قازاقستاننىڭ ۇيالى بايلانىس سالاسىنا تاعى بٸر ويىنشى قوسىلۋى مٷمكٸن. الايدا جاڭا كومپانييانىڭ پايدا بولۋى بايلانىس نارىعىنداعى بەسەكەنٸ شىنىمەن كٷشەيتە الا ما, ەلدە قوماقتى ينۆەستيتسييانى قاجەت ەتەتٸن تاعى بٸر كٷردەلٸ جوبا بولىپ قالا ما? قارجى ساراپشىسى ايبار ولجاي Dalanews.kz رەداكتسيياسىنا تٶرتٸنشٸ موبيلدٸ وپەراتوردىڭ نارىققا كٸرۋ مٷمكٸندٸگٸ مەن ونىڭ الدىندا تۇرعان نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸ تٷسٸندٸردٸ.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ جاعدايدا قازاقستاندا ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ تاپشىلىعى بايقالمايدى. سوندىقتان تٶرتٸنشٸ وپەراتوردىڭ پايدا بولۋىن ەل ەكونوميكاسى ٷشٸن بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ قاجەتتٸلٸك رەتٸندە قاراستىرۋ قيىن.
"ەكونوميكالىق قاجەتتٸلٸك تۇرعىسىنان قاراساق, بٸزدە ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى جەتٸسپەيدٸ دەگەن دەفيتسيت سەزٸلٸپ تۇرعان جوق. بۇل – ەل ەكونوميكاسى ٷشٸن بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ كٷن تەرتٸبٸندە تۇرعان مەسەلە ەمەس. بٸزگە, ەڭ الدىمەن, ۇيالى جەلٸنٸڭ ساپاسى ماڭىزدى", – دەيدٸ ايبار ولجاي.
ونىڭ سٶزٸنشە, جاڭا وپەراتوردىڭ نارىققا ىقپالى قانشا ينۆەستيتسييا سالاتىنىنا جەنە تۇتىنۋشىعا قانداي تاريف ۇسىناتىنىنا بايلانىستى بولادى.
ەگەر جاڭا كومپانييانىڭ تاريفتەرٸ قازٸرگٸ وپەراتورلاردىڭ ۇسىنىستارىنان ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنبەسە, ونىڭ كەلۋٸ نارىقتاعى بەسەكەنٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتە قويماۋى مٷمكٸن.
جاڭا وپەراتورعا ميللياردتاعان ينۆەستيتسييا قاجەت
موبيلدٸ بايلانىس نارىعىنا جاڭا كومپانييانىڭ كٸرۋٸندەگٸ نەگٸزگٸ مەسەلەنٸڭ بٸرٸ – ينفراقۇرىلىم. تولىققاندى وپەراتور رەتٸندە جۇمىس ٸستەۋ ٷشٸن كومپانييا بازالىق ستانتسييالار ورناتىپ, جەلٸسٸن ەلدٸ مەكەندەرگە دەيٸن جەتكٸزٸپ, بايلانىستىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك.
قازٸر قازاقستاندا جەكە ينفراقۇرىلىمى بار ٷش وپەراتور جۇمىس ٸستەيدٸ. ولار – Tele2 جەنە Altel برەندتەرٸمەن قىزمەت كٶرسەتەتٸن "موبايل تەلەكوم-سەرۆيس", Beeline جەنە izi برەندتەرٸمەن جۇمىس ٸستەيتٸن "كار-تەل", سونداي-اق Kcell جەنە اctiv برەندتەرٸن بٸرٸكتٸرەتٸن "كسەلل".
بۇل نارىقتىڭ قانشالىقتى كٶپ كاپيتال قاجەت ەتەتٸنٸن قازٸرگٸ وپەراتورلاردىڭ ينۆەستيتسيياسىنان دا بايقاۋعا بولادى. مەسەلەن, 2023 جىلدان 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنا دەيٸن Kcell-دٸڭ كٷردەلٸ شىعىندارى 411,8 ملرد تەڭگەنٸ, ال "كار-تەلدٸڭ" كٷردەلٸ شىعىندارى 288,6 ملرد تەڭگەنٸ قۇراعان.
