Áskeri sarapshy Darhan Daniiarov Ýkraina qarýly kúshteriniń Reseidiń áskeri aerodromdaryna baǵyttalǵan «Órmek» atty operatsiiasyna Qazaqstannyń qatysy bar degen boljamdardy ne shalaǵailyqtyń, ne ádeii júrgizilgen aqparattyq shabýyldyń nátijesi dep sanaidy. Bul týraly «Nasha gazeta» basylymy málimdedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
– Sońǵy ýaqytta keibir aqparattyq arnalarda «Órmek» operatsiiasyna Qazaqstan tarapynan kómek kórsetilgeni jóninde tuspaldy aiyptaýlar tarap jatyr. Iaǵni, operatsiiaǵa qajetti bólshekter Qazaqstan arqyly jetkizilgen degen negizsiz málimdemeler taraýda. Kásibi áskeri sarapshy retinde bul aitylǵandardyń múlde negizsiz ekenin, tipti ne saýatsyz tujyrym ekenin, ne elimizdiń bedeline nuqsan keltirýdi kózdegen maqsatty áreket ekenin ashyq aitamyn, – dedi Daniiarov.
Sarapshy bul pikirin naqty ári tekserýge bolatyn derektermen bekite sóiledi.
– Qazaqstan áskeri nemese kiberoperatsiialar úshin mańyzdy bolyp sanalatyn quramdas bólshekterdi óndirmeidi. Elimizde jumys istep turǵan birde-bir zaýyt osyndai qosarly maqsattaǵy (iaǵni, beibit te, áskeri de qoldanysy bar – avt.) komponentterdi ne tikelei, ne janama túrde shyǵarmaidy. Ásirese, mikroelektronika, telekommýnikatsiialyq qural-jabdyq pen kúrdeli esepteý júieleri jóninde sóz bolsa, – dep túsindirdi ol.
Darhan Daniiarovtyń aitýynsha, Qazaqstan 2022 jyldan beri qosarly maqsattaǵy ónimderdiń eksportyn baqylaýdy aitarlyqtai kúsheitken. Saýda jáne qarjy ministrlikteriniń resmi derekterine súiensek, 2023 jyldyń basynan bastap elimiz halyqaralyq mindettemeler aiasynda eksporttyq baqylaýdy kúsheitip, áskeri maqsatta paidalanylýy múmkin taýarlardyń reeksportyn boldyrmaý úshin arnaiy baqylaý tetikterin engizgen.
– Qazaqstan sanktsiialyq rejimdi qatań ustanady jáne qandai da bir ainalyp ótý syzbalaryna jol bermeidi. Elimiz eshqandai halyqaralyq qaqtyǵystyń tarapyna ainalǵan joq. Biz beitaraptyq pen teńgerimdi saiasatty berik ustanyp kelemiz, bul tek sóz júzinde emes, naqty ispen dáleldenip otyr. 2023–2024 jyldary qazaqstandyq quqyq qorǵaý jáne keden organdary sanktsiiany ainalyp ótýdi kózdegen birneshe kóleńkeli logistikalyq áreketti áshkerelep, zańsyz tehnikalar men bólshekterdi shekaradan ótkizbek bolǵan jaittarǵa tosqaýyl qoidy. Bul derekter – qylmystyq sipattaǵy, oqshaý oqiǵalar. Eshbiri memleket deńgeiinde júzege asqan joq, – deidi sarapshy.
Onyń sózinshe, halyqaralyq tasymal tizbekteri óte kúrdeli, al taýarlardyń soǵys aimaǵyna jetýi birneshe eldiń aýmaǵy arqyly ótedi.
