ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستانداعى مۇناي ٶنٸمدەرٸنٸڭ تاپشىلىعى مەسەلەسٸنە ارنايى توقتالدى. مەملەكەت باسشىسى ەلدٸڭ مۇناي ٶندٸرۋشٸ بولا تۇرا, ٸشكٸ نارىقتا ديزەل وتىنى مەن اۆياتسييالىق كەروسينگە تەۋەلدٸ بولىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا جىلىنا شامامەن 100 ملن توننا مۇناي ٶندٸرٸلەدٸ, الايدا سونىڭ نەبەرٸ 18 ملن تونناسى عانا ەل ٸشٸندە ٶڭدەلەدٸ. سونىڭ سالدارىنان ديزەل وتىنى بويىنشا تاپشىلىق جىل سايىن قايتالانىپ, اۆياوتىنعا قاتىستى يمپورتقا تەۋەلدٸلٸك ساقتالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى وتىنعا سۇرانىس ٶسٸپ كەلە جاتقان قازٸرگٸ كەزەڭدە قولدانىستاعى مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىن جاڭعىرتۋدى جەدەلدەتۋ قاجەت, دەپ جازادى QZ Economy.
ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سٷيەنگەن پرەزيدەنت مودەرنيزاتسييا نەتيجەسٸندە مۇناي ٶڭدەۋ كٶلەمٸن 18,4 ملن توننادان 27,4 ملن تونناعا دەيٸن, ياعني جىلىنا بٸردەن 9 ملن تونناعا ارتتىرۋعا بولاتىنىن ايتتى. الايدا بۇل پروتسەستٸڭ جىلدام جٷزەگە اسپايتىنىن دا جاسىرعان جوق.
2016–2017 جىلدارى اۆتوكٶلٸك يەلەرٸ بولعاندار ول كەزەڭدە ديزەل تٷگٸلٸ, قاراپايىم بەنزيننٸڭ ٶزٸ تاپشى بولعانىن جاقسى بٸلەدٸ. كەيٸن مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارى جاڭعىرتىلىپ, بۇل مەسەلە شەشٸلگەن ەدٸ. تٸپتٸ سول كەزدە اي-95 بەنزينٸنٸڭ بەلگٸلٸ بٸر كٶلەمٸ ەۋروپاعا ەكسپورتتالعان.
ال 2026 جىلعا قاراي ەل قايتادان وسى تاقىرىپقا ورالدى. قازٸرگٸ تاڭدا اي-92 بەنزينٸ بويىنشا ايتارلىقتاي مەسەلە جوق, دەگەنمەن اي-95 كەيدە مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنداعى جٶندەۋ جۇمىستارى كەزٸندە ۋاقىتشا تاپشىلىققا ۇشىرايدى. ديزەل وتىنى بويىنشا جەتكٸزٸلٸمدە ٸركٸلٸستەر جيٸ بايقالادى, ال اۆياتسييالىق وتىن تولىقتاي دەرلٸك يمپورتقا تەۋەلدٸ.
بۇل جاعدايعا كٶرشٸ ەلدەردەگٸ باعانىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى بەنزين مەن ديزەلدٸڭ «سۇر» ەكسپورتقا كەتۋٸ دە ەسەر ەتٸپ وتىر. قاعاز جٷزٸندە ٶندٸرٸس كٶلەمٸ جەتكٸلٸكتٸ بولعانىمەن, ٸس جٷزٸندە نارىقتا مەزگٸل-مەزگٸل تاپشىلىق تۋىنداپ كەلەدٸ.
ەرينە, مودەرنيزاتسييا بۇل مەسەلەنٸ تٷبەگەيلٸ شەشۋگە تيٸس. مۇناي ٶڭدەۋ كٶلەمٸنٸڭ شامامەن 50 پايىزعا ارتۋى - ايتارلىقتاي كٶرسەتكٸش. بٸراق باستى سۇراق - بۇل جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ناقتى قاشان اياقتالادى. جوبالاردىڭ جٷزەگە اساتىنىنا كٷمەن جوق, سەبەبٸ بۇل - ستراتەگييالىق ماڭىزى بار مەسەلە.
وسى تۇستا ٷكٸمەتتٸڭ الدىندا جاڭا مٸندەت تۇر: جاڭا مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ تۋرالى نەگٸزدەلگەن شەشٸم قابىلداۋ. پرەزيدەنت بۇل جوباعا قاتىستى ەڭ ٶزەكتٸ سۇراقتاردى اشىق قويدى: زاۋىتقا شيكٸزات قايدان جەتكٸزٸلەدٸ, قانداي ٶنٸم جەنە قانداي كٶلەمدە ٶندٸرٸلەدٸ, ەڭ باستىسى - جوبانى كٸم جەنە قانداي قاراجات ەسەبٸنەن قارجىلاندىرادى.
مەسەلەنٸڭ تٷيٸنٸ - بٷگٸندە مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىن سالۋدان گٶرٸ, ونى تۇراقتى شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ ەلدەقايدا قيىن. قازاقستاندا مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ جوعارى بولعانىمەن, ونىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ قاشاعان, تەڭٸز جەنە قاراشىعاناق سيياقتى ٸرٸ كەن ورىندارىنان الىنادى. بۇل كەن ورىندارىنداعى مۇناي بۇرىننان جاسالعان كەلٸسٸمدەرگە سەيكەس ەكسپورتقا باعىتتالادى.
ال ٸشكٸ ٶڭدەۋگە تٷسەتٸن مۇنايدىڭ نەگٸزگٸ جەتكٸزۋشٸسٸ - قازمۇنايگاز. الايدا كومپانييا ٷشٸن ٶندٸرٸس كٶلەمٸن قىسقا مەرزٸمدە ايتارلىقتاي ارتتىرۋ وڭاي ەمەس.
سوندىقتان جاڭا مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ مەسەلەسٸ تەك قۇرىلىس شەڭبەرٸندە عانا قاراستىرىلمايدى. بۇل جەردە شيكٸزات كٶزدەرٸ, جەكە ينۆەستيتسييا تارتۋ, ۇزاقمەرزٸمدٸ كەلٸسٸمدەر سەكٸلدٸ كەشەندٸ فاكتورلار شەشۋشٸ رٶل اتقارادى.
ەندٸ ٷكٸمەت قانداي شەشٸم قابىلدايتىنىن ۋاقىت كٶرسەتەدٸ.