ايبار ولجاي جاڭا كومپانييانىڭ دا وسىنداي اۋقىمدى شىعىندارعا دايىن بولۋى كەرەگٸن ايتادى.
"موبيلدٸ وپەراتور بولۋ ٷشٸن بازالىق ستانتسييالار قويۋ كەرەك. ولاردى ەلدٸ مەكەندەرگە دەيٸن جەتكٸزۋگە ميللياردتاعان ينۆەستيتسييا قاجەت. بۇعان دەيٸنگٸ وپەراتورلار دا جىل سايىن ٷلكەن كٶلەمدە ينۆەستيتسييا سالىپ كەلدٸ", – دەيدٸ ساراپشى.
سوندىقتان جاڭا ويىنشى ٷشٸن بٸر مەزگٸلدە ەكٸ مٸندەت تۋىندايدى. بٸر جاعىنان, ساپالى جەلٸ قۇرۋعا قوماقتى قارجى جۇمساۋى كەرەك, ەكٸنشٸ جاعىنان, تۇتىنۋشىلاردى تارتۋ ٷشٸن بەسەكەگە قابٸلەتتٸ تاريف ۇسىنۋى قاجەت.
ارزان تاريفتٸ ۇزاق ۋاقىت ۇستاپ تۇرۋ قيىن بولۋى مٷمكٸن
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قوماقتى ينۆەستيتسييا قاجەت ەتەتٸن كومپانييا ٷشٸن نارىققا ٶتە تٶمەن باعامەن شىعىپ, سول تاريفتٸ ۇزاق ۋاقىت ساقتاۋ ەكونوميكالىق جاعىنان كٷردەلٸ.
دەگەنمەن جاڭا وپەراتور العاشقى كەزەڭدە كليەنت جيناۋ ٷشٸن باعانى ۋاقىتشا تٶمەندەتۋٸ مٷمكٸن.
"ەڭ العاشقى كەزەڭدە دەمپينگ ارقىلى بەلگٸلٸ بٸر ابونەنتتٸك بازانى ٶزٸنە تارتۋعا ەرەكەت جاساۋى مٷمكٸن. مەسەلەن, مۇنداي ساياسات بٸر جىل كٶلەمٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ. سول كەزدە بەسەكە كٷشەيەدٸ. بٸراق ول ۋاقىتشا بولۋى مٷمكٸن", – دەيدٸ ايبار ولجاي.
ياعني جاڭا كومپانييا نارىقتاعى ورنىن قالىپتاستىرۋ ٷشٸن العاشقى ۋاقىتتا قولجەتٸمدٸ تاريفتەر ۇسىنعانىمەن, ينفراقۇرىلىمعا جۇمسالعان ينۆەستيتسييانى قايتارۋ قاجەتتٸلٸگٸ كەيٸن باعا ساياساتىنا ەسەر ەتۋٸ ىقتيمال.
جاڭا وپەراتور كٸمنٸڭ ابونەنتٸن الادى?
تاعى بٸر مەسەلە – قازاقستانداعى ابونەنتتٸك نارىقتىڭ كٶلەمٸ.
جاڭا وپەراتور مٷلدەم جاڭا تۇتىنۋشىلار نارىعىن قالىپتاستىرمايدى. سوندىقتان وعان نەگٸزٸنەن قازٸرگٸ وپەراتورلاردىڭ كليەنتتەرٸ ٷشٸن بەسەكەلەسۋگە تۋرا كەلەدٸ.
ايبار ولجايدىڭ باعالاۋىنشا, قازاقستانداعى شامامەن 20 ميلليوندىق ابونەنتتٸك بازانىڭ 15–16 ميلليونى بەلسەندٸ پايدالانۋشىلار رەتٸندە قاراستىرىلسا, ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ قازٸرگٸ وپەراتورلار اراسىندا بٶلٸنٸپ قويعان.
