تاپقان-تايانعانىن توڭازىتقىش, تەلەۆيزور, ٷتٸك العان نەسيەسٸن جابۋ مەن كوممۋنالدىق تٶلەمگە ەرەڭ جەتكٸزٸپ, جان جالعاپ ەلەك.
تۋىستىڭ تۇرمىسىن كٶرگەن قازاق پەتەرگە شىعادى. وبلىس ورتالىعىنا بارعان قازاق بٸردەڭە قىلار, پەتەر ارزان. پەتەر ارزان بولعانمەن, ەڭبەكاقىسى از. ماعىناسىز ٶمٸر. سودان قازاق سالىپ ۇرىپ, الماتى مەن استاناعا تارتادى.
نە ٸستەيدٸ, قايدا بارادى ەركٸمنٸڭ ٶز بۇيرىعى بار. بٸراق, بەرٸ پەتەريەلەنۋشٸگە كٸرٸپتار جاعدايعا تٷسەتٸنٸ ناقتى ايان شارۋا.
بٷگٸن قازاقتا بٸر موتيۆاتورلىق يدەيا بولسا, ول باسپاناعا قالاي جەتسەم دەگەن ارمان. باسپاناسىز جٷرگەن قاراپايىم قازاققا سەنٸڭ تٸلٸڭ, ەلٸڭنٸڭ بولاشاعى, ەلەمدەگٸ قازاقستاننىڭ ويىپ الار ورنى - كٶك تيىن!
قانشا قازاقتىڭ دٷنيە ەسٸگٸن پەتەردە اشقانىن, پەتەردەن پەتەرگە كٶشٸپ ەرجەتكەنٸن ەشكٸم دٶپ باسىپ ايتا الماس. قانشا قازاقتىڭ ٶلگەندە سٷيەگٸ پەتەردەن شىققانى تاعى بەلگٸسٸز.
ال, بۇل جاي مەسەلە ەمەس. ستاتيستيكاعا دا, عىلىمي زەرتتەۋ نىسانىنا دا سۇرانىپ تۇرعان پروبلەما. پروبلەما بار, شەشٸمٸ جوق. نەگە? زەرتتەۋ كەرەك. نەگە مەسەلە شەشٸلمەي جاتىر?
دەمەك, ونىڭ ەكونوميكالىق سەبەپتەرٸنەن باسقا دا "ٶيتكەنٸ" بار شىعار?..
قازاقستاندا قورعانسىز, باسپاناسىز جٷرگەن بٸر عانا ۇلت بار. ول كەلٸمسەك ەمەس, ول وسى ەلدٸڭ, وسى جەردٸڭ يەسٸ - قازاق!
بيلٸك بولسا, بۇل پروبلەمانى شەشۋدٸڭ ورنىنا شەتەلدٸكتەر باسقارىپ وتىرعان بانكتەرگە حالىقتى نەسيەمەن قاناۋعا جول بەرٸپ وتىر! پارادوكسالدى, بٸراق فاكت.
رەسەيدە پەتەر جالداۋعا كٸسٸ ايلىعىنىڭ 50% كەتەدٸ دەپ جازىپتى بٸر جۋرناليست. گەرمانييادا 20%. بٸزدە پەتەراقىنى ايلىعى جەتپەگەن سوڭ, ٷستٸنە ەلدەن سۇراپ, قارىزدانىپ-قاۋعالانىپ تٶلەيدٸ. دەمەك, 101%.
بۇل بايعۇسقا نە كٷن تۋدى دەيسٸز عوي?! سٶكپەڭٸز ول قازاقتى. ول قازاق ەلوردادا جٷرسەم, قىزمەتٸم ٶسەر, ادام بوپ كەتەرمٸن, ەشتەڭە ەتپەيدٸ بەرٸنە شىدايمىن دەپ جٷر. كٷنٸ بويى جارقىراپ كٷلٸپ جٷرسە دە, ٸشكەن تاماعى دۇرىس ەمەس. ۇيقىسى تىنىش ەمەس. جٷيكەسٸ تىنىش ەمەس. سٶيتٸپ جان باعىپ, ٷمٸتتەنٸپ جٷرگەننٸڭ بارلىعىنىڭ جولى بوپ جاتىر دەپ ايتا الامىز با? جوق.
جولى بولۋ ٷشٸن ول مٸنەزٸن ٶزگەرتۋ كەرەك...جە, ول جاعىن ايتپاي-اق قويايىق.
تٷنگٸ كٶشەلەرمەن كەلە جاتقاندا بايقامپاز قازاقتىڭ جانارىنا نە ٸلٸنەدٸ دەيسٸز بە? ايتايىن.
بٷگٸنگٸ ايلىعى ساتىپ الۋعا ەشقاشان مٷمكٸندٸك بەرمەيتٸن قىمبات ٷيلەر ٸلٸنەدٸ دەيسٸز بە ونىڭ جانارىنا?
جو-جوق ول قازاق بۇل ٷيلەردٸ كٷندە كٶرٸپ جٷر عوي. ول تٷندە جارىعى جوق كٶپتەگەن پەتەرلەردٸڭ مىلقاۋ تەرەزەلەرٸن كٶرەدٸ...