– Tipti qandai da bir ónimniń Qazaqstannan shyqqanyn elestetken kúnniń ózinde, onyń “Órmek” operatsiiasynda paidalanylǵanyna esh dálel joq. Qazirgi tasymal júiesi, ásirese kóleńkeli naryqtaǵysy, kóbine úsh-tórt túrli iýrisdiktsiiany basyp ótedi, jalǵan firmalar men qoldan jasalǵan qujattar arqyly júredi. Mundai jaǵdaida Qazaqstandy aiyptaý – Shveitsariiany qarý jetkizdi deýmen birdei, tek onyń banki arqyly aqsha aýdarymdary ótken dep boljai otyryp, – dep mysal keltirdi áskeri analitik.
Darhan Daniiarov Qazaqstan sheteldik qysym men aqparattyq arandatýlardyń nysanasyna ainalyp otyrǵanyn atap ótti.
– Elimizdi halyqaralyq qaqtyǵystarǵa tartý úshin túrli aqparattyq shabýyldardyń qoldanylyp jatqany birinshi ret emes. Mundai jalǵan aiyptaýlar Qazaqstandy «aiypty el» retinde kórsetýge, ishki turaqtylyqty shaiqaýǵa, eldiń beibitshilikke negizdelgen imidjine kóleńke túsirýge baǵyttalǵan, – deidi ol.
Sarapshynyń pikirinshe, Resei tarapynyń ózi de mundai aiyptaýlarǵa dálel keltire almai otyr.
– «Cheliabi qoimasy» men «qazaqstandyq iz» týraly qaýesetter naqty derektermen rastalmaǵan. Tipti reseilik Telegram-arnalardyń ózi: «Málimetter rastalmady» dep jazýda. Qazaqstannyń «Órmek» operatsiiasyna esh qatysy joq. Bul jónindegi barlyq áńgime – shet memleketterdiń aqparattyq nasihatynyń bir bóligi nemese ishki turaqtylyqty shaiqaýdy kózdeitin arandatýshy kúshterdiń isi. Bul – Resei áýe qorǵanysy men barlaý qyzmetiniń naqty olqylyqtarynan nazardy buryp, “syrtqy jaýdy” izdeýge baǵyttalǵan qadam, – deidi Daniiarov.
Ol Qazaqstannyń halyqaralyq normalardy qatań saqtaitynyn, eksporttyq baqylaýdyń ashyq ári tiimdi júiesin qalyptastyrǵanyn jáne eldiń beitarap, beibit saiasat ustanatynyn taǵy bir márte eske saldy.
– El ishinde mundai qaýesetterge senbeýimiz kerek. Bul – aqparattyq arandatýdyń úlgisi, al biz ondaidy der kezinde ajyrata bilýimiz kerek. Aqparatqa syn kózben qarap, media-mádenietti arttyrý qajet. Qazaqstan – eshkimniń arqa jaǵy emes, bóten soǵystyń quraly da emes. Biz – egemen elmiz, óz joly bar, jaýapty memleketpiz. Ózimizdi arandatýǵa jol bermeimiz, – dep qorytyndylady áskeri sarapshy.
Eske salaiyq, 2025 jyldyń 1 maýsymynda Ýkraina qarýly kúshteri «Órmek» dep atalatyn aýqymdy áskeri operatsiiany júzege asyrdy. SBÝ-dyń (Ýkraina Qaýipsizdik qyzmeti) málimetinshe, júk kólikterimen jasyryn jetkizilgen FPV-drondardyń kómegimen Reseidiń ishki aimaǵyndaǵy tórt áskeri aerodrom – «Diagilevo», «Olenia», «Ivanovo» jáne «Belaia» shabýylǵa ushyrap, 40-tan astam strategiialyq bombalaýshy ushaq, sonyń ishinde Tý-95, Tý-22M3 jáne A-50 úlgileri joiylǵan. Bul — soǵys bastalǵaly beri Resei aviatsiiasyna jasalǵan eń iri soqqy retinde sipattalýda. Operatsiiany SBÝ basshysy Vasilii Maliýk pen prezident Vladimir Zelenskii tikelei baqylaǵan. Resei biligi shabýyl faktisin moiyndaǵanymen, keltirilgen shyǵyn kólemin jariialaǵan joq.
