ەسكەري ساراپشى دارحان دانيياروۆ ۋكراينا قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ رەسەيدٸڭ ەسكەري اەرودرومدارىنا باعىتتالعان «ٶرمەك» اتتى وپەراتسيياسىنا قازاقستاننىڭ قاتىسى بار دەگەن بولجامداردى نە شالاعايلىقتىڭ, نە ەدەيٸ جٷرگٸزٸلگەن اقپاراتتىق شابۋىلدىڭ نەتيجەسٸ دەپ سانايدى. بۇل تۋرالى «ناشا گازەتا» باسىلىمى مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
– سوڭعى ۋاقىتتا كەيبٸر اقپاراتتىق ارنالاردا «ٶرمەك» وپەراتسيياسىنا قازاقستان تاراپىنان كٶمەك كٶرسەتٸلگەنٸ جٶنٸندە تۇسپالدى ايىپتاۋلار تاراپ جاتىر. ياعني, وپەراتسيياعا قاجەتتٸ بٶلشەكتەر قازاقستان ارقىلى جەتكٸزٸلگەن دەگەن نەگٸزسٸز مەلٸمدەمەلەر تاراۋدا. كەسٸبي ەسكەري ساراپشى رەتٸندە بۇل ايتىلعانداردىڭ مٷلدە نەگٸزسٸز ەكەنٸن, تٸپتٸ نە ساۋاتسىز تۇجىرىم ەكەنٸن, نە ەلٸمٸزدٸڭ بەدەلٸنە نۇقسان كەلتٸرۋدٸ كٶزدەگەن ماقساتتى ەرەكەت ەكەنٸن اشىق ايتامىن, – دەدٸ دانيياروۆ.
ساراپشى بۇل پٸكٸرٸن ناقتى ەرٸ تەكسەرۋگە بولاتىن دەرەكتەرمەن بەكٸتە سٶيلەدٸ.
– قازاقستان ەسكەري نەمەسە كيبەروپەراتسييالار ٷشٸن ماڭىزدى بولىپ سانالاتىن قۇرامداس بٶلشەكتەردٸ ٶندٸرمەيدٸ. ەلٸمٸزدە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان بٸردە-بٸر زاۋىت وسىنداي قوسارلى ماقساتتاعى (ياعني, بەيبٸت تە, ەسكەري دە قولدانىسى بار – اۆت.) كومپونەنتتەردٸ نە تٸكەلەي, نە جاناما تٷردە شىعارمايدى. ەسٸرەسە, ميكروەلەكترونيكا, تەلەكوممۋنيكاتسييالىق قۇرال-جابدىق پەن كٷردەلٸ ەسەپتەۋ جٷيەلەرٸ جٶنٸندە سٶز بولسا, – دەپ تٷسٸندٸردٸ ول.
دارحان دانيياروۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان 2022 جىلدان بەرٸ قوسارلى ماقساتتاعى ٶنٸمدەردٸڭ ەكسپورتىن باقىلاۋدى ايتارلىقتاي كٷشەيتكەن. ساۋدا جەنە قارجى مينيسترلٸكتەرٸنٸڭ رەسمي دەرەكتەرٸنە سٷيەنسەك, 2023 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ەلٸمٸز حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەر اياسىندا ەكسپورتتىق باقىلاۋدى كٷشەيتٸپ, ەسكەري ماقساتتا پايدالانىلۋى مٷمكٸن تاۋارلاردىڭ رەەكسپورتىن بولدىرماۋ ٷشٸن ارنايى باقىلاۋ تەتٸكتەرٸن ەنگٸزگەن.