"تٶرتٸنشٸ وپەراتور ٷشٸن بۇل اسا ٷلكەن نارىق ەمەس. ونىڭ ٷستٸنە ساپالى قىزمەت كٶرسەتۋ ٷشٸن ٷلكەن ينۆەستيتسييا سالىپ, بازالىق ستانتسييالار ورناتىپ, سيگنالدى كٷشەيتۋ كەرەك", – دەيدٸ ول.
ساراپشى جاڭا وپەراتوردىڭ ٶزٸن-ٶزٸ اقتاۋى ٷشٸن ەلەۋلٸ ابونەنتتٸك بازا قالىپتاستىرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدٸ.
"مىسالى, ٶزٸن-ٶزٸ اقتاۋ ٷشٸن كەم دەگەندە 3–4 ميلليون ابونەنت كەرەك بولۋى مٷمكٸن. ال قازٸرگٸ وپەراتورلار نارىقتاعى سول ٷلەستٸ قانشالىقتى بەرە قويادى دەگەن سۇراق بار", – دەيدٸ قارجى ساراپشىسى.
دەمەك, جاڭا كومپانييانىڭ الدىندا تەك ينفراقۇرىلىم سالۋ مٸندەتٸ ەمەس, بٸرنەشە ميلليون تۇراقتى كليەنت قالىپتاستىرۋ مەسەلەسٸ دە تۇر.
بەسەكە تاريفپەن عانا ٶلشەنبەيدٸ
جاڭا وپەراتوردىڭ پايدا بولۋى تۇتىنۋشىلار ٷشٸن تاڭداۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرۋى مٷمكٸن. الايدا موبيلدٸ بايلانىس نارىعىنداعى بەسەكەنٸ تەك تاريف قۇنىمەن باعالاۋ جەتكٸلٸكسٸز.
بايلانىس ساپاسى, ينتەرنەت جىلدامدىعى, قامتۋ اۋماعى جەنە جەلٸنٸڭ تۇراقتىلىعى دا شەشۋشٸ رٶل اتقارادى. سوندىقتان جاڭا وپەراتور ارزان تاريف ۇسىنعانىمەن, ينفراقۇرىلىمى قازٸرگٸ كومپانييالارمەن بەسەكەلەسەتٸن دەڭگەيگە جەتپەسە, ابونەنتتەردٸ ۇزاق مەرزٸمگە ۇستاپ قالۋ قيىن بولادى.
ايبار ولجايدىڭ پٸكٸرٸنشە, تٶرتٸنشٸ وپەراتوردىڭ نارىقتاعى بولاشاعى ونىڭ قانشا قارجى سالاتىنىنا, قانداي باعا ساياساتىن جٷرگٸزەتٸنٸنە جەنە ەڭ باستىسى, قانداي ساپادا قىزمەت ۇسىنا الاتىنىنا بايلانىستى بولماق.
وسى تۇرعىدان العاندا, جاڭا وپەراتوردىڭ كەلۋٸ اۆتوماتتى تٷردە تاريفتەردٸڭ ۇزاق مەرزٸمگە ارزانداۋىن نەمەسە بەسەكەنٸڭ كٷرت كٷشەيۋٸن بٸلدٸرمەيدٸ. نەگٸزگٸ مەسەلە – جاڭا ويىنشىنىڭ ميللياردتاعان ينۆەستيتسييانى قاجەت ەتەتٸن ينفراقۇرىلىمدى دامىتا وتىرىپ, جەتكٸلٸكتٸ ابونەنتتٸك بازا جيناپ, ەكونوميكالىق تۇرعىدان تۇراقتى بيزنەس-مودەل قالىپتاستىرا الۋىندا.
نارىقتا قازٸر كٸمدەر بار?
قازاقستاننىڭ موبيلدٸ بايلانىس نارىعىندا قازٸر جەكە جەلٸسٸ بار ٷش نەگٸزگٸ ويىنشى جۇمىس ٸستەيدٸ. بٸر كومپانييا Tele2 جەنە Altel برەندتەرٸن دامىتسا, ەكٸنشٸسٸ Beeline مەن izi قىزمەتتەرٸن ۇسىنادى. ٷشٸنشٸ وپەراتور Kcell جەنە اctiv برەندتەرٸ ارقىلى جۇمىس ٸستەيدٸ.