ول ٷيلەردٸ بايلار المايدى, ولاردىڭ ٶزٸنٸڭ ٷيٸ بار. جەنە بٸر عانا ٷيٸ ەمەس. ال, باسپاناسىز قازاق ايدىڭ اياعى جاقىنداپ قالعانىن بٸلەدٸ دە, بەرٸن ۇمىتىپ, سول مەسەلەنٸ شەشۋگە كٸرٸسەدٸ. باسقاسىندا شارۋاسى جوق ونىڭ. باسقا شارۋانى: سپورتتى, ٶزٸن-ٶزٸ دامىتۋدى, شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋدى, بيزنەس جوبالاردى ويلاپ, ٸسكە اسىرۋدى ول ويلامايدى. بٸرەن-ساران تاباندىلارى بار ەرينە, ولار از بٸراق.
پەتەر يەسٸ بولسا, ول بٸر كٸنەز! كٶز الدىنا ەربەڭدەتٸپ كٶرسەتكەن كەلٸسٸم-شارتىڭدى ۇرعانى بار. جىرتىپ-جىرتىپ بەتٸڭە لاقتىرا سالادى. ول كەلٸسٸم-شارتتىڭ بٸر گرامم قۇنى جوق ول ٷشٸن.
سول كەلٸسٸم-شارتتىڭ نەگٸزٸندە "نەگە پەتەراقىسى نەگٸزسٸز كٶتەرٸلدٸ?", "قانشا ۋاقىت كٶرسەتٸلگەن سونشا ۋاقىت تۇرۋعا تيٸس ەدٸم, مەنٸ قاقاعان قىستا بالا-شاعاممەن دالاعا لاقتىرىپ تاستاۋعا پەتەريەسٸنٸڭ قۇقىعى جوق!" دەپ سوتقا شاعىمدانىپ, جەڭٸپ-ۇتىپ جاتقان بٸر قازاقتى جەنە كٶرگەم جوق.
ۇناماساڭ, پەتەردەن ەيدا, شىعاسىڭ! كەز كەلگەن ايدا پەتەراقىنى كٶتەرە سالسا دا, كٶزٸڭ جىپىلىقتاپ, ەيەلٸڭمەن كٷڭكٸلدەسٸپ اپ, كەزەكتٸ رەت كٶنەسٸڭ.
بۇل نارىقتى بيلٸك بولسا تاعى رەتتەپ وتىرعان جوق. پەتەراقى دەگەنٸڭ استانادا اي سايىن الپامىستاي ٶسٸپ جاتىر. قازٸر 100 000 مىڭعا 1 بٶلمەلٸ ٷي تاپساڭىز, ولجالىسىز.
ونىڭ ٶزٸن باسقا دا تاعدىرلاستارىڭمەن قىرقىسىپ جٷرٸپ, تالاسىپ جٷرٸپ, پەتەردٸڭ يەسٸنە ۇناۋ ٷشٸن بارلىق اكتەرلٸك قابٸلەتٸڭدٸ سالىپ جٷرٸپ, قولىڭدى ەرەڭ جەتكٸزەسٸڭ.
ماكلەر دەگەن جالماۋىزىڭ تاعى بار. ٷكٸمەت قازاقتى قورعامايتىنىن بٸلٸپ العان ول, سەنٸڭ اقشاڭدى جٷيكەڭمەن بٸرگە سورادى. امالىڭ جوق, تەۋەلسٸز ەلدە تۇرساڭ دا, بٸرەسە اناعان, بٸرەسە مىناعان تەۋەلدٸسٸڭ.
ٷكٸمەتكە ەلدٸڭ بەرٸنە ٷي بەرٸپ جارىلقا دەپ ايتۋدان اۋلاقپىن. تٷسٸنەم بەرٸن. فورۋمدارعا كەلەتٸن سىيلى قوناقتارعا 100 مىڭداپ $ (استانادا 3 بٶلمەلٸ ٷيدٸڭ قۇنى!) سىياقى بەرۋ كەرەك. تەگٸن ەشكٸم ماقتامايدى عوي! داعدارىس پا? يە, تٷسٸنەم, كٶندٸم. نارىق زامانى, ٶلمەسەڭ ٶلمە قاپ پا? لەپباي! بەرٸنە كٶندٸ بۇل قازاعىڭ. تەك اينالايىن ٷكٸمەت, سەن دە مٸندەتٸڭدٸ ورىنداسايشى! بٸر عانا ٶتٸنٸش, ۇلىقتار!
ٶز قانداستارىڭا تيتتەي دە بولسا جاندارىڭ اشىسا, پەتەر جالداۋ پروتسەسٸن ناقتى زاڭنامالىق تەتٸكتەر ارقىلى رەتتەپ بەرٸڭدەر. قالعانىن تٸرٸ بولساق, كٶرە جاتارمىز. مەڭگٸ ەشتەڭە جوق قوي. بٸر ٶكٸنٸشتٸسٸ بٸر رەت بەرٸلگەن ٶمٸر دە مەڭگٸ ەمەس. ال, قازاق ادام سيياقتى ٶمٸر سٷرسە دەيسٸڭ...
P.S.
دەپۋتات مىرزالار مەن دەپۋتات حانىمدار! ماعان سەنبەسەڭٸزدەر, استىنداعى پٸكٸرلەردەن كٶرەسٸزدەر بۇل پروبلەمانىڭ قالاي اسقىنعانىن. بٸراق, سٸزدەردٸڭ قولدارىڭىزدان دا ەشتەڭە كەلمەيدٸ عوي. سٸزدەر دە ۋاقىتشا پەتەردە تۇراسىزدار...
اقبەرەن ەلگەزەك
