ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستانداعى مۇناي ونىمدەرىنىڭ تاپشىلىعى ماسەلەسىنە ارنايى توقتالدى. مەملەكەت باسشىسى ەلدىڭ مۇناي ءوندىرۋشى بولا تۇرا، ىشكى نارىقتا ديزەل وتىنى مەن اۆياسيالىق كەروسينگە تاۋەلدى بولىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا جىلىنا شامامەن 100 ملن توننا مۇناي وندىرىلەدى، الايدا سونىڭ نەبارى 18 ملن تونناسى عانا ەل ىشىندە وڭدەلەدى. سونىڭ سالدارىنان ديزەل وتىنى بويىنشا تاپشىلىق جىل سايىن قايتالانىپ، اۆياوتىنعا قاتىستى يمپورتقا تاۋەلدىلىك ساقتالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى وتىنعا سۇرانىس ءوسىپ كەلە جاتقان قازىرگى كەزەڭدە قولدانىستاعى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىن جاڭعىرتۋدى جەدەلدەتۋ قاجەت، دەپ جازادى QZ Economy.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنگەن پرەزيدەنت مودەرنيزاسيا ناتيجەسىندە مۇناي وڭدەۋ كولەمىن 18،4 ملن توننادان 27،4 ملن تونناعا دەيىن، ياعني جىلىنا بىردەن 9 ملن تونناعا ارتتىرۋعا بولاتىنىن ايتتى. الايدا بۇل پروسەستىڭ جىلدام جۇزەگە اسپايتىنىن دا جاسىرعان جوق.
2016–2017 جىلدارى اۆتوكولىك يەلەرى بولعاندار ول كەزەڭدە ديزەل تۇگىلى، قاراپايىم بەنزيننىڭ ءوزى تاپشى بولعانىن جاقسى بىلەدى. كەيىن مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى جاڭعىرتىلىپ، بۇل ماسەلە شەشىلگەن ەدى. ءتىپتى سول كەزدە اي-95 بەنزينىنىڭ بەلگىلى ءبىر كولەمى ەۋروپاعا ەكسپورتتالعان.
ال 2026 جىلعا قاراي ەل قايتادان وسى تاقىرىپقا ورالدى. قازىرگى تاڭدا اي-92 بەنزينى بويىنشا ايتارلىقتاي ماسەلە جوق، دەگەنمەن اي-95 كەيدە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنداعى جوندەۋ جۇمىستارى كەزىندە ۋاقىتشا تاپشىلىققا ۇشىرايدى. ديزەل وتىنى بويىنشا جەتكىزىلىمدە ىركىلىستەر ءجيى بايقالادى، ال اۆياسيالىق وتىن تولىقتاي دەرلىك يمپورتقا تاۋەلدى.
بۇل جاعدايعا كورشى ەلدەردەگى باعانىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى بەنزين مەن ديزەلدىڭ «سۇر» ەكسپورتقا كەتۋى دە اسەر ەتىپ وتىر. قاعاز جۇزىندە ءوندىرىس كولەمى جەتكىلىكتى بولعانىمەن، ءىس جۇزىندە نارىقتا مەزگىل-مەزگىل تاپشىلىق تۋىنداپ كەلەدى.
ارينە، مودەرنيزاسيا بۇل ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشۋگە ءتيىس. مۇناي وڭدەۋ كولەمىنىڭ شامامەن 50 پايىزعا ارتۋى - ايتارلىقتاي كورسەتكىش. ءبىراق باستى سۇراق - بۇل جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ناقتى قاشان اياقتالادى. جوبالاردىڭ جۇزەگە اساتىنىنا كۇمان جوق، سەبەبى بۇل - ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ماسەلە.
وسى تۇستا ۇكىمەتتىڭ الدىندا جاڭا مىندەت تۇر: جاڭا مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ تۋرالى نەگىزدەلگەن شەشىم قابىلداۋ. پرەزيدەنت بۇل جوباعا قاتىستى ەڭ وزەكتى سۇراقتاردى اشىق قويدى: زاۋىتقا شيكىزات قايدان جەتكىزىلەدى، قانداي ءونىم جانە قانداي كولەمدە وندىرىلەدى، ەڭ باستىسى - جوبانى كىم جانە قانداي قاراجات ەسەبىنەن قارجىلاندىرادى.
ماسەلەنىڭ ءتۇيىنى - بۇگىندە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋدان گورى، ونى تۇراقتى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ الدەقايدا قيىن. قازاقستاندا مۇناي ءوندىرۋ كولەمى جوعارى بولعانىمەن، ونىڭ نەگىزگى بولىگى قاشاعان، تەڭىز جانە قاراشىعاناق سياقتى ءىرى كەن ورىندارىنان الىنادى. بۇل كەن ورىندارىنداعى مۇناي بۇرىننان جاسالعان كەلىسىمدەرگە سايكەس ەكسپورتقا باعىتتالادى.
ال ىشكى وڭدەۋگە تۇسەتىن مۇنايدىڭ نەگىزگى جەتكىزۋشىسى - قازمۇنايگاز. الايدا كومپانيا ءۇشىن ءوندىرىس كولەمىن قىسقا مەرزىمدە ايتارلىقتاي ارتتىرۋ وڭاي ەمەس.
سوندىقتان جاڭا مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ ماسەلەسى تەك قۇرىلىس شەڭبەرىندە عانا قاراستىرىلمايدى. بۇل جەردە شيكىزات كوزدەرى، جەكە ينۆەستيسيا تارتۋ، ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمدەر سەكىلدى كەشەندى فاكتورلار شەشۋشى ءرول اتقارادى.
ەندى ۇكىمەت قانداي شەشىم قابىلدايتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى.
