٸمدە كەمەل تۇلعا تۋرالى ايتۋلى عالىمدار مەن زامانداستارىنىڭ ەستەلٸكتەرٸ جيناقتالدى. ال «ٸزباسارلار ٸزەتٸ» دەپ اتالعان ٷشٸنشٸ بٶلٸمدە كەمەل توقاەۆ تۋرالى قازٸرگٸ قازاق جۋرناليستەرٸنٸڭ, ەدەبيەتشٸ عالىمداردىڭ ماقالالارى توپتاستىرىلعان. كٸتاپقا قر ورتالىق مەملەكەتتٸك كينو-فوتوقۇجاتتار مەن دىبىس جازبالار ارحيۆٸنەن الىنعان ماتەريالدار ەنگٸزٸلدٸ. سونىمەن قاتار قازۇۋ-دىڭ ەل-فارابي كٸتاپحاناسى قورىنان الىنعان فوتوسۋرەتتەر مەن قالامگەر كٸتاپتارى دا وسى جيناققا قوسىلدى.
القالى جيىندا مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ اماندىق باتالوۆ, بۇۇ جاھاندىق كوممۋنيكاتسييالار دەپارتامەنتٸنٸڭ ٶكٸلٸ جەنە قازاقستانداعى بۇۇ اقپاراتتىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى ۆلاستيميل سامەك, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان جاقىپ, فيلولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, تٸل جاناشىرى روزا قايىرباەۆا سٶز سٶيلەپ, كەمەل توقاەۆتىڭ ازاماتتىق قىرى مەن جازۋشىلىق سىرى تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
ٶز كەزەگٸندە جازۋشى ناعاشىبەك قاپالبەكۇلى كەمەل توقاەۆتىڭ بٸرگە وقىعان كۋرستاسى, ارداگەر جۋرناليست, بٷگٸندە 102 جاسقا كەلگەن حانىمبٷبٸ اقجولوۆانىڭ ىستىق سەلەمٸن جەتكٸزدٸ. قۇتتىقتاۋ حاتتا: «مەن ەلٸ كٷنگە دەيٸن قازۇۋ-دا وقىعانىمدى ماقتان ەتەمٸن. كەمەل توقاەۆتىڭ سابىرلى دا سالماقتى مٸنەزٸن, كٸسٸلٸك تۇلعاسىن ەش ۋاقىتتا ۇمىتا المايمىن. گازەتتەرگە سان تاقىرىپتا ماقالالار جازىپ, شىتىرمان شىعارمالارىمەن تانىلىپ, بٸزگە دە قامقور بولىپ, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ قوعامدىق جۇمىستارىنا بەلسەندٸ ارالاساتىن. بٷگٸنگٸ قارا شاڭىراق بٸلٸم ورداسىندا دارا جازۋشى اتىنداعى اۋديتورييانىڭ اشىلۋى ٷلكەن باستاما», – دەلٸنگەن.
كەمەل توقاەۆ 1923 جىلى 2 قازاندا الماتى وبلىسىنىڭ قاراتال اۋدانىندا دٷنيەگە كەلگەن. 1948 جىلى قازاق مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸن بٸتٸرگەن. كەيٸن «لەنينشٸل جاس» (قازٸرگٸ «جاس الاش»), «قازاقستان پيونەرٸ» (قازٸرگٸ «ۇلان»), «سوتسياليستٸك قازاقستان» (قازٸرگٸ «ەگەمەن قازاقستان») گازەتتەرٸنٸڭ رەداكتسييالارىندا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقاردى. 1960-1977 جىلدارى قازاق كسر جوعارعى كەڭەسٸ «ۆەدوموستارىنىڭ» باس رەداكتورى, 1980-1984 جىلدارى قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا ەدەبي كەڭەسشٸ بولىپ جۇمىس ٸستەدٸ. كەڭەس چەكيستەرٸ تاقىرىبىنا ارنالعان 10-نان استام كٸتابى قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە باسىلىپ شىقتى. كەمەل توقاەۆ – سوعىس تاقىرىبىنا ارنالعان سٷبەلٸ شىعارمالارىمەن قاتار, قازاق ەدەبيەتٸندەگٸ دەتەكتيۆ جانرىنىڭ نەگٸزٸن قالاعان كٶرنەكتٸ جازۋشى. «جۇلدىزدى جورىق», «قىس قارلىعاشى», «تٷندە اتىلعان وق», «قاستاندىق», «ارناۋلى تاپسىرما», «سارعاباندا بولعان وقيعا», «تاڭبالى التىن», «سوڭعى سوققى», «زامانداستار سىرى», «سولدات سوعىسقا كەتتٸ», «ۇياسىنان بەزگەن قۇس» اتتى تۋىندىلاردىڭ اۆتورى.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