كەيٸنگٸ جىلدارى بۇل سالاعا سالىنعان قارجى كٶلەمٸ دە ايتارلىقتاي ارتقان. 2023–2025 جىلدارى اقپارات جەنە بايلانىس سەكتورىنداعى نەگٸزگٸ كاپيتالعا باعىتتالعان ينۆەستيتسييا 1,2 ترلن تەڭگەگە جەتتٸ. بۇل تەلەكوممۋنيكاتسييا نارىعىندا جاڭا ينفراقۇرىلىم قۇرۋدىڭ قوماقتى قاراجاتتى قاجەت ەتەتٸنٸن كٶرسەتەدٸ.
جاڭا وپەراتورعا تەك بازالىق ستانتسييالار جەتكٸلٸكسٸز
تٶرتٸنشٸ وپەراتور نارىققا تولىققاندى دەربەس ويىنشى رەتٸندە كٸرەتٸن بولسا, وعان جەلٸنٸ ٸس جٷزٸندە جاڭادان قۇرۋعا تۋرا كەلەدٸ. بۇل بازالىق ستانتسييالار ورناتۋمەن عانا شەكتەلمەيدٸ. كومپانيياعا راديوجيٸلٸك رەسۋرسى, ماگيسترالدىق بايلانىس ارنالارى, تەحنيكالىق جابدىقتار جەنە جەلٸنٸ تۇراقتى ۇستاپ تۇراتىن ينفراقۇرىلىم قاجەت.
مەسەلەن, 2022 جىلدىڭ سوڭىندا 5G تەحنولوگيياسىنا ارنالعان ەكٸ جيٸلٸك جولاعىن پايدالانۋ قۇقىعى 156 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا ساتىلعان. بۇل – جەلٸنٸڭ ٶزٸن سالۋعا كەتەتٸن شىعىندى ەسەپتەمەگەندەگٸ كٶرسەتكٸش.
قازٸرگٸ وپەراتورلار دا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جٷزدەگەن ميلليارد تەڭگە جۇمساپ وتىر. سوندىقتان جاڭا كومپانييانىڭ نارىققا كٸرۋٸ باستاپقى كەزەڭنٸڭ ٶزٸندە ٷلكەن قارجىلاي رەسۋرستى تالاپ ەتەدٸ.
تٶرتٸنشٸ وپەراتور تاريفتٸ ارزانداتا الا ما?
نارىققا جاڭا ويىنشىنىڭ كەلۋٸ ابونەنت ٷشٸن تاڭداۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرۋى مٷمكٸن. كومپانييا كليەنت جيناۋ ٷشٸن العاشقى كەزەڭدە قازٸرگٸ وپەراتورلاردان تيٸمدٸرەك تاريف نەمەسە جاڭا قىزمەت تٷرلەرٸن ۇسىنۋى ىقتيمال.
الايدا باعاداعى بەسەكە ۇزاق مەرزٸمدە باسقا مەسەلەگە ەكەلۋٸ مٷمكٸن. وپەراتور بٸر مەزگٸلدە تاريفتٸ قولجەتٸمدٸ ۇستاپ, جەلٸنٸ دامىتۋعا ميللياردتاعان تەڭگە ينۆەستيتسييا سالۋى كەرەك. سوندىقتان جاڭا ويىنشىنىڭ نارىققا قانداي بيزنەس-مودەلمەن كٸرەتٸنٸ ماڭىزدى.
شەتەلدٸك تەجٸريبەدە جاڭا وپەراتور كەلگەننەن كەيٸن نارىقتاعى كومپانييالاردىڭ بٸر ابونەنتتەن تٷسەتٸن تابىسىنىڭ ازايعان جاعدايلارى كەزدەسكەن. بۇل تۇتىنۋشى ٷشٸن باعا جاعىنان تيٸمدٸ بولعانىمەن, كومپانييالاردىڭ ينفراقۇرىلىمعا قارجى سالۋ مٷمكٸندٸگٸنە قىسىم تٷسٸرۋٸ مٷمكٸن.
