قازۇۋ-دا «ابايتانۋ انتولوگيياسى» 10 تومدىعى جارىق كٶردٸ
انتولوگييانىڭ العاشقى تومى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جەنە ححٸ عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىمەن اشىلعان. وندا: «ۇلى اقىننىڭ شىعارمالارى بٷگٸن دە ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتقان جوق. ەلباسىمىزدىڭ: «زامانالار اۋىسىپ, دٷنيە ديدارى ٶزگەرسە دە, حالقىمىزدىڭ ابايعا كٶڭٸلٸ اينىمايدى, قايتا ۋاقىت ٶتكەن سايىن ونىڭ ۇلىلىعىنىڭ تىڭ قىرلارىن اشىپ, جاڭا سىرلارىنا قانىعا تٷسەدٸ. اباي ٶزٸنٸڭ تۋعان حالقىمەن مەڭگٸ باقي بٸرگە جاسايدى, عاسىرلار بويى قازاق ەلٸن, قازاعىن بيٸكتەرگە, اسقار اسۋلارعا شاقىرا بەرەدٸ», – دەگەن ٶنەگەلٸ سٶزٸ اقىن مۇراسىنىڭ مەڭگٸلٸك ٶسيەت رەتٸندە باعالاناتىنىن ايقىن اڭعارتادى. ابايدىڭ شىعارمالارىنا زەر سالساق, ونىڭ ٷنەمٸ ەلدٸڭ العا جىلجۋىنا, ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە شىن نيەتٸمەن تٸلەۋلەس بولعانىن, وسى يدەيانى بارىنشا دەرٸپتەگەنٸن بايقايمىز», – دەلٸنگەن.
كٶپتومدىق بۇعان دەيٸن ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ جانىنداعى اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا دايىندالىپ, «قازاق ۋنيۆەرسيتەتٸ» باسپاسىنان جارىق كٶرگەن «ابايتانۋ. تاڭدامالى ەڭبەكتەر» 50 تومدىق باسىلىمىنىڭ نەگٸزٸندە جيناقتالدى. وعان ابايتانۋ عىلىمى تاريحىنداعى ٸرگەلٸ ەڭبەكتەر, اتاپ ايتقاندا: م.ەۋەزوۆ, س.مۇقانوۆ, ق.جۇماليەۆ, ق.مۇقامەدحانوۆ, م.مىرزاحمەتوۆ, ر.سىزدىقوۆا, ز.احمەتوۆ, ج.ىسماعۇلوۆ جەنە تاعى باسقا كٶرنەكتٸ زەرتتەۋشٸلەردٸڭ عىلىمي مونوگرافييالارى, اباي قۇنانبايۇلىنىڭ شىعارماشىلىعى بويىنشا تاريحي-تانىمدىق ماڭىزى بار, ابايتانۋ سالاسىنداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ عىلىمي تۇرعىدا پايىمداۋعا ارنالعان جەكەلەگەن زەرتتەۋلەر, كەيبٸر پەنارالىق سيپاتتاعى جۇمىستار جٷيەلەنٸپ ەنگٸزٸلگەن.
«قازاق ەدەبيەتتانۋىنىڭ بٸر سالاسى بولىپ تابىلاتىن ابايتانۋدىڭ ٶز الدىنا دەربەس عىلىم رەتٸندەگٸ جٷيەسٸ مەن تاريحىن قالىپتاستىرۋدا بۇل ەڭبەكتٸڭ ورنى ەرەكشە. انتولوگييا گۋمانيتارلىق عىلىمنىڭ دامۋىنا, جالپى, قازاق ەلٸنٸڭ زيياتكەرلٸك ەلەۋەتٸنٸڭ ارتۋىنا, حالىقتىڭ رۋحاني ساناسىنىڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ», – دەيدٸ اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور جانعارا دەدەباەۆ.
«قازاقستان – 2050» ستراتەگيياسىندا «تابىسقا جەتۋ ٷشٸن عالىمداردىڭ تالاي بۋىنىنىڭ تەجٸريبەسٸنە, تاريحي قالىپتاسقان عىلىمي مەكتەپتەردٸڭ ارناۋلى اقپارات جەنە بٸلٸمدەرٸنٸڭ كٶپ تەرابايت كٶلەمٸنە نەگٸزدەلگەن دەربەس عىلىمي بازا قاجەت بولادى» دەگەن قاعيدا بار. ينستيتۋت عالىمدارى دايىنداعان «ابايتانۋ. تاڭدامالى ەڭبەكتەر» كٶپتومدىق سەرييالىق باسىلىمى مەن «ابايتانۋ انتولوگيياسى» 10 تومدىعى – وسى قاعيدانى ٸسكە اسىرۋداعى ناقتى جەتٸستٸك.
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە ابايتانۋ عىلىمى سالاسى بويىنشا عالىمداردىڭ تالاي بۋىنىنىڭ تەجٸريبەسٸنە, تاريحي قالىپتاسقان عىلىمي مەكتەپتەر ٶندٸرگەن بٸلٸمدەرگە نەگٸزدەلگەن دەربەس عىلىمي-اقپاراتتىق بازا جاسالدى. ول – ابايتانۋ سالاسىنداعى عىلىمي-اقپاراتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ, بايىتۋ, ناسيحاتتاۋ, زەرتتەۋ, وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارىن دايىنداۋدىڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى زور اشىق ەلەكتروندى اقپاراتتار قورى. «ابايتانۋ انتولوگيياسى» وسى بازانىڭ باستى قۇرامداس بٶلٸگٸ بولىپ تابىلادى.
ون تومدىق ەڭبەك – قوعامدىق-گۋمانيتارلىق عىلىمدار جٷيەسٸندەگٸ, ابايتانۋ تاريحىنداعى ٷلكەن قۇندىلىق. ونى تەتٸگٸن تاۋىپ پايدالانۋ ەلدٸڭ ىنتىماعى مەن بٸرلٸگٸنٸڭ نىعايۋىنا, قوعامدىق سانامىزدىڭ دامۋىنا قىزمەت ەتپەك.
بۇدان بٶلەك, ينستيتۋت ابايداي كەمەڭگەر تۇلعانىڭ مەنٸ تەرەڭ, ۇلاعاتى زور وي-تۇجىرىمدارىنان ٸرٸكتەلٸپ دايىندالعان «ابايدىڭ كٸسٸلٸك كودەكسٸن» كٶپشٸلٸككە ۇسىنىپ وتىر.
كٶزٸ اشىق, كٶكٸرەگٸ وياۋ ەر قازاقتىڭ جٷرەگٸن وياتىپ, كٸسٸلٸككە ٷندەيتٸن بۇل كودەكستە ٶز حالقىن ادامشىلىق پەن ٸزگٸلٸك جولىنان اينىماۋعا شاقىرىپ, ەر قازاقتىڭ بويىنا ادامشىلىقتىڭ قاعيدالارىن سٸڭٸرۋدٸ ماقسات ەتكەن باس اقىننىڭ ٶمٸرلٸك ٶسيەتٸ قامتىلعان.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
