قازاقستانعا ەكەلٸنگەن جولبارىستاردىڭ جاعدايى بەلگٸلٸ بولدى

قازاقستانعا ەكەلٸنگەن جولبارىستاردىڭ جاعدايى بەلگٸلٸ بولدى
ەكولوگييا مينيسترلٸگٸنەن

قازاقستانعا پوپۋلياتسيياسىن قالپىنا كەلتٸرۋ باعدارلاماسى اياسىندا ەكەلٸنگەن امۋر جولبارىستارى جاڭا مەكەنٸنە بەيٸمدەلٸپ, اڭ اۋلاي باستاعان. بۇل تۋرالى «امۋر جولبارىسى» ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي اراميلەۆ حاباروۆسكٸدە ٶتكەن باسپاسٶز مەسليحاتىندا مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.

2026 جىلعى مامىردا رەسەي قازاقستانعا تاريحي مەكەنٸندە جولبارىستاردىڭ سانىن قالپىنا كەلتٸرۋ باعدارلاماسى اياسىندا تٶرت امۋر جولبارىسىن تاپسىرعان. جىرتقىشتار ٸلە-بالقاش مەملەكەتتٸك تابيعي رەزەرۆاتىنا جەتكٸزٸلدٸ.

ولاردىڭ العاشقىسى – ٷمٸت ەسٸمدٸ ۇرعاشى جولبارىس شٸلدە ايىنىڭ سوڭىندا, ال امۋر ەسٸمدٸ اتالىعى قازان ايىنىڭ سوڭىندا تابيعاتقا جٸبەرٸلدٸ. جىرتقىشتاردى ازىقپەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن رەزەرۆات اۋماعىنا 300-دەن استام بۇعى مەن قۇلان جٸبەرٸلگەن.

سەرگەي اراميلەۆتٸڭ ايتۋىنشا, ەكٸ جولبارىستىڭ دا جاعدايى جاقسى. ولار بەلگٸلەنگەن اۋماقتان شىقپاي, ٶزدٸگٸنەن قورەك تاۋىپ جٷر. ەسٸرەسە ٷمٸت تۇراقتى تٷردە اڭ اۋلاي باستاعان. ونىڭ ولجالارىنىڭ اراسىندا قابان, بۇقار بۇعىسى جەنە قاسقىر بار.

ال اتالىق جولبارىستىڭ دا اڭ ۇستاعانى بەلگٸلٸ. الايدا ماماندار ونىڭ ناقتى قانداي جانۋاردى اۋلاعانىن ەزٸرگە انىقتاماعان. جوبا تالاپتارىنا سەيكەس, جىرتقىش اۋلانعان جەردەن الىستاعاننان كەيٸن عانا ماماندار وقيعا ورنىنا بارىپ, قالعان ٸزدەر ارقىلى ونىڭ ولجاسىن انىقتاي الادى.

جولبارىستار بٸر-بٸرٸنە جۇپ بولا ما?

ماماندار ەكٸ جولبارىستىڭ جۇپ قۇرىپ, ۇرپاق ەكەلۋٸنەن ٷمٸتتٸ. دەگەنمەن ولاردىڭ بٸر-بٸرٸن قابىلداماۋى دا مٷمكٸن.

ٷمٸت تابيعاتقا اتالىعىنان ەرتەرەك جٸبەرٸلگەن. ول قازٸردٸڭ ٶزٸندە ٶزٸنە تيەسٸلٸ اۋماقتى بەلگٸلەپ ٷلگەرگەن. سوندىقتان ماماندار امۋر ونىڭ قالدىرعان ٸزدەرٸن تاۋىپ, ۇرعاشى جولبارىستىڭ بار ەكەنٸن سەزەدٸ دەپ كٷتەدٸ.

سەرگەي اراميلەۆتٸڭ ايتۋىنشا, جىرتقىشتاردىڭ ەرەسەك ەرٸ كٶبەيۋگە قابٸلەتتٸ داراقتارى تاڭدالعان. بٸراق ولاردىڭ مٸنەز-قۇلقى تەك تابيعي ينستينكتكە بايلانىستى ەمەس. كەيدە جانۋارلار بٸر-بٸرٸن قابىلداماي قويۋى مٷمكٸن.

ەگەر ەكٸ جولبارىس جۇپ قۇرا الماسا, اتالىعى باسقا ۇرعاشىنى ٸزدەۋٸ ىقتيمال. قازٸر ولاردىڭ اراسى بٸر تەۋلٸكتٸك جول جٷرۋگە جەتەتٸن قاشىقتىقتا ورنالاسقان.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا, باعدارلامانىڭ نەتيجەلٸ بولعانىن ٷمٸتتٸڭ ۇرپاق ەكەلۋٸ كٶرسەتەدٸ.

جولبارىستار تەۋلٸگٸنە 15 شاقىرىمعا دەيٸن جٷرەدٸ

ەكٸ جولبارىسقا دا GPS قۇرىلعىسى ورناتىلعان ارنايى قارعىباۋ تاعىلعان. ول ارقىلى جانۋارلاردىڭ قوزعالىسى مەن ورنالاسقان جەرٸ باقىلانادى. قۇرىلعىنىڭ سيگنالى سپۋتنيككە ساعات سايىن جەنە تەۋلٸگٸنە بٸر رەت جٸبەرٸلەدٸ.

ٷمٸتتٸڭ قوزعالىسىن زەرتتەگەن ماماندار ونىڭ تەۋلٸگٸنە 7-15 شاقىرىم جٷرەتٸنٸن انىقتاعان. دەمالۋ ۇزاقتىعى مەن قوزعالىس قارقىنى دا حاباروۆسك جەنە پريمورە ٶلكەلەرٸندەگٸ جابايى جولبارىستاردىڭ تٸرشٸلٸگٸنە ۇقساس.

كەلەسٸ جىلى قازاقستاندا تاعى ەكٸ جولبارىستى تابيعاتقا جٸبەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ول كەزدە ولاردىڭ دا ەرەسەك جاسقا جەتۋٸ كٶزدەلگەن.

ماماندار الدىمەن جىرتقىشتاردىڭ جاڭا اۋماقتا قالاي ورنالاساتىنىن باقىلاماق. سەبەبٸ جولبارىستار ٶزدەرٸنە بەلگٸلەنگەن اۋماقتان تىس جەرلەردٸ دە مەكەن ەتۋٸ مٷمكٸن. زەرتتەۋ نەتيجەسٸنە قاراي كەيٸن قانشا جولبارىس جٸبەرۋ كەرەكتٸگٸ شەشٸلەدٸ.

قازاقستاندىق ماماندار ٸلە-بالقاش اۋماعىندا 50-گە دەيٸن جولبارىس تٸرشٸلٸك ەتە الادى دەپ ەسەپتەيدٸ. ال رەسەيلٸك ساراپشىلار ەزٸرگە ساقتىق تانىتىپ وتىر. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, تۇراقتى پوپۋلياتسييا قالىپتاستىرۋ ٷشٸن 10-15 جولبارىس جەتكٸلٸكتٸ بولۋى مٷمكٸن.

ايتا كەتەيٸك, امۋر جولبارىسى – قازاقستان اۋماعىندا بۇرىن مەكەندەگەن, بٷگٸندە جويىلىپ كەتكەن تۇران جولبارىسىنىڭ گەنەتيكالىق جاعىنان ەڭ جاقىن تۋىسى.