– قازاقستان سانكتسييالىق رەجيمدٸ قاتاڭ ۇستانادى جەنە قانداي دا بٸر اينالىپ ٶتۋ سىزبالارىنا جول بەرمەيدٸ. ەلٸمٸز ەشقانداي حالىقارالىق قاقتىعىستىڭ تاراپىنا اينالعان جوق. بٸز بەيتاراپتىق پەن تەڭگەرٸمدٸ ساياساتتى بەرٸك ۇستانىپ كەلەمٸز, بۇل تەك سٶز جٷزٸندە ەمەس, ناقتى ٸسپەن دەلەلدەنٸپ وتىر. 2023–2024 جىلدارى قازاقستاندىق قۇقىق قورعاۋ جەنە كەدەن ورگاندارى سانكتسييانى اينالىپ ٶتۋدٸ كٶزدەگەن بٸرنەشە كٶلەڭكەلٸ لوگيستيكالىق ەرەكەتتٸ ەشكەرەلەپ, زاڭسىز تەحنيكالار مەن بٶلشەكتەردٸ شەكارادان ٶتكٸزبەك بولعان جايتتارعا توسقاۋىل قويدى. بۇل دەرەكتەر – قىلمىستىق سيپاتتاعى, وقشاۋ وقيعالار. ەشبٸرٸ مەملەكەت دەڭگەيٸندە جٷزەگە اسقان جوق, – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ سٶزٸنشە, حالىقارالىق تاسىمال تٸزبەكتەرٸ ٶتە كٷردەلٸ, ال تاۋارلاردىڭ سوعىس ايماعىنا جەتۋٸ بٸرنەشە ەلدٸڭ اۋماعى ارقىلى ٶتەدٸ.
– تٸپتٸ قانداي دا بٸر ٶنٸمنٸڭ قازاقستاننان شىققانىن ەلەستەتكەن كٷننٸڭ ٶزٸندە, ونىڭ “ٶرمەك” وپەراتسيياسىندا پايدالانىلعانىنا ەش دەلەل جوق. قازٸرگٸ تاسىمال جٷيەسٸ, ەسٸرەسە كٶلەڭكەلٸ نارىقتاعىسى, كٶبٸنە ٷش-تٶرت تٷرلٸ يۋريسديكتسييانى باسىپ ٶتەدٸ, جالعان فيرمالار مەن قولدان جاسالعان قۇجاتتار ارقىلى جٷرەدٸ. مۇنداي جاعدايدا قازاقستاندى ايىپتاۋ – شۆەيتسارييانى قارۋ جەتكٸزدٸ دەۋمەن بٸردەي, تەك ونىڭ بانكٸ ارقىلى اقشا اۋدارىمدارى ٶتكەن دەپ بولجاي وتىرىپ, – دەپ مىسال كەلتٸردٸ ەسكەري اناليتيك.
دارحان دانيياروۆ قازاقستان شەتەلدٸك قىسىم مەن اقپاراتتىق ارانداتۋلاردىڭ نىساناسىنا اينالىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– ەلٸمٸزدٸ حالىقارالىق قاقتىعىستارعا تارتۋ ٷشٸن تٷرلٸ اقپاراتتىق شابۋىلداردىڭ قولدانىلىپ جاتقانى بٸرٸنشٸ رەت ەمەس. مۇنداي جالعان ايىپتاۋلار قازاقستاندى «ايىپتى ەل» رەتٸندە كٶرسەتۋگە, ٸشكٸ تۇراقتىلىقتى شايقاۋعا, ەلدٸڭ بەيبٸتشٸلٸككە نەگٸزدەلگەن يميدجٸنە كٶلەڭكە تٷسٸرۋگە باعىتتالعان, – دەيدٸ ول.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, رەسەي تاراپىنىڭ ٶزٸ دە مۇنداي ايىپتاۋلارعا دەلەل كەلتٸرە الماي وتىر.
