دٸن مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ توبىنىڭ مٷشەسٸ, دٸنتانۋشى ەلدوس يمام جۇمادٸلدا قازاق حالقىنىڭ دەستٷرلٸ يسلام تٷسٸنٸگٸندە ەيەلدٸڭ مەرتەبەسٸ مەن رٶلٸ جايىندا وي بٶلٸستٸ,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
– قازاق دەستٷرٸندە ەيەلدٸڭ ورنى قانداي بولعان?
– دەستٷرلٸ يسلام باعىتىندا, ەسٸرەسە قازاق حالقى ٷشٸن ەيەل ادامنىڭ مەرتەبەسٸ ٶتە جوعارى. قازاق ەردايىم "ەيەل بٸر قولىمەن بەسٸك تەربەتسە, ەكٸنشٸ قولىمەن ەلەم تەربەتەدٸ" دەپ باعالاعان. ەيەلدٸڭ باسىنداعى اق جاۋلىق – ٷلكەن بايلىقتىڭ, مەرتەبەنٸڭ نىشانى. تاريحتا زەرە انا, دومالاق انا سىندى تۇلعالارىمىز رۋحاني تەربيە ەتالونىنا اينالدى. مەسەلەن, توقتامىس حاننىڭ قىزى جانيكە حانىم قاجىلىق ساپارىندا جاساعان جومارتتىعىمەن تاريحتا قالدى.
– نەگە ەيەلدٸڭ بٸلٸمدٸ جەنە رۋحاني باي بولۋى ماڭىزدى?
– ٶيتكەنٸ ەيەل – بالا تەربيەسٸنٸڭ, وتباسىنىڭ, قوعامنىڭ دا نەگٸزٸندە تۇر. قازاقتا جاقسى سٶز بار: "ەر ادامنىڭ ورنى تٷزدە" دەپ. ەر ازامات ريزىق-نەسٸبەسٸن تابۋعا اتتانسا, ەيەل سول نەسٸبەنٸ ٷي ٸشٸنە ٷيلەستٸرٸپ, بالالاردىڭ تىنىشتىعى مەن ٷيدٸڭ جايلىلىعىن قامتاماسىز ەتەدٸ. ەگەر ەيەل بٸلٸمدٸ, رۋحاني باي بولسا, ونداي انانىڭ بالاسى دا ەلگە پايداسىن تيگٸزەتٸن, دارىندى ازامات بولىپ ٶسەدٸ.
– كەيبٸرەۋلەر ەيەلدٸڭ بٸلٸم الۋىن شەكتەۋگە بەيٸم. بۇعان كٶزقاراسىڭىز قانداي?
– بۇل دۇرىس ەمەس. كلاسسيكالىق دٸني ەڭبەكتەردە "بٸلٸم الۋعا ەڭ لايىق ادام – ەيەل" دەپ جازىلعان. ٶيتكەنٸ ەيەل – بولاشاق ۇرپاقتىڭ تەربيەشٸسٸ. يسلام تاريحىندا پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.س.) جۇبايى ايشا انامىزدىڭ ورنى ەرەكشە. دٸنٸمٸزدٸڭ جارتى بٶلٸگٸ سول كٸسٸ ارقىلى بٸزگە جەتتٸ. كٶپتەگەن ەر ادامدار دٸندەگٸ كەيبٸر مەسەلەلەردٸ تٷسٸنبەي قالعاندا, ايشادان سۇرايتىن, ٶيتكەنٸ ول پايعامباردىڭ ٶمٸرٸن, امالدارىن ٶتە جاقسى بٸلەتٸن.
– يسلامدا ەيەلدٸڭ مەرتەبەسٸ قالاي ايقىندالادى?
– دٸنٸمٸزدە ەيەلدٸڭ ەربٸر ساتىسى قۇرمەتكە يە: ەگەر ول قىز بولسا – ەكەسٸنە جۇماقتىڭ ەسٸگٸن اشادى; اياۋلى جار بولسا – كٷيەۋٸنٸڭ يمانىن كەمەلدەندٸرەدٸ; ال انا بولسا – ونىڭ اياعىنىڭ استىندا جۇماق بار. قاي رٶلدە بولسا دا, ەيەلدٸڭ ابىرويى بيٸك. تٸپتٸ, ول ٷيدە ەركەلەپ جٷرگەن كٸشكەنتاي قىز بولسا دا. ەيەل ادامدى ەشقاشان تٶمەن تٷسٸرمەي, جوعارى قويا بٸلۋٸمٸز كەرەك.