– «چەليابٸ قويماسى» مەن «قازاقستاندىق ٸز» تۋرالى قاۋەسەتتەر ناقتى دەرەكتەرمەن راستالماعان. تٸپتٸ رەسەيلٸك Telegram-ارنالاردىڭ ٶزٸ: «مەلٸمەتتەر راستالمادى» دەپ جازۋدا. قازاقستاننىڭ «ٶرمەك» وپەراتسيياسىنا ەش قاتىسى جوق. بۇل جٶنٸندەگٸ بارلىق ەڭگٸمە – شەت مەملەكەتتەردٸڭ اقپاراتتىق ناسيحاتىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ نەمەسە ٸشكٸ تۇراقتىلىقتى شايقاۋدى كٶزدەيتٸن ارانداتۋشى كٷشتەردٸڭ ٸسٸ. بۇل – رەسەي ەۋە قورعانىسى مەن بارلاۋ قىزمەتٸنٸڭ ناقتى ولقىلىقتارىنان نازاردى بۇرىپ, “سىرتقى جاۋدى” ٸزدەۋگە باعىتتالعان قادام, – دەيدٸ دانيياروۆ.
ول قازاقستاننىڭ حالىقارالىق نورمالاردى قاتاڭ ساقتايتىنىن, ەكسپورتتىق باقىلاۋدىڭ اشىق ەرٸ تيٸمدٸ جٷيەسٸن قالىپتاستىرعانىن جەنە ەلدٸڭ بەيتاراپ, بەيبٸت ساياسات ۇستاناتىنىن تاعى بٸر مەرتە ەسكە سالدى.
– ەل ٸشٸندە مۇنداي قاۋەسەتتەرگە سەنبەۋٸمٸز كەرەك. بۇل – اقپاراتتىق ارانداتۋدىڭ ٷلگٸسٸ, ال بٸز وندايدى دەر كەزٸندە اجىراتا بٸلۋٸمٸز كەرەك. اقپاراتقا سىن كٶزبەن قاراپ, مەديا-مەدەنيەتتٸ ارتتىرۋ قاجەت. قازاقستان – ەشكٸمنٸڭ ارقا جاعى ەمەس, بٶتەن سوعىستىڭ قۇرالى دا ەمەس. بٸز – ەگەمەن ەلمٸز, ٶز جولى بار, جاۋاپتى مەملەكەتپٸز. ٶزٸمٸزدٸ ارانداتۋعا جول بەرمەيمٸز, – دەپ قورىتىندىلادى ەسكەري ساراپشى.
ەسكە سالايىق, 2025 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىندا ۋكراينا قارۋلى كٷشتەرٸ «ٶرمەك» دەپ اتالاتىن اۋقىمدى ەسكەري وپەراتسييانى جٷزەگە اسىردى. سبۋ-دىڭ (ۋكراينا قاۋٸپسٸزدٸك قىزمەتٸ) مەلٸمەتٸنشە, جٷك كٶلٸكتەرٸمەن جاسىرىن جەتكٸزٸلگەن FPV-درونداردىڭ كٶمەگٸمەن رەسەيدٸڭ ٸشكٸ ايماعىنداعى تٶرت ەسكەري اەرودروم – «دياگيلەۆو», «ولەنيا», «يۆانوۆو» جەنە «بەلايا» شابۋىلعا ۇشىراپ, 40-تان استام ستراتەگييالىق بومبالاۋشى ۇشاق, سونىڭ ٸشٸندە تۋ-95, تۋ-22م3 جەنە ا-50 ٷلگٸلەرٸ جويىلعان. بۇل — سوعىس باستالعالى بەرٸ رەسەي اۆياتسيياسىنا جاسالعان ەڭ ٸرٸ سوققى رەتٸندە سيپاتتالۋدا. وپەراتسييانى سبۋ باسشىسى ۆاسيليي ماليۋك پەن پرەزيدەنت ۆلاديمير زەلەنسكيي تٸكەلەي باقىلاعان. رەسەي بيلٸگٸ شابۋىل فاكتٸسٸن مويىنداعانىمەن, كەلتٸرٸلگەن شىعىن كٶلەمٸن جارييالاعان جوق.
